Rel om dag-en-nachtfoto’s op KunstRAI

Plagiaat? Twee fotografen verkopen ‘dag-en-nachtfoto’s’ van Amsterdam op de KunstRAI. Volgens de galeriehouder van de Amerikaanse fotograaf Stephen Wilkes heeft fotograaf Lars van den Brink het idee gekopieerd.

Het IJ gefotografeerd vanaf het Movenpickhotel. Foto Lars van den Brink

Galeriehouder Hans van Enckevort is boos. In zijn stand op de KunstRAI, de kunstbeurs die woensdagavond opende in de RAI in Amsterdam, hangt een grote foto van een stadsgezicht van Amsterdam, waarop het tegelijk dag en nacht is. Day To Night Amsterdam heet het. Het is een foto van de Amerikaanse fotograaf Stephen Wilkes, die een hele serie dag-en-tegelijk-nacht foto’s maakte, op locaties in de hele wereld.

Verderop op de KunstRAI hangt een soortgelijke serie dag-en-nachtfoto’s van Amsterdam uit de serie Frozen Time van de Nederlandse fotograaf Lars van den Brink, in de stand van de Sophie Maree Gallery uit Den Haag.

Van Enckevort heeft boven Wilkes’ Amsterdamse dag-en-nachtfoto de tekst ‘The Original Series’ gezet. En achter Day To Night photo’s het ‘trade mark’ symbool TM. Het is een statement zegt hij, om duidelijk te maken dat Wilkes de originele bedenker van het concept van de ‘dag na nacht in één foto’. En niet Van den Brink. „Hij zegt dat hij zijn foto’s geïnspireerd heeft op die van Wilkes, maar als je het verschil niet ziet is dat geen inspiratie.” Hij vindt dat Van den Brink het idee gekopieerd heeft. „Dit kan nog een staartje krijgen”, zegt de galeriehouder van de fotogalerie Artitled Contemporary uit het Brabantse Herpen.

‘Amsterdam - Day to Night’. Foto © Stephen Wilkes

Inspiratie

Van den Brink weet van de onvrede van Wilkes galeriehouder, maar zegt hij op de KunstRAI: „Ik heb er geen geheim van gemaakt dat ik geïnspireerd ben door Wilkes, dat staat ook op mijn website. Maar ik gebruik die techniek gewoon om mijn verhaal te vertellen. De verschillende foto’s die het tijdsverloop vastleggen, worden met Photoshop samengevoegd. Dat is een techniek die iedereen mag gebruiken, en dat doen veel fotografen ook.”

Zijn galeriehouder Ronald Schmets beaamt dat: „Internet staat vol met tips hoe je day-to-night-foto’s maken moet. Techniek kan je niet claimen. Je kan ook niet zeggen: onscherpe foto’s maken, dat heb ik bedacht.”

Van eventuele juridische stappen van Wilkes of diens galeriehouder hebben Van den Brink en Schmets niets vernomen.

Op zijn website schrijft Van den Brink bij de Amsterdamse dag-en-nacht fotoserie, die onder meer in Het Parool en op nrc.nl is gepubliceerd:

„De nieuwe techniek is ontstaan vanuit mijn eerdere werk en geïnspireerd op de techniek welke Stephen Wilkes gebruikt in zijn serie Day and Night.”

Bekijk ook de fotoserie van Lars van den Brink: Dag en nacht bevroren in de tijd

Op de KunstRAI zijn zowel dag-en-nachtfoto’s van Wilkes als Van den Brink al verkocht.

Techniek

Wilkes heeft in februari 2016 een Ted-talk gegeven over zijn idee voor Day To Night. Hij vertelt daarin dat hij al sinds 1996 met deze techniek werkt, door vanaf een hoog standpunt een lange tijd foto’s te maken en die tot een foto te combineren die het verloop van de tijd toont. Het bevriezen van de tijd noemt hij dat.

Voor zijn Amsterdam-foto zat Wilkes achttien uur op het dak van een hotel en maakte 1.700 foto’s die hij tot één grote combineerde. Die kost 28.000 euro.

De Britse kunstenaar David Hockney maakte in de jaren tachtig al op soortgelijke wijze verschillende series Polaroidfoto’s van een plek of persoon, die hij tot een ‘bevroren tijd’ combineerde.

Op de 33ste KunstRAI tonen 75 galeries kunst. Er is een speciale afdeling met vier Antwerpse galeries, een expositie over Outsider Art en een speciaal ‘Kunstkabinet’ waar beginnende kunstverzamelaars een kunstwerk tot 1.500 euro kunnen kopen. De KunstRAI in de RAI in Amsterdam duurt tot maandag 5 juni.