Recht & Onrecht

Zuckerberg ziet Facebook als nieuw soort overheid

Facebook wordt een nieuw soort overheid en gaat veiligheidstaken van de nationale overheid overnemen, zo concludeert Marc Schuilenburg in de Politiecolumn uit Zuckerberg’s visie.

Foto Josh Edelson/AFP

Deze week heeft een groot aantal Amerikaanse technologiebedrijven waaronder Facebook en Google een brief gestuurd aan het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden met het verzoek om de bevoegdheden van de NSA in te perken bij het verzamelen van gegevens van Amerikaanse burgers.

Het gaat om Section 702 van de Foreign Intelligence Surveillance Act. Die geeft de NSA de mogelijkheid om telecommunicatie van verdachte niet-Amerikanen gevestigd buiten de Verenigde Staten te onderscheppen. Maar door deze grootschalige surveillance zullen ook data worden opgeslagen van Amerikaanse burgers, terwijl Section 702 juist gaat om niet-Amerikaanse burgers. Facebook wil dit inperken en vraagt om meer gerechtelijk toezicht hierop. Ook wil het bedrijf de vrijheid krijgen om te publiceren hoeveel data het moet afstaan aan de NSA in het kader van deze wet.

Datahonger

De bezorgdheid van Facebook over de datahonger van de Amerikaanse overheid en de privacy van internetgebruikers komt niet uit de lucht vallen. De politieke bemoeienis van Facebook dient een groter doel. Zoveel wordt duidelijk uit de persoonlijke brief van Mark Zuckerberg, baas van Facebook, die hij onlangs op zijn site plaatste. In de brief van 5.700 woorden met de titel ‘Building Global Community’ schetst de 32-jarige Amerikaan de toekomst van Facebook. Die heeft weinig meer van doen met het online platform zoals we die nu kennen en dat met wereldwijd ruim 1,7 miljard actieve gebruikers met afstand het meest gebruikte sociale netwerk ter wereld is. Zuckerberg wil af van een internetsite waarop vrienden en familie elkaar ontmoeten en je de vakantievideo’s van je buren checkt. Facebook moet veel meer zijn dan dat. Zowel online als offline.

Aanpak problemen

Zuckerberg wil de coördinatie van de aanpak van problemen als terrorisme, rampen, ziektes, vluchtelingenstromen en klimaatopwarming via Facebook laten lopen. Ook wordt het de verantwoordelijkheid van Facebook om mensen hulp te bieden tijdens een crisis of ramp, bijvoorbeeld via functies waarmee je onmiddellijk aan je familie en vrienden kan laten weten dat je niets mankeert. Facebook ziet het ook als taak om de politiek een handje te helpen door meer mensen naar de stembus te laten gaan bij verkiezingen. Bovendien wil Zuckerberg nieuwe manieren introduceren om ziektes en criminaliteit sneller te kunnen ontdekken. Met kunstmatige intelligentie gaat het technologiebedrijf privéberichten analyseren om terroristische activiteiten op te sporen, maar ook om zelfmoord onder tieners te voorkomen en pesten op school tegen te gaan. Hiermee houdt het nog niet op. Tot slot schrijft Zuckerberg dat Facebook gebruikers de mogelijkheid wil geven om zelf het beleid voor hun regio te maken met betrekking tot wat wordt getoond op het internet. Net als in een referendum.

Politiek programma

Hoewel Zuckerberg ontkent ambities in die richting te hebben, leest de brief als een politiek programma. Zuckerberg ziet Facebook als een nieuw soort overheid die veiligheid biedt, burgers informeert over ziektes en rampen, en zijn best doet om iedereen erbij te laten horen. Zo valt in de brief de term ‘gemeenschap’ maar liefst tachtig keer. Ongetwijfeld spelen commerciële motieven hierbij een rol. Hoe meer mensen op Facebook zijn, hoe beter het is voor Zuckerberg en de zijnen. Dan kunnen zij gerichter informatie die gebruikers op Facebook weggeven te gelde maken door ze te verkopen aan bedrijven die geïnteresseerd zijn in gepersonaliseerde marketing van hun eigen producten of diensten.

In toenemende mate zullen bedrijven als Facebook zich gaan opstellen als politieke spelers die de nieuwe wereldorde gaan vormen

Maar de totaaloplossing van Zuckerberg laat ook iets anders zien. In toenemende mate zullen bedrijven als Facebook zich gaan opstellen als politieke spelers die de nieuwe wereldorde gaan vormen. Ze besturen alleen geen land, maar een wereldwijde gemeenschap van gebruikers. De regels van die nieuwe wereldorde zijn nog onbekend. Wel is duidelijk dat de aanpak van maatschappelijke vraagstukken als veiligheid en het systeem van ‘checks and balances’ hierdoor grondig zullen veranderen.

 

De Politiecolumn wordt afwisselend geschreven door deskundigen uit het politieveld.

 

 

 

Blogger

Marc Schuilenburg

Marc Schuilenburg doceert aan de afdeling Strafrecht en Criminologie van de Vrije Universiteit te Amsterdam. Hij studeerde filosofie en rechten aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Zijn nieuwste boek heet The Securitization of Society. Crime, Risk, and Social Order (2015). Hij ontving de driejaarlijkse Willem Nagelprijs van de Nederlandse Vereniging voor Criminologie voor zijn boek Orde in veiligheid. Een dynamisch perspectief (2012). Samen met Bob Hoogenboom geeft hij het mastervak ‘Politie en Veiligheid’ aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Zijn website is www.marcschuilenburg.nl.