Column

Sterkte, Eberhard

Het filmpje is bedoeld als een hart onder riem voor de burgemeester die, zoals iedereen nu wel weet, ernstig ziek is. Maar onherroepelijk laat het initiatief van productiehuis Wefilm zich bekijken als een afscheid. Bekende en onbekende Amsterdammers beloven hem de stad te blijven koesteren als Eberhard van der Laan er, nou ja, niet meer is. Of in ieder geval burgemeester-af is. Het afscheidsfilmpje is een en al warmte en dat is niet zo gek: de match van deze man met deze stad in deze tijd is, sorry maar er schiet mij geen ander woord te binnen, volmaakt.

Zijn rol als burgervader vulde hij zo naturel in dat je alweer haast bent vergeten hoe zijn voorganger heette. In de zeven jaar van zijn functioneren heb ik Van der Laan vaak geobserveerd en nooit zag ik iets ongemakkelijks aan hem. Of misschien die ene keer dat we samen in de lift stonden: na de heropening van een daklozencentrum oogde hij, zoals wel vaker trouwens, wat grauw. Het schijnsel van de lift versterkte de indruk van hard, mogelijk te hard werken.

Eerder die middag had Van der Laan ook al de nieuwe vleugel van een school geopend. Ik vroeg hem of hij wel vaker twee van zulke plichtplegingen op een dag had. „Twee?”, reageerde hij verbaasd, „soms wel vijf.” Een vermoeide artiest die weet wat het publiek van hem verwacht, steeds weer. Met de lenigheid van de advocaat die hij vroeger was ging hij met de mensen om: altijd het juiste woord op de juiste toon, afhankelijk wie hij voor zich had. Een zachte stem maar scherp als het nodig was. Humanistisch maar realistisch. Een sociaaldemocraat maar liberaal. Oog voor de geschiedenis van de stad, maar ook voor de toekomst ervan. Bescheiden als het succes van Amsterdam werd bezongen, onbescheiden als de stad onder vuur lag.

Altijd het juiste woord op de juiste toon, afhankelijk wie hij voor zich had

Ging Mark Rutte op de Dam in januari 2015 populistisch tekeer na de aanslag op Charlie Hebdo; Van der Laan bleef opvallend kalm, alsof er nu wel voldoende opwinding was. Zo ging – pardon: gaat – dat steeds met Van der Laan. Hoffelijk en geduldig, maar in de strijd tegen de ambtelijke molens ten stadhuize vaak het tegendeel. Hij past zich zo gemakkelijk aan dat je hem een kameleon zou kunnen noemen. Maar daarvoor is hij dus te veel zichzelf. Welbespraakt, maar niet zo afstandelijk als zijn voorganger – o ja, zo heette die – Job Cohen. Uitstekende algemene ontwikkeling, maar nooit deftig of hooghartig.

Zo bouwde Van der Laan een ongekende populariteit op. In de almaar luidere protesten tegen het massatoerisme valt zijn naam nooit, terwijl zijn harde werken toch werkelijk mede in het teken stond van het binnenhalen van buitenlandse ondernemers en toeristen.

Een tefalburgemeester dus! Maar nee, daarvoor is hij weer te robuust.

Ooit sprak hij mij aan op mijn kritische columns. Welnu, beste Eberhard, ik beloof je plechtig dat ik ook je opvolger kritisch zal volgen – zelfs als hij mij eropaan spreekt. Sterkte.

Auke Kok is schrijver en journalist.