‘Chinezen zijn de toekomst. Het Amerika van Trump is het verleden’

De Chinese premier Li Keqiang is voor een tweedaagse top in Brussel. De EU ontvangt hem met open armen. Een begrijpelijke maar „naïeve vrijage”.

Voorzitter Juncker (links) van de Europese Commissie en EU-president Tusk (rechts) met de Chinese premier Li Keqiang. Foto Reuters

Het is de wereld op z’n kop. Vorige week was Trump Europa’s hoofdgast. Hij kwam, maar schoffeerde en duwde regeringsleiders opzij. Nu is het de beurt aan de Chinese premier Li Keqiang. Hij komt donderdag voor de tweedaagse EU-China-top naar Brussel met ambities en concrete plannen om de banden met Europa juist aan te halen.

Is China Europa’s nieuwe beste vriend?

Op het terrein van het China-Belgium Technology Center, op een half uur rijden van de EU-hoofdkwartieren in Brussel, heerst al euforie. Daar wordt begonnen met de bouw van een nieuw technologiepark in het Belgische gewest Wallonië. Hier komt „het belangrijkste Chinese hightech-project dat in Europa wordt uitgevoerd”, zegt de staatsinvesteerder uit de Chinese provincie Hubei. „Dit is helemaal in lijn met ons Marshallplan”, juichen Waalse politici.

‘Marshallplan’, noemen de Walen hun wederopbouwprogramma, met nostalgische verwijzing naar de naoorlogse economische hulp van de Amerikanen aan Europa. Maar in het Waalse brainpark worden geen dollars gepompt maar Chinees overheidsgeld, in totaal ruim 200 miljoen euro.

Chinezen nemen ruimte VS in

Wat er in de wereld gebeurt, gebeurt hier in het klein, zegt Michel Kempeneers die namens de Waalse overheid met de Chinezen samenwerkt. „De ruimte die protectionist Donald Trump in Europa laat liggen, nemen de Chinezen nu in.”

Trump torpedeerde het Europees-Amerikaanse handelsverdrag TTIP, hij dreigt uit het klimaatakkoord van Parijs te stappen en hamert op ‘America First’.

Met herwonnen zelfvertrouwen klinkt het Europese antwoord nu, uit de mond van de woordvoerder van de Europese Commissie: „Voor ons geldt Planet First.” En als Trump ons niet meer ziet zitten, dan gaan we wel met China verder. „Tussen China en de EU is er een sterke wederzijdse afhankelijkheid.”

Natuurlijk staan op de EU-China-top de aloude pijnpunten op de agenda, zoals het dumpen van goedkoop Chinees staal in Europa. Maar wat overheerst is het gevoel: Europa heeft een nieuwe bondgenoot. Handel en klimaat zijn de hoofdonderwerpen. Maar op de top gaat het ook over verregaande samenwerking op het gebied van veiligheid, defensie en vredesmissies in Afrika – zaken waarover met China voorheen amper werd gesproken.

Onverstandige reflex

De Europees-Chinese „vrijage” is begrijpelijk, zegt China-expert Jonathan Holslag van de Vrije Universiteit Brussel. „Trump heeft het er met zijn provocaties naar gemaakt.” Maar om China plots als betrouwbare partner te omarmen is een „zeer onverstandige reflex”, zegt Holslag. „Een Chinees gezegde luidt: het heeft weinig zin om een tijger aan de voordeur te weren terwijl de wolf door de achterdeur naar binnen sluipt.”

Trump de brullende tijger en Li de wolf in schaapskleren? Holslag: „Wat ik constateer is dat de Chinese nationalistische politiek onveranderd hard is.”

Volgens hem heerst bij EU-diplomaten „een enorme naïeviteit”. Holslag: „Ze meten daar diplomatiek succes nog af aan het aantal dialogen. Maar hoe vaak je ook met Chinezen praat, je moet waakzaam blijven.”

„China ons nieuwe vriendje noemen is ongepast”, vindt D66-Europarlementariër Marietje Schaake. Ze was jarenlang betrokken bij de TTIP-onderhandelingen. TTIP staat nu dankzij Trump „in de diepvries, heel vervelend”, geeft ze toe. „Maar dat is nog geen reden om ons als Europeanen af te keren van de Verenigde Staten. De transatlantische verhouding moet ons anker blijven.”

‘Chinezen zijn de toekomst’

Nuchter blijven, is Schaakes devies. „China is een land van censuur en machtspolitiek, waar mensenrechten worden geschonden en waar Europese investeerders niet gelijk worden behandeld. Chinezen hebben gewoon andere waarden.”

Maar op het Chinees-Belgische technologiepark heeft Kempeneers van de Waalse investeringsdienst er alle vertrouwen in. „De Chinezen zijn de toekomst. Het Amerika van Trump is het verleden.”