De alliantie tegen decadent West-Europa rukt op

Familie-Top in Boedapest

Amerikaanse evangelicals, orthodoxe Russen en Oost-Europese conservatieven bespraken dit weekend op de Family Summit in Boedapest hoe ze kunnen strijden tegen homorechten en andere uitingen van het ‘totalitaire liberalisme’.

Portretten van Hongaarse politici dienen als achtergrond tijdens de Gay Pride in Boedapest op 2 juli vorig jaar. Foto Peter Kohalmi/AFP

De Georgische zakenman Levan Vasadze weet hoe hij zijn toehoorders op de Budapest Family Summit moet begeesteren. Over fundamentele religieuze dogma’s zijn ze verdeeld, de Amerikaanse evangelicals, de Europese katholieke bisschoppen en de orthodoxe leden van de Russische Doema die bij deze wereldtop bijeen zijn. Maar anti-homorechtenactivist Vasadze weet de rechts-conservatieve congresgangers te verbinden. Na het einde van het fascisme en communisme, zegt hij, is nu de tijd gekomen voor de „deconstructie van het totalitaire liberalisme” dat de „suprematie van de familie” ondergraaft. Applaus.

De Hongaarse regering van premier Viktor Orbán, zelfverklaard verdediger van de „Europese christelijke cultuur”, kreeg kritiek omdat ze co-organisator is van de jaarlijkse bijeenkomst van de World Congress of Families (WCF), dit weekend. De Amerikaanse organisatie, die streeft naar een „nieuwe wereldwijde pro-familiealliantie”, is volgens burgerrechten-organisatie Southern Poverty Law Center een antihomo- „haatgroep”. Onzin, reageerde de organisatie: „Het WCF zou nooit haat of geweld propageren.”

Een deel van de toespraak van Orbán, tijdens de Family Summit:

Toch opmerkelijk: kabinetsleden uit EU-lidstaten Hongarije, Polen en Kroatië die op hetzelfde podium staan als pakweg de Russisch-orthodoxe aartspriester Dmitri Smirnov. Die zegt dat mannen intelligenter zijn dan vrouwen en bepleitte in 2010 gevangenisstraf voor vrouwen die voor abortus kiezen. Zij zijn erger „dan Himmler en Goebbels, die hun eigen kinderen niet vermoordden”.

Rusland gidsland

Amerikaanse christelijke fundamentalisten zien in stijgende mate harmonie tussen hun missie en die van uiteenlopende Oost-Europese conservatieven. Na acht jaar Barack Obama, die homo’s en lesbiennes openlijk liet dienen in het leger en transgender studenten hun toiletten liet kiezen, krijgen ze hier meer waardering dan aan de Amerikaanse kusten of in het decadente West-Europa.

Verbindende factor: liefde voor „de natuurlijke familie” en aversie tegen de liberale wereldorde. Orbán hekelde in zijn openingsrede „Europese liberale elites” die migratie voorstellen als oplossing voor de dramatische Oost-Europese bevolkingskrimp. Zijn regering gaat hypotheekleningen voor gezinnen met drie of meer kinderen voortaan helpen aflossen. In 2012 nam zijn partij de definitie van het huwelijk als unie tussen man en vrouw op in de grondwet. „Het herstellen van natuurlijke voortplanting is een nationale zaak”, volgens de premier, die door sprekers werd bedolven onder loftuitingen, zoals „internationale held van de pro-life- en pro-familieagenda”.

Andere gidsnatie is Rusland, dat onder Vladimir Poetin een conservatief reveil meemaakte. „De Russen zijn misschien wel de christelijke redders van de wereld”, verklaarde WCF-directeur Larry Jacobs in 2013, toen de Russische Doema een wet goedkeurde tegen ‘homoseksuele propaganda’.

Rechts-populisten

Behoudende Russisch-orthodoxen staan niet bekend om hun liefde voor de Verenigde Staten, maar de afgelopen jaren omarmden ze wel de tactieken van Amerikaanse evangelicals: demonstreren bij abortusklinieken, het propageren van thuisonderwijs en geldprijzen voor gezondheidswerkers die abortussen ontraden. Zelfs de Engelstalige term ‘pro-life’ sloop in het vocabulaire.

Het WCF cultiveert al sinds de jaren negentig banden met gelijkgezinden in Moskou. In 2011 pochte het dat een van haar bijeenkomsten bijdroeg tot „de eerste wetten die abortus inperken in de Russische moderne geschiedenis”. Waar of niet: de organisatie heeft een indrukwekkend netwerk. Zowel volksvertegenwoordiger Jelena Mizoelina, architect van de homopropagandawet, als de orthodoxe patriarch Kirill stond in 2014 op de sprekerslijst van een congres in het Kremlin, dat oorspronkelijk door zou gaan onder WCF-vlag. Na de in de VS fel bekritiseerde annexatie van de Krim, namen Russische partners de organisatie over.

Onder hen waren de stichtingen van voormalig Poetin-getrouwe en spoorwegbaas Vladimir Jakoenin, zijn vrouw Natalia Jakoenina – aanwezig in Boedapest – en zakenman Konstantin Malofejev. Malofeev, door de VS onder sancties geplaatst omwille van zijn banden met pro-Russische rebellenleiders in Oekraïne, onderhield relaties met de entourage van Marine Le Pen en is oprichter van TV-kanaal Tsargrad. Het kanaal grossiert in items over „Amerikaanse satanisten” die kindermoord propageren en noemt homo’s consequent „sodomieten”. Jack Hanick, voormalig Fox News-producer en een van de architecten van Tsargrad, meldde in Boedapest dat de zender „5 tot 10 procent maandelijkse groei kent”.

Actief in Brussel

Het congres in Boedapest is een gelegenheid om de meest succesvolle promotie- en geldinzamelingstechnieken aan te prijzen bij collega’s uit de EU. Al heeft Roemeen Bogdan Stanciu weinig meer te leren: zijn actiegroep haalde meer dan 3 miljoen handtekeningen op om een referendum af te dwingen over een grondwettelijke definitie van het huwelijk naar Hongaars model.

De Roemenen kregen daarbij juridische steun van de Alliance Defending Freedom, nog een Amerikaanse co-organisator van het congres, met een budget voor Europa van 2,2 miljoen euro. Dergelijke conservatieve belangengroepen werden de afgelopen paar jaar ook erg actief in Brussel, zegt Katrin Hugendubel van lhbt-belangenvereniging ILGA-Europa. Tegelijk merkt ze dat landen als Hongarije en Polen bij onderhandelingen over homorechten in de EU of de VN steeds gemakkelijker dwarsliggen.

Maar ook zonder buitenlandse aanmoediging was dat slechts een kwestie van tijd, gelooft Hugendubel.

„Lange tijd probeerden deze landen een goed beeld te tonen voor de buitenwereld, maar er heerste altijd al een conservatieve opinie.”