NRC Checkt: ‘Wie met tip fiscus extra inkomsten bezorgt, kan tipgeld bedingen’

Dat schreef advocaat Roberto Pennino op de site van zijn kantoor LS Liber Advocaten.

Foto iStock

De aanleiding

Tipgevers die omvangrijke belastingfraude melden bij de fiscus, kunnen daarvoor tipgeld bedingen. Die tip moet dan wel leiden tot forse naheffingen en/of boetes. En het tipgeld wordt pas uitbetaald als dat geld daadwerkelijk geïnd is. Dat stelt advocaat Roberto Pennino in een opiniestuk op de site van LS Liber Advocaten. Pennino bepleit daar invoering van zo’n tipgeldregeling bij alle ministeries.

Waar is het op gebaseerd?

Pennino baseert zich op een volgens hem amper bekend document, de zogeheten ‘resolutie’ uit 1985 van het ministerie van Financiën met regels over de omgang met tipgevers en de beloning. Daarnaast is er een document uit 1994 met een verdere uitwerking van die gedragsregels. Maar op het ministerie waren die interne richtlijnen tot 1999 nauwelijks bekend. De fiscus beloont niet, lieten opeenvolgende staatssecretarissen de Tweede Kamer weten. Als er al beloond wordt, is dat incidenteel. Dat er intern wel degelijk beleidsnotities circuleerden, was slechts in heel kleine kring bekend. „Ik kende de regeling niet”, zei oud-staatssecretaris Willem Vermeend in 2013 tegenover deze krant. Vermeend was van 1994 tot 2000 staatssecretaris van Financiën en dus de hoogste baas van de fiscus.

En dat document over het tipgeversbeleid uit 1994? „Dat document was slechts voorhanden in het persoonlijk archief van een medewerker”, schreef topambtenaar T.W. Poolen van het managementteam van de Belastingdienst namens de staatssecretaris in reactie op een WOB-verzoek van het blad Fiscaal up to Date in 2013. „Het is een vertrouwelijk en louter informatief memo waarin onder meer een overzicht van het uitbetalen van tipgelden is uiteengezet.”

En, klopt het?

Die zogeheten resolutie uit 1985 bestaat en „was in 1994 en nu nog steeds, de basis voor het uitloven en betaalbaar stellen van tipgelden”, schreef Poolen ook in zijn reactie.

In 2009 zette toenmalig staatssecretaris Jan Kees de Jager in de Tweede Kamer uiteen waar tipgevers aan moeten voldoen om tipgeld te krijgen. In de eerste plaats moet met de tip een „aanzienlijk fiscaal en financieel belang voor de staat gemoeid zijn”. Verder geldt voor tipgeld dat het pas wordt uitgekeerd wanneer de belastingopbrengst daadwerkelijk geïncasseerd is en moeten vooraf de risico’s voor de tipgever en de betrokken ambtenaren in kaart zijn gebracht.

Maar niet iedereen die aan die criteria voldoet, kan rekenen op een beloning. Want volgens De Jager moet zijn ministerie uiterst terughoudend zijn met het toekennen ervan. Om een cultuur van premiejagers te voorkomen en ook omdat het een burgerlijke plicht is om de overheid „te informeren bij vermoedens van ernstige criminaliteit zonder dat daar een tegenprestatie tegenover staat”. Tipgevers kunnen dus op voorhand geen beloning bedingen, zegt een woordvoerder van de huidige staatssecretaris, Eric Wiebes (Financiën, VVD). „Een beloning voor tipgevers is dus niet de norm, maar uitzondering. Zonder tegenprestatie melden is de normale vervulling van de burgerplicht in Nederland.”

Het is de vraag hoe lang dat standpunt overeind blijft. Pennino is betrokken bij twee procedures bij de Raad van State van klokkenluiders die, achteraf, aanspraak hebben gemaakt op tipgeld. Want de afgelopen jaren hebben minstens twee andere tipgevers op basis van die resolutie tipgeld ontvangen.

Conclusie

Met de kanttekening dat het ministerie van Financiën eenzijdig het recht heeft om een overeenkomst te weigeren, zolang de Raad van State nog niet geoordeeld heeft, beoordelen we de stelling als waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt