Column

Vijfde colonne

In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar heeft Leefbaar Rotterdam met de aankondiging van een debat over de volgens de partij mislukte integratie van Rotterdamse Turken, de toon alvast gezet. ‘De vijfde colonne’ luidt de vijandige titel van de bijeenkomst van maandag, met als sprekers onder andere Ebru Umar en Wierd Duk. De term stamt uit de periode van het fascistische Spanje van Franco. In 1939 veroverde die met vier colonnes de stad Madrid waar hij werd onthaald door een ‘vijfde colonne’ van juichende Franco-aanhangers.

Het was Pim Fortuyn, de oprichter van Leefbaar Rotterdam, die deze beladen kwalificatie voor het eerst van toepassing achtte op de moslimgemeenschap in Nederland. „We hebben hier godverdomme een vijfde colonne. Van mensen die het land naar de verdommenis willen helpen,” riep hij in 2002 toen hij door zijn partijgenoten als lijsttrekker van Leefbaar Nederland werd afgezet

Het is niet voor niks dat Leefbaar Rotterdam de woorden van haar held en oprichter juist op dit moment weer tot munitie maakt. De Leefbaren scherpen bewust hun toon aan, nu ze de hete adem van Geert Wilders in hun nek voelen. De PVV doet voor het eerst mee aan de raadsverkiezingen en Wilders heeft onlangs frontaal de aanval geopend op zijn grootste concurrent. Waar hij Rotterdammers bij de vorige verkiezingen nog opriep om op Leefbaar Rotterdam te stemmen, noemt hij de partij nu „zwak”, „laf” en „plucheplakkers”. Met een wethouder die „vluchtelingen knuffelt”, zo twitterde hij.

Makkelijk praten voor een partij die nog nooit heeft hoeven besturen, maar het is goed mogelijk dat Leefbaar een deel van de aanhang inderdaad in de armen van de PVV heeft gedreven door de vele concessies die ze als coalitiepartner heeft moeten doen. Raadsleden als Tanya Hoogwerf en Michel van Elck proberen potentiële overlopers binnenboord te houden door zich nu in harde bewoordingen tegen de Turken te richten. Andere partijen reageerden afgelopen week verontwaardigd op de titel van het integratiedebat en vooral op een cartoon op de aankondigingsposter. De PvdA noemde de getekende afbeelding van Turkse Erdogan-aanhangers „walgelijk en neigend naar racisme”.

Begrijpelijk dat Leefbaar de strijd wil aangaan met de PVV, zoals ook een debat over de ‘lange arm van Ankara’ in deze stad zeer welkom is. Maar de manier waarop zou ook nog eens verkeerd voor de partij kunnen uitpakken. Die verliest er namelijk ook nieuwe sympathisanten door - stemmers die de afgelopen jaren juist tot de conclusie waren gekomen dat Leefbaar een fatsoenlijk alternatief is voor de PVV. Door verder te radicaliseren en te polariseren verkleinen de Leefbaren bovendien de kans op deelname aan een nieuwe coalitie, terwijl die (met Leefbaar, D66 en CDA) juist zo uniek is in Nederland. Waardoor het dus zomaar zou kunnen dat ze straks samen met de PVV alsnog in de oppositiebankjes belanden. Daar is geen vijfde colonne voor nodig.

(@mirjamdewinter) is freelance journaliste en stadsgids in Rotterdam.