Column Christiaan Weijts

Stefan Zweig riep op tot verzoening

Foto Walter Herfst

Stefan Zweig zou zich omdraaien in zijn graf als hij het commentaar van Christiaan Weijts las (26/5). Uit het fenomenale De wereld van gisteren van Zweig plukt Weijts Zweigs verzuchting dat niemand zich in het Parijs van de jaren dertig bekommerde om „ras, klasse en herkomst”. Hij verwijst naar dit citaat om de provocatie op posters in Rotterdam te rechtvaardigen. In de eerste plaats gaan die posters niet om ras; nee, de postercampagne richt zich op gedachtengoed van vooral moslims. In de tweede plaats pleit Zweig in zijn boek juist voor verregaande verzoening: „Onze voorouders waren standvastig in hun overtuiging dat ze konden vertrouwen op de feilloos verbindende kracht van tolerantie en verzoeningsgezindheid.”

Zweig zette een andere boodschap tegenover die van confrontatie en uitsluiting: hij riep op tot broederschap, een waarde die in onze geïndividualiseerde samenleving ten onder gaat: „Het idee van samenleven van verschillende volkeren in dezelfde ruimte, zonder vijandigheid, deze wijze grondregel dat je door wederzijds respect en door oprecht nagestreefde democratie verschillen van taal en herkomst kon verheffen tot broederlijkheid – wat een voorbeeld was voor het hele chaotische Europa van ons!”