Politiek Panel: minderheidskabinet werkbaar, maar onwenselijk

Haagse insiders Bijna zestig procent van ons panel denkt dat VVD, CDA en D66 toch weer met GroenLinks om tafel gaan en dat dit kabinet uiteindelijk op het bordes zal staan.

VVD-premier Mark Rutte zou uitermate geschikt zijn voor het leiden van een minderheidskabinet, denken veel insiders. Foto ANP / Jerry Lampen

Een minderheidskabinet is onwerkbaar, vinden de meeste politici aan het Binnenhof. Daarom richt informateur Herman Tjeenk Willink zich nu eerst op het vormen van een meerderheidskabinet. In het politiek panel van NRC, waarin (oud-)partijprominenten, strategen en lobbyisten hun visie geven op de formatie, denkt ruim zestig procent dat het wél werkbaar is om een kabinet te formeren dat geen meerderheid heeft in de Tweede Kamer.

Als iemand zo’n minderheidskabinet kan leiden, is premier Mark Rutte het wel, zeggen panelleden. Hij sloot de afgelopen jaren allerlei akkoorden met oppositiepartijen om meerderheden te krijgen in de Eerste Kamer. Een oud-CDA-strateeg: „Hij is als geen ander geschikt is om van ijsschots naar ijsschots te springen. Of hij er zelf veel zin in heeft, is een tweede.”

Dat probleem noemen andere ingewijden ook: juist VVD en CDA, die allebei nodig zijn in zo’n kabinet, hebben geen zin in een minderheidskabinet, zegt een lobbyist. Zij hebben hun vorige minderheidskabinet, Rutte I, dat gedoogd werd door de PVV, vroegtijdig zien vallen.

Ook voor D66 is een minderheidskabinet onwenselijk, zeggen insiders, omdat een Tweede Kamermeerderheid rechts is op onder meer het onderwerp migratie. Dat betekent dat D66-ministers beleid moeten uitvoeren dat zij veel te rechts vinden. In een meerderheidskabinet kunnen ze het beleid in een regeerakkoord nog naar links bijsturen.

Een minderheidskabinet is sowieso minder stabiel, zeggen panelleden. Als de oppositie een meerderheid heeft, worden moties van wantrouwen gemakkelijk aangenomen, is de vrees. Een oud-VVD-minister voorziet grote moeilijkheden: „De afrekencultuur brengt een voortdurende stroom van bungelende bewindslieden op gang.”

‘Minderheidskabinet ons politieke voorland’

Een oud-ChristenUnie-politicus denkt dat het formeren van een minderheidskabinet ondanks de moeilijkheden de moeite waard is. „Nederland moet daar meer ervaring mee gaan opdoen. De veelheid van middelgrote en kleine partijen maakt meerderheidsvorming steeds lastiger. Dit is ons politieke voorland.”

Toch verwachten weinig panelleden (15 procent) dat er een minderheidskabinet komt. Bijna zestig procent denkt dat VVD, CDA en D66 toch weer met GroenLinks om tafel gaan en dat dit kabinet uiteindelijk op het bordes zal staan. Een aanwijzing daarvoor, zeggen zij, is dat de toon van GroenLinks-leider Jesse Klaver is veranderd. Eerder zei hij dat voor hem een „principiële ondergrens” werd bereikt bij de onderhandelingen met CDA en VVD over migratie. Deze week sprak hij, iets milder, over een „inhoudelijke impasse”. Een PvdA’er: „Daarmee lijken de kansen op deze coalitie weer toegenomen.”