Poëzie van de straat tijdens 010 Says It All

Festival Het spoken word-festival 010 Says It All is dit jaar onderdeel van Poetry International. Drie artiesten over waarom zij op het podium staan.

Vijf vrouwen staan op een rijtje voor een spiegelwand in het culturele centrum HipHopHuis in Rotterdam. Ze kijken zichzelf in de ogen en lezen dan fluisterend de teksten van hun papiertjes voor. „Besef welke boodschap je hebt opgeschreven”, roept Tomas de Paauw door de zaal. „Kijk of het overtuigend overkomt. Spoken word gaat om de intentie.”

De Paauw stoomt de vrouwelijke artiesten klaar voor een optreden op 010 Says It All. Het spoken word-festival is voor het eerst onderdeel van Poetry International, waarvan de 48e editie nu bezig is in Rotterdam.

Spoken word ontstond toen rappers de muziek uitzetten en hun tekst gewoon vertelden. De Paauw, organisator van het festival: „Een spoken word-artiest vertelt poëtische verhalen met een bepaalde boodschap. Hij probeert zijn publiek te raken. Er kan rijm en ritme in zitten, maar dat hoeft niet per se.” Waarom is dat anders dan poëzie voordragen?

„De performance staat centraal”, zegt De Paauw. „Spoken word-artiesten leren hun tekst van buiten.”

In Rotterdam zijn twaalf spoken word-organisaties actief, waaronder Spraakuhloos, Flow, Pagina Groots en Poetry Circle 010. Elk weekend zijn er uitverkochte evenementen voor een jong publiek, dat waardering voor een optreden uit door met de vingers te knippen. Tomas de Paauw: „Om te bewijzen dat Rotterdam de spokenword-hoofdstad van Nederland is, hebben alle organisaties hun krachten gebundeld.” Er treden op 010 Says It All meer dan 150 artiesten op.

De Paauw zag dat er weinig vrouwen op het programma stonden. „Mannen stromen sneller door naar de grote podia, maar er zijn vooral vrouwen in deze wereld actief. Ik probeer nu een paar talenten te begeleiden.”

Zijn protegés zijn professionals en krijgen betaald voor optredens in het hele land. Ervan leven kunnen ze nog niet.

‘Ik wijs op mechanismen in de samenleving’

Chery van Dalen Salinas (24 jaar)


„Ik heb fibromyalgie, een chronische aandoening van het centrale zenuwstelstel. Aan de buitenkant zie je niks aan mij, maar ik heb elke dag pijn. Als het goed gaat, voel ik een soort spierpijn. Als het slecht gaat heb ik stuiptrekkingen, krachteloze ledematen, een pijnlijke huid of een mist in mijn hoofd alsof ik ontzettend dronken ben.

„ Van spoken word krijg ik positieve energie. Toen ik eenentwintig was, stond ik voor het eerst op het podium en voelde me er gelijk thuis. Mijn publiek vermaken vind ik minder belangrijk dan ze te wijzen op bepaalde mechanismen in onze samenleving. Zo kaart ik het concept ‘friendzone’ aan. Die term laat zien dat mannen vaak meer van vrouwen verwachten dan vriendelijke, normale interactie. Ik heb ook opgetreden met een stuk over de stereotypering van latina’s. Mijn moeder is Chileens en ik hoor regelmatig: ‘Jij bent vast pittig, vurig, temperamentvol’.

„Op dit moment schrijf ik voor het eerst een spoken word-stuk over mijn gezondheid. Het schrijfproces is als therapie. Ik heb de pijn min of meer geaccepteerd, maar ik vind de onvoorspelbaarheid van de ziekte best zwaar. Als iemand mij vraagt om over twee weken op te treden zeg ik ‘ja’, maar misschien kan ik die dag niet op mijn benen staan.

„Ik wil een stem geven aan mensen met onzichtbare ziektes. Ik kende een meisje met fibromyalgie voordat ik de ziekte zelf had, en dacht dat zij zich aanstelde. Zelf heb ik ook last van onbegrip van anderen. Als ik in de tram zit, begrijpen ouderen bijvoorbeeld niet waarom ik mijn plaats niet kan afstaan.”

