Vroegste werk van jonge Reve in handen van museum

liefdesgedichten

Het Literatuurmuseum heeft het allervroegste werk van Gerard Reve verworven. De 16-jarige Reve schreef de gedichtjes voor een jeugdliefde.

Het Literatuurmuseum in Den Haag heeft de hand weten te leggen op het allervroegste bekende werk van Gerard Reve (1923-2006). Dit ‘pre-debuut’ is een schriftje met tien getypte liefdesgedichtjes, die de schrijver als 16-jarige schonk aan een jeugdvriendinnetje. Van 10 versjes van Gerard Cornelis van het Reve aan Christina Amende, zoals op het titelblad staat, zijn voor zover bekend geen andere exemplaren in omloop. Eén van de tien versjes is nooit eerder gepubliceerd.

Het is „een volstrekt uniek, ontroerend jeugddocument”, volgens Aad Meinderts, directeur van het Literatuurmuseum. „Het is geen poëzie die de literatuurgeschiedenis zal veranderen, maar wel het allereerste begin van een van onze allergrootste schrijvers. Het is puur werk, met een vleugje melancholie, waaraan je wel ziet dat het een talentvolle jongen is.” Reve dateerde het bundeltje in maart 1940.

Eén van de gedichtjes uit 10 versjes van Gerard Cornelis van het Reve aan Christina Amende:

Minuten-geluk

Ik zit, m’n benen bunglend, op de waterkant

En in een bootje hoor ik ginds een tango spelen;

Verdomd! Ik wist niet dat er in dit land

Nog zoveel aards geluk viel weg te stelen.

De helft van deze tien gedichtjes kwam later dat jaar ook terecht in het bundeltje Terugkeer, dat door kenners gezien wordt als Reves echte poëziedebuut: een zelf gestencilde uitgave in een oplage van 50 exemplaren. Zeven jaar later debuteerde Reve officieel als schrijver, met de roman De Avonden (1947).

Museumdirecteur Meinderts verwierf het bundeltje via de nabestaanden van Christina Amende, die Reve kende van school en uit het communistische milieu in Amsterdam-Zuid, en die hij als tiener ooit ten huwelijk had gevraagd. Het museum betaalde er een geheim bedrag voor: een bedrag dat was vastgesteld door een onafhankelijke taxateur.

Sinds 2008 was Meinderts op de hoogte van het bestaan van dit bundeltje, toen Amendes nabestaanden het al ter veiling aanboden. „Voor 35.000 euro, maar dat was gekkenwerk. Dat heeft niemand ervoor geboden. Nu wilden ze er wel afstand van doen en konden wij het, dankzij een fonds, kopen voor een bedrag dat op geen enkele manier lijkt op die 35.000 euro. Voor mij was het belangrijk om het op die manier van de veiling te houden.”

Greep uit de doos

Het bundeltje werd overgedragen vlak voordat het Haarlemse veilinghuis Bubb Kuyper, dinsdagavond, een flink aantal documenten en manuscripten van Reve onder de hamer bracht. Meinderts: „De nabestaanden van Amende hadden al contact opgenomen voordat bleek dat Joop Schafthuizen [Reves weduwnaar, red.] weer een greep uit de doos had gedaan. Dat is mijn geluk geweest – ik had me goed kunnen voorstellen dat de nabestaanden anders hadden gekeken wat het op de veiling had opgeleverd.”

De opbrengst van de veiling bij Bubb Kuyper viel uiteindelijk enigszins tegen: de documenten brachten een kleine 9.000 euro op, terwijl op 30.000 euro was gerekend. Dat komt grotendeels doordat het opvallendste stuk, een manuscript van The Acrobat, waarmee Reve poogde in het Engels door te breken en dat voor 15.000 euro werd aangeboden, niet verkocht raakte.

Het museum zal 10 versjes – in een gelinieerd schriftje, bijeengehouden met paperclips – binnenkort via de internetsite literatuurmuseum.nl aan het publiek tonen.