Kamermeerderheid eist eind aan ‘subsidie’ belastingontwijking

Na NRC-onthullingen over staatsfinanciering van fiscale adviezen riep de Kamer minister Kamp donderdag op het matje.

Demissionair Minister Henk Kamp van Economische Zaken tijdens het wekelijkse vragenuur in de Tweede Kamer. Foto Jerry Lampen/ANP

Een groot deel van de Tweede Kamer heeft donderdagavond in een Kamerdebat over belastingontwijking fel gereageerd op de onthulling van NRC dat het ministerie van Economische Zaken meebetaalt aan fiscalisten die voor multinationals uitdokteren hoe ze in Nederland zo min mogelijk belasting kunnen betalen.

„Ernstig” (SP), „absurd” (GroenLinks), „niet te rechtvaardigen” (ChristenUnie), „ik vind het nogal wat” (D66), „het deugt helemaal niet” (PVV), „kan de minister aangeven waar mkb-bedrijven hun rekening kunnen declareren?” (CDA).

Donderdagochtend onthulde NRC dat Netherlands Foreign Investment Agency (NFIA), een onderdeel van het ministerie van Economische Zaken, de afgelopen jaren financieel bijdroeg aan fiscale studies voor elf multinationals die overwogen een kantoor in Nederland te openen.

NFIA zet die subsidie in om buitenlandse bedrijven naar Nederland te lokken. Zo bood NFIA de Israëlische chemiereus ICL aan om 25.000 euro mee te betalen aan de rekening van fiscaal adviseur KPMG Meijburg. Die stond ICL bij in de onderhandelingen met de fiscus over een ruling, een vertrouwelijke en op maat gemaakte afspraak over belastingdruk.

‘Meteen stoppen’

Donderdagmiddag eisten Kamerleden dat minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD) zich die avond zou voegen bij een al gepland debat over belastingafspraken met multinationals met staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën, VVD). Ook werd Kamp gevraagd nog voor het debat een brief met toelichting te sturen. Kamp schrijft daarin dat NFIA de taak heeft de „voordelen van ons vestigingsklimaat” bij buitenlandse bedrijven onder de aandacht te brengen, dat financiële bijdrages tot de gereedschappenkist behoren maar dat NFIA daar „terughoudend” mee omgaat.

Donderdagavond tijdens het debat eisten de meeste fracties een eind aan de praktijk. „In brief stond niet: we stoppen er onmiddellijk mee”, zei Henk Nijboer (PvdA) bijvoorbeeld. „We vinden dat dit onmiddellijk moet worden gestopt.” Tom van der Lee (GroenLinks) vroeg: „Hier gaat toch onmiddellijk een streep door?” „Meteen stoppen”, vond ook Edgar Mulder (PVV). „Zullen we afspreken dit niet meer te doen?”, vroeg Renske Leijten (SP). Zij wilde bovendien een kritische uitspraak ontlokken aan VVD-Kamerlid Auke de Vries, maar die weigerde in de eerste termijn van het debat zich uit te spreken over de subsidiepraktijk. Leijten: „Er is een grote Kamermeerderheid die het niet wil, minus de VVD.”

Kamp: in belang van onze welvaart

Kamp legde uit zijn reactie in eerste termijn dat de NFIA soms, bij „zeer specialistische vragen”, een bijdrage levert in de kosten van extern advies. Dat is volgens hem belangrijk omdat onder Europese landen een harde concurrentiestrijd woedt om de komst van buitenlandse bedrijven.

Met „het oog op het belang van onze welvaart” smeekte de minister de Kamer zo ongeveer om de bijdrage onderdeel te houden van „het instrumentenkoffertje” van de NFIA. „We moeten dit instrument niet uit de handen van de NFIA slaan.”

Het overtuigde niet. Op de VVD na benaderde de Kamer de kwestie principieel: er moet geen belastinggeld gebruikt worden voor fiscale adviezen aan bedrijven die daarmee hun belastingrekening kunnen drukken.

Een motie van GroenLinks die het kabinet oproept direct te stoppen met de praktijk werd mede ingediend door CDA, D66, ChristenUnie en PvdD. Omdat PvdA en SP iets verdergaande motie indienden is al voor dinsdag over de moties wordt gestemd duidelijk dat een Kamermeerderheid (85 zetels) een eind van de subsidie eist.