Britse verkiezingen worden ineens nog spannend

Brexit en verkiezingen

Premier May dacht met nieuwe verkiezingen winst te halen en zo bij Brexit-onderhandelingen sterk te staan. Een misrekening?

De Britse premier Theresa May tijdens een verkiezingsbijeenkomst in het Pride Park Stadium in Derby. Foto Stefan Wermuth/Reuters

Wordt het dan toch nog spannend? Toen premier Theresa May in april aankondigde verkiezingen te houden, leek de uitslag al bepaald. Alleen de omvang van de winst voor haar Conservatieven stond nog niet vast, leek het. Zou ze net als Tony Blair in 1997 de tegenstand wegvagen, zou May kunnen rekenen op een meerderheid in Lagerhuis van tweehonderd zetels? Nu lijkt het zelfs mogelijk spannend te worden óf de Tories een absolute meerderheid halen.

Britse peilingen zijn notoir onbetrouwbaar. In aanloop naar de stembusgang voorspelden peilers dat het een nek-aan-nekrace zou worden tussen het Labour van Ed Miliband en de Conservatieven van David Cameron. De kans op een nieuwe coalitieregering leek groot. Toen de stemmen waren geteld bleken de Tories toch een absolute meerderheid te hebben.

Een recente peiling van YouGov

Dat weten politieke analisten. En toch heerst er nervositeit in de politiek. Peilingbureau YouGov voorspelde begin deze week dat de Conservatieven weliswaar een meerderheid van de stemmen gaan halen en de meeste zetels. Maar de peilers voorspelden ook dat de Tories niet de grens van 326 van de 650 zetels breken en dus geen absolute meerderheid halen. De peiling en de methode zijn zeer omstreden, maar het resultaat voedde de gedachte dat May een zwakke campagne voert. In een andere peiling van YouGov blijkt dat de Tories slechts 3 procentpunt (42 tegen 39) voorliggen op Labour. Andere peilingen wijzen op een grotere voorsprong van 10 tot 12 procentpunt.

Wat de waarde van de peilingen ook is, de ophef is reëel. Het verschil in strategie en gemoedsrust was zichtbaar afgelopen dagen. Labour-leider Jeremy Corbyn besloot op het laatst mee te doen aan een groot tv-debat. Net als eerder deze week stond hij er ontspannen en minder bozig bij dan voorheen. May koos voor wegblijven. Haar afwezigheid werd dan ook het grootste debatonderwerp. Tim Farron, leider van de wegkwijnende LibDems, kwam met een oneliner die aansloeg. De kijkers aansprekend: „U bent Theresa May’s tijd niet waardig. Laat haar u niet waardig zijn.”

Eerder in de week presteerde May op zijn best matig in een sessie waar het publiek en journalist Jeremy Paxman vragen stelden aan Corbyn en May. Paxman pakte May aan op haar gedraai. Eerst was ze voor Brits EU-lidmaatschap. Nu is ze voor de Brexit. Eerst was ze tegen vervroegde verkiezingen, nu voor. In haar campagneprogramma stond dat ouderen meer mee moesten betalen aan ouderenzorg. Na kritiek zwakte ze dat af. Een keiharde Paxman:

„Als ik in Brussel zou zitten en met u moet onderhandelen [over de Brexit] denk ik: ‘dit is een blowhard die ineenduikt als het eerste schot gelost wordt.’”

Paxman interviewt zowel Corbyn als May:

May hield vol dat zij de enige is die de ervaring heeft om in Brussel een goede deal te bereiken. Maar haar staat van dienst is deels haar probleem. May, zes jaar minister van Binnenlandse Zaken voor haar premierschap, moet beleid uitleggen, acties verklaren. Oppositieleider Corbyn hoeft alleen maar zijn visies en intenties uit te leggen.