Column

Spannende formatieweek leidt tot hernieuwde patstelling

De Haagse Stemming Vandaag is dag 73 van de formatie. Schrijf je in voor De Haagse Stemming om deze (di-do-za) als nieuwsbrief te ontvangen.

Alle fractievoorzitters deden zich de afgelopen dagen weer enorm flexibel voor, nadat de tweede informatieronde eindigde voor die begon. Maar feitelijk beweegt helemaal niemand. In ieder geval niet waarneembaar buiten de Stadhouderskamer. Wel zeer zichtbaar: collectieve ergernis over Alexander Pechtold.

ONZICHTBARE BEWEGING
: Edith Schippers - over wie gezegd wordt dat ze al na de mislukte formatiepoging met GroenLinks haar opdracht wilde inleveren - ziet beweging die niemand anders ziet. Hoewel inderdaad “optisch nog niet zichtbaar”, denkt Schippers dat er mogelijkheden zijn om uit de huidige impasse te komen, zei ze gisteren na een nieuwe dag gesprekken met fractievoorzitters. Maandag komt de informateur met een nieuw verslag.

Soloactie: Alle ogen waren deze week gericht op Alexander Pechtold, die dinsdag in een gesprek van een paar uur de mogelijkheid op een coalitie met de ChristenUnie torpedeerde. Tot ieders verbijstering werd er niet eens gepraat met VVD en CDA erbij. De soloactie kenmerkt de assertiviteit van D66, schrijft politiek verslaggever Thijs Niemantsverdriet: een gehaaide partij die de kunst van de machtspolitiek en beeldvorming als geen ander beheerst. Pechtold kan het zich permitteren; er is vrijwel geen coalitie te bedenken zonder D66. Maar hij heeft zich de woede van VVD en CDA op de hals gehaald, wat hun bereidheid om in te schikken richting D66 ernstig vermindert.

‘Flexibel’: Welke opties bestaan er nog, na een week waarin informatieronde twee strandde voor die begon? Negen mogelijkheden tekenden wij op, waarvan het minderheidskabinet, al dan niet met een vaste gedoogpartner, en een hernieuwde poging met GroenLinks het meest gehoord worden. Maar fractievoorzitters - ‘kijk ons eens flexibel zijn’ - opperen ook steeds nieuwe varianten. Henk Krol, die elke keer maximale exposure haalt uit zijn loopje naar Schippers, stelde voor alle fractievoorzitters conceptregeerakkoorden te laten schrijven. Die moeten dan geanonimiseerd aan de rest worden voorgelegd. Wilders opperde een PVV-informateur. Pechtold wil praten met het motorblok, GroenLinks, SP en PvdA (108 zetels). Terwijl D66 op basis van de ervaring in Paars II toch beter dan welke partij ooit moet weten hoe het is om in een coalitie overbodig te zijn.

Mourinho-voetbal: Politiek columnist Tom-Jan Meeus ziet een groot gebrek aan politieke grootsheid. “Vergeet het faseren, vergeet het elimineren: effectief formeren is inleveren (van je programma) en incasseren (van kritiek daarop)”, schrijft hij. Daar lijkt helemaal niemand toe bereid. Rutte neemt geen regie. Pechtold verspeelt constructieve steun van de ChristenUnie die een minderheidskabinet nodig zou kunnen hebben. Iedereen wil winnen door niet te verliezen en wacht op fouten van de tegenstander, zoals voetballers onder Mourinho.

Royale interventie: Om D66 nog maar ergens de schuld van te geven: steeds meer mensen rond het Binnenhof spreken uit hoe zij de koning missen in het formatieproces. Sinds 2011 is het staatshoofd, op initiatief van D66, niet meer formeel bij de procedure betrokken. Vreselijk, volgens sommigen, want een ‘koninklijke’ informateur is minder politiek en heeft meer autoriteit dan een door de Kamer benoemde. Voorstanders van de nieuwe werkwijze doen het af als “nostalgie en valse romantiek”; de huidige impasse komt ‘gewoon’ door de versplintering.

Personalia: Eén oud-politica mengt zich binnenkort in ieder geval ook in de discussie over ‘voltooid leven’. Voormalig PvdA-Kamerlid Agnes Wolbert wordt directeur van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE).

QUOTE VAN DE DAG

“Probleem is dat partijen niet met elkaar op bordes willen. Dat blijft ook bij een briljante proeve zo.”

Mark Rutte in reactie op de suggestie dat hij, zoals Wim Kok in 1994 deed, een proeve van een regeerakkoord schrijft waar partijen bij kunnen aansluiten.