Column

Het altijddurende nu

Vanuit Princeton, New Jersey, schrijft over wat haar opvalt. Vandaag: de vrouw die zonder verleden leeft, Lonni Sue.

Illustratie Eliane Gerrits

‘Hallo, ik ben Lonni Sue”, zegt de vriendelijke dame enthousiast, terwijl ze haar hand uitsteekt. „Wie ben jij?”

Iedereen in Princeton kent illustrator Lonni Sue Johnson. Haar werk verscheen in vrijwel alle bekende Amerikaanse kranten. Ze maakte covers voor The New Yorker, illustreerde kinderboeken en maakte kleurrijke aquarellen voor bedrijven en overheid. Ze volgde een opleiding tot piloot om objecten goed vanuit vogelvluchtperspectief te kunnen tekenen. En ze speelde prachtig viool.

„Mijn hoop is om mensen met mijn kunst te raken, op zoveel mogelijke niveaus”, vertelde ze in haar cv. Ze schreef die woorden voordat ze in 2008 hersenvliesontsteking kreeg. Het zou haar identiteit fundamenteel aantasten.

Na een moeizaam herstel – als een kind moest ze weer leren praten, lopen en eten – bleek Lonni Sue zich niets meer te kunnen herinneren. Ze herkende de man niet meer met wie ze getrouwd was geweest en wist niet meer dat haar vader was overleden. Zelfs haar eigen tekeningen herkende ze niet. Wel was ze nog even vrolijk, lief en optimistisch als voorheen.

Wat was er nog over van de oude Lonni Sue, vroeg haar moeder Maggi zich af. Op een dag drukte ze haar dochter haar viool in de hand. Vijfenveertig minuten lang speelde ze de sterren van de hemel. Toen ze daarna de viool weglegde, zei Maggi: „Wat fijn dat je weer viool speelt.” Waarop Lonni Sue verbaasd vroeg: „Speelde ik viool?”

Aanvankelijk toonde Lonni Sue geen interesse in tekenen, maar nu doet ze dat onophoudelijk. Het zijn intrigerende werken die nog het best te omschrijven zijn als geïllustreerde woordpuzzels.

Hersenonderzoekers zijn door haar gefascineerd. De wetenschapsjournalist Michael Lemonick schreef een boek over haar met de titel The Perpetual Now, het altijddurende nu. Het is een troostrijke gedachte dat onderzoek naar haar brein dieper inzicht geeft in het mysterie van het geheugen.

Lemonick vertelde me dat hij opzag tegen de allereerste ontmoeting met Lonni Sue. Een vrouw zonder geheugen leek hem zo tragisch. Maar niets bleek minder waar. In zijn boek is een gedicht opgenomen dat ze voor haar ziekte schreef. Het begint zo: „Iedere dag is een verrassingspakket, dat je langzaam of snel mag openen. De onderdelen verspreid, genoten, bestudeerd en nauwgezet georganiseerd.”

Het gedicht lijkt de perfecte metafoor voor haar huidige situatie. Iedere dag opnieuw omarmt ze het leven, dat ze voor het eerst ontmoet, en organiseert het door middel van haar letterpuzzeltekeningen. Haar hoop is uitgekomen. Ze raakt mensen met haar kunst. Dieper dan ze had kunnen denken.

Lonni Sue speelde viool op de afscheidsdienst van haar moeder. Nu zorgt haar zus Aline voor haar. Terwijl Lonni Sue onophoudelijk tekent, waakt Aline over haar. ’s Avonds zingt ze haar in slaap. Lonni Sue heeft veel verloren, maar ook gewonnen. Ze geniet van het verrassende, altijddurende nu.

Even na onze ontmoeting komt ze enthousiast op me afgelopen. Ze steekt haar hand uit. „Hallo, ik ben Lonni Sue”, zegt ze. „Wie ben jij?”

Reacties naar pdejong@ias.edu