Commentaar

Sgt. Pepper’s Lonely Hearts club band: de plaat die tijden omspant en generaties verbindt

I read the news today, oh boy…. Zo zet ‘A Day in the Life’ in, het laatste nummer van het Beatles-album Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band. Een melancholieke song, begeleid door een 40-koppig symfonieorkest. Maar ook met chaos halverwege, waaruit wordt ontwaakt doordat er een wekker afgaat. Die wekker, dat is deze plaat. Hij ging af en alles was anders. Hij voorzag de muziekgeschiedenis van een mijlpaal en een ijkpunt.

En oh boy, lees het nieuws vandaag: het is deze donderdag alweer 50 jaar geleden dat John, Paul, George en Ringo Sgt. Pepper’s uitbrachten. Dat wordt breed gevierd, en dat is niet voor het eerst. In 1987, toen Sgt. Pepper’s 20 years ago today verschenen was, werd de plaat op cd uitgebracht en net zo enthousiast herdacht als nu. En terecht. Hij schopte de popmuziek in een volgende versnelling en de westerse cultuur erbij.

Bij de feestelijkheden dreigt een essentieel onderdeel vergeten te worden: de hoes. Die toonde een collage van de verzamelde culturele aartsvaders (plus een enkele aartsmoeder) van de westerse cultuur, van Marilyn Monroe tot Albert Einstein en Lewis Carroll. Tussen hen in staan ook de Beatles - althans, hun wassen beelden uit Mme Tussauds. En dat blijkt achteraf accuraat te zijn: met Sgt. Peppers konden ze definitief worden bijgezet in de rangen van historische figuren die verschil hebben gemaakt.

Intussen zijn de teksten van alle 13 nummers tot op de draad geanalyseerd. Maar de onbevangen luisteraar hoort een opgewekte plaat, met songs die hem grondvesten in de Britse liedjescultuur. Met zoetgevooisde weemoedigheid (‘When I’m 64’) en een smartlap (‘She’s leaving home’). Met de traditionele popsong over het onbereikbare meisje (‘Lovely Rita’) en surrealisme op juichende rock (‘Lucy in the Sky with Diamonds’). Complex gecomponeerd, muzikaal superieur, literair geschreven. En herkenbaar voor iedereen.

Dit was waar de wereld op zat te wachten: popmuziek die de grens tussen de generaties openbrak, aangeboden door uitgerekend The Beatles, vier rebelse jongens die de wereld rauw lustten. Idolen naar wie meisjes gilden, van wie jongens droomden en voor wier mix van seks en provocatie ouders vreesden. Met deze plaat braken The Beatles met dat imago en voor het eerst begrepen vaders en moeders waar hun dochters en zoons zo hartstochtelijk naar luisterden. Velen luisterden mee.

En nog steeds. Of weer. Of voor het eerst. 1967 en 2017 liggen ver uit elkaar, maar Sgt. Pepper’s omspant tijden en verbindt generaties. Dit is wat mogelijk is met muziek. Dit is waarom nooit iemand de kracht van kunst en cultuur kan loochenen.