Ideetje van Henk Krol: éérst een regeerakkoord, dan pas onderhandelen

In 1994 lukte het wel: intekenen op een regeerakkoord

Een handige tv-producent zou er wel raad mee weten, deze kabinetsformatie. Als de politici er niet meer uit komen op de traditionele manier (praten in achterkamertjes), kan het misschien op een ongebruikelijke manier: met de camera erbij?

Henk Krol gaf vrijdagochtend een voorzet. De 50Plus-leider, altijd op zoek naar media-aandacht, deed het volgende voorstel: laat alle partijen een eigen conceptregeerakkoord schrijven. Informateur Edith Schippers (VVD) legt deze vervolgens anoniem voor. Het plan dat de meeste steun krijgt, wint. De fractievoorzitter in kwestie kan een kabinet gaan formeren.

„Anoniem gaat het wél over de inhoud, in plaats van over wie niet met wie wil”, aldus Krol.

Kijk eens aan! Hier hebben we een vruchtbaar tv-format te pakken. Dertien fractieleiders en hun queeste naar een nieuw kabinet. Pimp je deal. Akkoord zoekt kabinet. Alles wat televisie lekker maakt, zit erin: spanning, spraakmakende deelnemers, een beetje inhoud, een ongewisse uitkomst. Welk kabinet komt er straks uit de black box van Schippers gerold?

In werkelijkheid maakt Krols plan natuurlijk geen schijn van kans. Anoniem, dat werkt niet in Den Haag. Coalitievorming gaat juist wél heel erg over wie (niet) met wie wil. In tijden van grillige kiezers is het voor partijen electorale zelfmoord om met een politieke tegenstander in een kabinet te gaan zitten – ook als je er inhoudelijk prima uit kan komen. Denk aan Diederik Samsom en de PvdA.

Dat wil overigens niet zeggen dat we straks niet uitkomen bij de oerversie van Krols idee. Die stamt uit 1994, nadat de eerste onderhandelingen over een paars kabinet (PvdA-VVD-D66) gestrand waren. Wim Kok (PvdA) kreeg toen als leider van de grootste Tweede Kamerfractie de opdracht een ‘proeve’ van een regeerakkoord te schrijven. Andere fracties konden daarop ‘intekenen’. Het resultaat: alsnog een paars kabinet.

Het geheim van Koks ‘proeve’ was dat hij gedwongen werd zich in de andere partijen te verplaatsen. Ook nu zou dat geen overbodige luxe zijn. Niemand aan het Binnenhof kan zo goed anderen in beweging krijgen als Mark Rutte (VVD). Dus wie weet zit hij, net als Kok, straks een paar weken te schrijven in een klein kamertje.

Je kunt daar een camera bijzetten, maar echt spannende reality tv zal het niet opleveren.