Cultuur

Interview

Chris Keulen

Limburgse gans Niels: van dorpshype tot hoofdpijndossier

Dorpshype

Hij zat er al een tijdje, maar ineens was hij beroemd, de boerengans bij de rotonde in Maasbree. Hij kreeg een naam en twee pagina’s op Facebook. Dat kwam de verkeersveiligheid niet ten goede.

Dé gans is aanvankelijk gewoon een gans. „Vorig jaar zat hij er ook al. Niemand had er last van. Niemand had er veel aandacht voor”, vertelt Peter Hebben. Hij woont naast de rotonde en de beek in Maasbree waar het dier zich graag ophoudt.

De gans heeft vanaf 15 maart van dit jaar een Facebookpagina. Boy Steeghs, psychiatrisch verpleegkundige en amateurfotograaf uit Maasbree, ziet het dier elke dag zitten als hij naar zijn werk rijdt of weer naar huis en wil de mensen in het Noord-Limburgse dorp af en toe informeren over het opvallende dier. Hij bedenkt ook de naam. „Aanvankelijk had ik het over Nils, naar kinderboekenheld Nils Holgersson. Iemand anders beweerde dat het beest Charles heette. Op den duur werd het Niels op zijn Nederlands.” De Facebookpagina trekt aanvankelijk een paar honderd vrienden.

De gans krijgt stilaan flarden van een biografie. Iemand beweert te weten waar het dier oorspronkelijk zat. De mare wil ook dat Niels niet is weg te slaan bij de rotonde Valderend omdat zijn vrouwtje er bij een verkeersongeval het leven zou hebben gelaten. Nóg iemand begint een Facebookpagina over Niels.

De gans ziet een houten huisje in zijn territorium opduiken. Op 22 april is het er opeens. Buurman Hebben hoofdschuddend: „De gans heeft er nooit in gezeten. Het voer, dat er door de mensen werd ingelegd, is opgevreten door ratten.”

De gans wordt een dossier. Bij het huisje staat een reclamebord van de maker: René van Ophoven, eigenaar van een timmerbedrijf in het naburige Beringe. Bij de provincie Limburg komt op 24 mei de eerste melding van niet vergunde bouwsels in de berm binnen. De 450 kilometer provinciale weg en zevenhonderd kilometer fietspad worden drie keer per week nagereden.

Chris Keulen

„De eerste reactie bij mensen is: zoiets kan toch geen kwaad”, weet provincievoorlichter Bas Albersen uit ervaring. „Maar als je dit soort zaken toestaat, gaat het van kwaad tot erger. Voor je het weet, worden er dan hele kermissen georganiseerd op zo’n rotonde.”

Van Ophoven krijgt een telefoontje vanuit het provinciehuis in Maastricht. Of hij in elk geval het reclamebord onmiddellijk wil weghalen. De timmerman vraagt even uitstel. Hart van Nederland van SBS6 is onderweg voor opnames.

De gans wordt een mediaster. Hij haalt de nationale tv. Hij siert de voorpagina van de regionale krant, De Limburger. Tal van media melden zich bij Albersen, sommige elke dag.

„Met schroom en vaak een beetje lacherig, maar toch. We doen hier intern weleens onderzoek naar mediabereik. Begin deze maand bestond Limburg 150 jaar. Daar hebben we van alles rond omheen georganiseerd. Maar Niels heeft uiteindelijk veel meer publiciteit gehad dan dat jubileum. Dat is toch frappant.”

Een cultfiguur met eigen lied

De gans wordt een cultfiguur. Met een lied:

Op één rotonde in het Limburgse Maasbree Woont een gans en die is daar heel tevree Sinds kort heeft hij zijn eigen huisje Maar ook dat heeft zo zijn kruisje De provincie zegt duidelijk: Oh nee Singing aya yippie voor een gans Ja, voor Niels breken wij samen een lans.

Ton Geurts uit het naburige Panningen schrijft het lied op een bestaande melodie. Op YouTube zijn een normale en een après-ski-versie te vinden.

Niels krijgt zijn eigen lofdicht. Auteur Marijke Gijsen uit Helden schrijft vaker gedichten en is ook het creatieve brein achter menige Limburgse carnavalsschlager. Een passage uit de ode aan Niels:

In Bree bej de rotonde Zoeij hae auch rundjes gaeve? Vroog ich mich aaf wie ich in de auto zoot Hae keek mich aan… knikde nao mich En zei… det kumt GANS good

(In Maasbree bij de rotonde / Zou hij ook rondjes geven? / Vroeg ik me af toen ik in de auto zat / Hij keek me aan… knikte naar mij / En zei… dat komt GANS goed)

Een webwinkel uit Maasbree ziet brood in de dichtregels. Wie het volledige literaire werkje over Niels op linnen aan de muur wil hangen, kan voor 12,95 euro eigenaar worden van een stukje muurpoëzie geïllustreerd met een gans en met houtjes voor de stevigheid en een ophangtouwtje.

Chris Keulen

De gans wordt een trekpleister. De term ‘ganstoerisme’ valt. Hilde Willems uit Maasbree, die vaak langsloopt als ze haar hondje uitlaat, ziet de gekste dingen. „Het was een hype. Mensen zetten hun auto stil midden op de rotonde.” Niels’ buurman Peter Hebben spreekt van „levensgevaarlijke toestanden. Auto’s keerden en werden geparkeerd in een bocht. Anderen hadden er zo achterop kunnen knallen. Het beest werd ook hartstikke gek gemaakt.”

De gans zorgt voor werk. Behalve de voorlichter zijn provinciale ambtenaren van de cluster Wegbeheer, de cluster Handhaving en de cluster Natuur druk met Niels. Vanwege de groeiende verkeersonveiligheid moet het beest weg, is de overtuiging op het gouvernement.

Mike Buring, manager van de cluster Wegbeheer, trekt voor de zekerheid na of hij te maken heeft met een beschermde soort. Dat blijkt niet het geval. Niels is van het huis-tuin-en-keukentype, een doodnormale boerengans.

Een telefoontje met de dierenambulance levert niets op. Niels is niet gewond en kan dus niet worden opgehaald.

Iemand pleit voor de permanente bewaking van Niels

De provincie vindt iemand die het dier wil opvangen. Het adoptiebaasje mag de gans zelf gaan vangen. Het wordt een wat knullige poging. Iemand filmt met zijn telefoontje hoe twee mensen met een doek vergeefs achter Niels aanjagen. Op inmiddels door duizenden gevolgde Facebookpagina’s wekt de „ontvoering” woede. Iemand pleit voor permanente bewaking. Omdat op de beelden een auto van Rijkswaterstaat langsrijdt, richt de boosheid zich op die instantie. Anderen wijzen met de beschuldigende vinger naar de provincie. Daar krijgen ze na het incident en alle ophef de indruk dat particulieren en kinderboerderijen bang worden om het dier op te vangen. Naar buiten toe meldt de provincie dat een vijver in Zuid-Limburg in beeld is als nieuwe plek voor Niels. De verhuizing moet binnen twee weken plaatsvinden.

De gans heeft dan al geen huisje meer. Timmerman Van Ophoven heeft na een laatste sommatie het reclamebord weggehaald en later na een vernieling in een weekend ook het onderkomen. Hij heeft het nu in zijn werkplaats staan, naast de kooi waar zijn rottweiler in zit bij bezoek. Alle gedoe is nooit zijn bedoeling geweest, bezweert Van Ophoven. De eerlijkheid gebiedt hem ook te zeggen dat hij er „een paar mooie opdrachten aan over heeft gehouden”. Op zijn aanhangwagen heeft hij twee borden gemonteerd met de tekst ‘Gans Niels woont op een rotonde en is de held van het dorp’.

De ergste hype is nu voorbij

Waarom dat weg moet, kan Van Ophoven niet begrijpen. „Niemand snapt dat.” Hij legt zijn sjekkie even neer om een berichtje op zijn smartphone te laten zien. „Wat een leuk initiatief”, staat er. Plus wat minder complimenteuze woorden voor „die azijnpissers van de provincie”. Van Ophoven glimt: „Van mijn oude buurman Harry. Die had ik al jaren niet meer gesproken. Dat zijn toch mooie dingen.”

In Maasbree zeggen ze nu dat de ergste hype voorbij is. „De rust is teruggekeerd,” stelt Peter Hebben. „Niels blijft keurig in de berm of in de aanpalende beek zitten”, ziet hondenuitlaatster Hilde Willems.

De gans mag blijven. In opdracht van de provincie is een professioneel vangbedrijf gaan kijken. Een enorme operatie zou het worden, voorzien de medewerkers, nog los van alle publiek dat er op af zou komen. Conclusie: niet doen. De provincie ziet ook geen verkeersonveilige situaties meer. Op het gouvernement hopen ze dat het zo blijft. Na naar schatting vijfduizend euro aan uurloon voor ambtenaren zetten ze graag een streep onder de zaak-Niels.

Chris Keulen