Dijsselbloem komt alsnog met forse rekeningen voor een nieuw kabinet

Voorjaarsnota Dijsselbloem

Door meer belastinginkomsten en meevallers is er overschot op de begroting, maar minder dan voorspeld. Ook zijn tegenvallers doorgeschoven.

Foto Bart Maat/ANP

Minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) kon donderdag met enige trots een tussenstand van de overheidsfinanciën geven in zijn vermoedelijk laatste Voorjaarsnota. Aanzienlijke hogere belastinginkomsten (plus 8 miljard euro) en enkele kleinere financiële meevallers zorgen voor een begrotingsoverschot van 0,2 procent van het bruto binnenlands product dit jaar, oplopend tot 1,3 procent in 2021. Bij zijn aantreden keek Dijsselbloem nog tegen een tekort aan van 3,9 procent.

Een mooie schone lei, zo lijkt het, voor het volgende kabinet, waarvan de vorming zo moeizaam verloopt. Maar Dijsselbloem vertelde niet het hele verhaal. Allereerst vermeldde hij niet dat het overschot vorig jaar hoger was en de prognose voor dit jaar ook.

Daarnaast publiceerde Financiën een lijst van 33 beleidsmaatregelen waarover het huidige demissionaire kabinet toch nog knopen heeft doorgehakt. Deze besluitvorming is volgens het kabinet nodig omdat „zonder interventie de dienstverlening aan burgers of bedrijven ernstig zou verslechteren”.

Lopende zaken die geld kosten

Lopende zaken dus die men netjes wil achterlaten. Maar die ook geld kosten. Dijsselbloem zette financiële consequenties voor 2018-2021 netjes op een rij: het gaat per saldo om 1,9 miljard aan extra uitgaven of lagere inkomsten. Daarbij zitten ook twee oude bezuinigingsopdrachten, waar de ministeries van Onderwijs en van Volksgezondheid niet aan hebben voldaan. Deze tegenvallers, samen goed voor zo’n 400 miljoen euro, worden, in de woorden van Financiën, „geparkeerd”.

Dan is er een groot hiaat elders in de zorgbegroting. Zoals zijn PvdA-collega Martin van Rijn woensdag al meldde is er voor verbetering van de verpleeghuiszorg, waar hij zich juridisch reeds toe heeft verplicht, vanaf 2021 structureel 2,1 miljard nodig. Toch heeft het huidige kabinet nog maar 100 miljoen per jaar uitgetrokken, en dit jaar eenmalig 200 miljoen. De overige 2 miljard is nog niet ingeboekt, omdat „de omvang van het bedrag en de fasering nog niet duidelijk zijn”, zo laat Dijsselbloem de Tweede Kamer weten.

Kamerlid Wouter Koolmees (D66) is verbaasd over deze „lijken in de kast”. Dijsselbloem, zegt hij, heeft als minister altijd uitstekend op de schatkist gepast, maar schuift nu drie vette rekeningen door het volgende kabinet. Koolmees: „Hij is het aan zijn reputatie verplicht dat hij dit probleem oplost.”