NRC Checkt: ‘Nederlanders derde van Europa in riskant drankgebruik’

Dat meldde Nieuwsuur op 23 mei op basis van de Global Drug Survey.

Foto ANP

De aanleiding

Een verontrustend item dinsdagavond 23 mei in Nieuwsuur: Nederlanders behoren tot de meest problematische drinkers in Europa. Alleen Ieren en Denen drinken nog meer. Dit zou blijken uit een groot internationaal onderzoek, dat ook door andere media werd gemeld. Vooral de cijfers over Nederlandse mannen lopen in het oog: ruim 40 procent van hen drinkt problematisch veel, tegenover 25 procent wereldwijd. Maar klopt het ook?

Waar is het op gebaseerd?

We pakken het onderzoek erbij. Dat is de Global Drug Survey (GDS), het grootste drugsonderzoek ter wereld met deelnemers uit 50 landen. En inderdaad, daar zien we een grafiek waar Nederland op de derde plaats staat in de top 25 van landen met een AUDIT-score boven de 16. In de internationaal erkende Alcohol Use Disorders Identification Test (AUDIT) is een totaalscore van 8 (7 bij vrouwen) - op tien vragen met een vijf-puntschaal - een indicatie van gevaarlijk en schadelijk gebruik. 20 of meer geeft alcoholverslaving aan.

En klopt het?

Wereldwijd werd de vragenlijst door ruim 115.000 mensen ingevuld, onder wie 3.200 Nederlanders. De steekproef is niet representatief voor de hele Nederlandse bevolking, zoals Nieuwsuur dinsdag ook al vaststelde. De deelnemers uit Nederland vormen op geen enkele manier een gebalanceerde afspiegeling van de bevolking. Ze zijn veelal van westerse afkomst (93,7%), zijn jong (gemiddeld 23,5 jaar) en het grootste deel is fulltime student (57,3%); een groep die gemiddeld toch al meer drinkt.

Om dezelfde redenen zijn de cijfers niet internationaal te vergelijken. In elk land is anders gemeten; met populaties van verschillende grootte en met uiteenlopende demografische kenmerken.

Hoe zit het dan wél met het Nederlandse drankgebruik? Uit de Nationale Drug Monitor 2016, de jaarlijkse Trimbos-uitgave waarin zowat alle beschikbare Nederlandse cijfers worden gebundeld, blijkt dat één op de tien Nederlanders van 18 jaar en ouder in 2015 een ‘zware drinker’ was (11,9% van de mannen en 8,1% van de vrouwen). Zware drinkers: mannen die minstens één keer per week 6 of meer glazen alcohol op één dag drinken, of voor vrouwen 4 glazen. Jongvolwassenen scoren het hoogst op deze maat: van jongeren tussen de 18 en 19 jaar is 24,3% een zware drinker en in de leeftijd 20-24 is dat 24,2%.

Hoe is ons drankgebruik vergeleken met andere landen? Uit de Eurobarometer van 2006 en 2009 blijkt dat Nederland behoorde tot de landen met de hoogste percentages inwoners dat het afgelopen jaar dronk: 88%. Nederland nam een middenpositie in met 13% van de drinkers in de afgelopen maand die per gelegenheid dat ze drinken 5 of meer glazen alcohol gebruiken.

Het Trimbos-instituut wijst ook op Europese cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en de OESO, gebundeld door STAP, het Nederlands Instituut voor Alcoholbeleid. Daaruit blijkt dat Nederland tegenwoordig eerder in de middenmoot zit wat drankgebruik betreft, dan bovenaan staat. In Litouwen wordt per hoofd van de bevolking van 15 jaar en ouder het meeste gedronken. In Malta en Italië het minste. De WHO is de enige die internationale cijfers verzamelt en doet dat op basis van de verkoopcijfers en accijnsafdrachten in een land. Recente cijfers over problematisch gebruik zijn er niet, zegt „de cijfertjesvrouw” van STAP.

Conclusie

Er wordt in Nederland zeker stevig gedronken. Maar of Nederland een Europese derde plaats scoort op hoog riskant alcoholgebruik is met dit onderzoek in de hand niet te zeggen. We beoordelen deze stelling daarom als ongefundeerd.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt