Longreads

Alleen door te bekennen kon Fred Steese vrijkomen

Twintig jaar hield Steese zijn onschuld vol. Dan krijgt hij een deal: bekennen en vrijkomen of nog jarenlang vast blijven zitten.

Foto Mario Guzman/EPA

Het is hartje zomer 1992 als Frederick Steese wordt aangehouden op verdenking van moord. Hij zou in Las Vegas een hondentrainer – een act in een van de casino’s – hebben omgebracht, aldus de rechercheurs. Steese ontkent: op de dag dat de moord werd gepleegd, was hij niet eens in de staat Nevada.

De openbaar aanklagers zien dat anders. De man die is gezien in Wyoming, twee staten verderop, is niet Fred Steese, maar diens broer Robert. Na een proces van enkele maanden wordt Steese schuldig bevonden aan moord. De rechter legt hem tweemaal levenslang op, zonder uitzicht op vervroegde vrijlating.

In de ruim twintig jaar die volgen, blijft Steese zijn onschuld volhouden. Pas in 2013 krijgt hij gelijk, nadat een volhardende advocaat vier jaar gevochten heeft om hem vrij te krijgen. Maar vrij Steese dan nog zeker niet, zo is te lezen in een bizarre reconstructie van Propublica. De uitspraak is eigenlijk nog maar een eerste stap.

“Normaal gesproken, wanneer iemand in beroep gaat, is dat om te kijken of zijn proces op een goede manier is verlopen, niet om te bepalen of hij schuldig of onschuldig is. Omdat Steese te laat was om nog in beroep te gaan, deed hij feitelijk een aanklacht van schending van zijn burgerrechten.”

Vrij zijn en voor altijd schuldig blijven

Om daadwerkelijk vrijgesproken te kunnen worden zou Steese eerst die zaak moeten winnen, om vervolgens zijn moordzaak nogmaals voor te laten komen. Maar alleen al die eerste zaak zou jaren kunnen duren, besefte zijn advocaat. En dat is het moment waarop de openbaar aanklager een deal aanbiedt.

Het aanbod is als volgt: in ruil voor zijn vrijheid blijft Steese schuld ontkennen, maar geeft hij wel toe dat de aanklager in principe voldoende bewijs heeft om hem te veroordelen. Het is een ongebruikelijk voorstel, genaamd de Alford plea, die volgens de Amerikaanse overheid eigenlijk alleen in “de meest ongebruikelijke omstandigheden” mag worden ingezet.

Steese staat nu voor een dilemma. Als hij accepteert, blijft hij op zijn strafblad voor altijd moordenaar. En hij kan, doordat hij de aanklager gelijkt geeft, niemand meer aanklagen voor het feit dat hij ten onrechte twintig jaar vastgezeten heeft. Maar als hij weigert, zit hij nog jaren vast.

Wil je weten welke keuze Steese heeft gemaakt? Lees de hele reconstructie bij Propublica (Leestijd: 41 minuten, lengte: 8.100 woorden)