Chery van Dalen Salinas treedt zondag 4 juni op in De Doelen in Rotterdam.

‘Mensen huilden na mijn optreden’

Brooklyn Mozes (26 jaar)

„Mensen kwamen huilend naar me toe na mijn optreden op de Late Night Poetry Jam. Het was mijn eerste keer op het podium. Mijn spoken ging over mijn overleden broer. Ik vertelde hoe mijn familie op het nieuws reageerde en hoe het was om zijn kist te sluiten. Mijn moeder zat ook in de zaal. De blik waarmee ze naar me keek, zal ik nooit vergeten.

„Ik was veertien toen Fabian in zijn hart en longen werd gestoken door een bende uit Rotterdam. Ze waren jaloers op mijn vijftienjarige broertje, met zijn mooie kleren. De hoofddader was echt ontspoord. Zijn moeder heeft bij de gemeente, de politie en jongerenhulp aangeklopt, maar kreeg geen hulp. Als die jongen wit was geweest, had hij waarschijnlijk wel hulp gekregen.

„Racisme is een belangrijk onderwerp in mijn optreden. Zelf heb ik er ook mee te maken. Ik studeer communicatie en ben een van de weinige donkere mensen in mijn klas. Onze witte leraren geven mij pas de beurt als klasgenoten aan het woord zijn geweest. Maar mijn pijn staat niet centraal in mijn optredens. Ik wil mijn publiek meegeven: hou van jezelf en zoek de verbinding met elkaar.

„Zelf vind ik steun bij de leden van Flow, mijn spokenwordcollectief. Ik ben de enige vrouw en de enige Engelstalige artiest in de groep. Op mijn tweede ben ik met mijn moeder en broers van Amerika naar Nederland verhuisd. Mijn ouders gingen scheiden en mijn vader bleef in Brooklyn, New York. De helft van het jaar woonde ik bij hem. In Amerika was Def Poetry Jam op televisie, een serie waarin rappers met spoken word optraden. Toen ik het als tiener zag, dacht ik: dat kan ik ook.”

Brooklyn Mozes treedt vrijdag 2 juni op in de Markthal in Rotterdam.

‘Ik wil vrouwen kracht geven’

Chanty Louis (24 jaar)


„Voor de gein rapte ik weleens op feestjes: ‘De zon staat buiten, straks gaat de club sluiten.’ Maar ik durfde niet uit mijn poëzieboek voor te dragen. Mijn eerste optreden was op een openpodiumavond. Op mijn mobiel stond een stuk over een jongen op wie ik verliefd was. Ik had buikpijn van angst, maar na afloop was het publiek enthousiast.

„Ik begon met het schrijven van poëzie om mezelf te uiten. Door mijn opvoeding heb ik geleerd om mijn problemen voor mezelf te houden. Ik ben in Curaçao opgegroeid en verhuisde met mijn ouders en broer naar Zoetermeer in Nederland toen ik negen was.

Van groep 5 tot groep 8 werd ik gepest en gediscrimineerd. Ik ben bespuugd, uitgemaakt voor Zwarte Piet en uitgelachen om mijn huid. Ik werd depressief, tot op het punt dat ik er niet meer wilde zijn.

„Mijn geloof heeft me gered. Op een jongerenkamp van de Evangelische Kerk preekte iemand: ‘God houdt van jou. Hij ziet jouw pijn.’ Ik voelde zo’n warmte. Hij raakte mij van binnen aan. Ik wist nu: Ik ben sterk want God is met mij. Ik ben mooi omdat hij me naar zijn evenbeeld heeft gemaakt. Als ik nu op het podium sta, weet ik: dit doe ik niet voor mezelf, maar omdat God dit talent in mij heeft gelegd.

„Ik wil vrouwen kracht geven met mijn spoken word, bijvoorbeeld door ze aan te moedigen uit hun comfortzone te stappen. Vrouwen moeten horen dat ze belangrijk zijn. Zelf rond ik nu mijn hbo-studie rechten af. Eerst wilde ik advocaat worden, nu een motivational speaker.”

Chanty Louis treedt zondag 4 juni op in De Doelen in Rotterdam.

010 SAYS IT ALL. Tot en met 4 juni op verschillende locaties in Rotterdam. facebook.com/010saysitall