Ziyech: ‘Liever eerlijk en gehaat, dan geliefd en achterbaks’

Hakim Ziyech

Het was het seizoen van zijn doorbraak op Europees niveau. Hij koos Ajax boven buitenland, Marokko boven Oranje. „Ziyech volgt een eigen pad.”

Het gesprekje tijdens de persdag voor de Europa-Leaguefinale, vorige week donderdag, heeft weinig om het lijf. Staand, dan weer hangend aan een borreltafel in de opblaasbare indoorhal op trainingscomplex De Toekomst werkt Hakim Ziyech zich door het kwartiertje heen. Hij knijpt af en toe zijn ogen wat samen, om zich te concentreren als een vraag een wat langere aanloop heeft.

Zijn vingers friemelen aan de dop van een flesje water. Kort daarvoor stond hij aan het eind van de training van Ajax voorover gebogen met zijn handen op de knieën. „Het is altijd weer even zwaar na een paar dagen vrijaf.” Het seizoen was lang: 3.744 minuten in 45 wedstrijden. De 46ste wedstrijd moest nog komen: de finale tegen Manchester United, die met 2-0 verloren zou gaan. Ook Ziyech, met zijn klievende passing, kon geen bres slaan in het cordon van José Mourinho.

Niettemin is de transformatie naar een internationale topvoetballer bijna voltooid. Bij FC Twente stond hij bij balverlies meestal in de standby-modus, dit seizoen joeg hij voluit mee in de wolvenroedel van Ajax. Hoe dat kan? „De trainer heeft de juiste snaar geraakt. En als je maar graag genoeg wil, moet je wel.”

De vijfsecondenregel van Peter Bosz, het felle afjagen van de tegenstander in die paar tellen nadat Ajax de bal heeft verloren, gaat nu „automatisch”. De coach bij FC Twente tegen wie hij opkeek, Alfred Schreuder, hanteerde hetzelfde principe. „Maar toen hij ontslagen werd, boeide me de vijfsecondenregel niet meer”, zegt Ziyech. Ja, daar is hij eerlijk over. „Ik stop dat niet onder stoelen of banken, ben niet bang om dat te zeggen.”

Onafhankelijk

In de stem van Ziyech (24) klinkt een zelfbewuste prof door – vrijer, onafhankelijker dan menig mens in de branche. Balsturig ook wel. Deze winter liet de bondscoach hem buiten de selectie van Marokko voor de Afrika Cup. „Het is iets persoonlijks”, zei Ziyech eerder. „Het heeft niets meer met voetbal te maken.” Nu Hervé Renard niet meer om hem heen kan, kreeg Ziyech vorige week toch een uitnodiging voor de interland tegen Oranje. Dan moet je net Ziyech hebben. Nu is hij degene die zegt: nee, dank u.

Hij trotseert daarmee ook de bondsvoorzitter, die dreigde met „maatregelen” als Ziyech zich niet zou melden in Agadir, waar Marokko woensdag tegen het Nederlands elftal speelt. Na de Europa-Leaguefinale, die hij speelde met een dikke wang na een „foutje van de tandarts”, zegt Ziyech tegen televisiezender BEIN dat hij gaat genieten van zijn vakantie. Boodschap aan Renard: bekijk het maar.

„Liever eerlijk en gehaat, dan geliefd en achterbaks”, zei hij eens in Voetbal International. De klasse in zijn voeten verschaft hem de geloofwaardigheid om het ook te kunnen zeggen. Hij is geen groot redenaar en toch zegt hij meer dan gebruikelijk is in het platgeslagen discours van het profvoetbal. Bijvoorbeeld in een Volkskrant-interview eind 2015, waarin hij uithaalde naar zijn kwakkelploeg FC Twente. „Soms denk ik: leren ze wel?”

Volgens Aziz Doufikar, de eerste Marokkaans-Nederlandse profvoetballer in de eredivisie en vriend van de Dronter familie Ziyech, is Hakim altijd direct en duidelijk. „Hij is hoe hij is. Hij denkt: dit is de waarheid, waarom zou ik eromheen moeten draaien?”

FC Twente-middenvelder Kamohelo Mokotjo omschreef Ziyech ooit het best, zegt Ted van Leeuwen. „Hakim, he’s his own man.” De voormalig technisch directeur van FC Twente, zegt dat er aan het bewuste interview geen woord gelogen was. Toch ontnam hij Ziyech de aanvoerdersband. „Dat kon niet anders. Je hebt ook een verantwoordelijkheid naar je team toe, naar je medespelers. Hij ging te ver, maar inhoudelijk had hij natuurlijk groot gelijk. Heb ik hem ook uitgelegd.”

Geouwehoer

Tref je Ziyech in intieme kring dan toont hij zich meester in de flauwste vormen van geouwehoer. Zie bijvoorbeeld een vlog van de Dronter rapworkshop Chillpoint, samen met Doufikar. Feitelijk weinig meer dan het bespotten van elkaars haardracht en het marginaliseren van elkaars verrichtingen in het voetbal.

Doufikar: „Dat verdient vier miljoen, kan helemaal niet voetballen, man.”

Ziyech. „Verschil moet er wezen.”

Doufikar: „Ik heb het niet over jou. Wie heeft het over jou?”

Ziyech: „Ik praat over het algemeen.”

Doufikar: „In mijn tijd had je Hans Kraay jr, die had je zo een poot gebroken.”

Ziyech, met bontkraag en bril, slaat een arm om Doufikar. „Al duizend keer heb je tegen me gezegd: ik breek jouw poten. Wanneer ga je het een keer doen?”

Doufikar: „Misschien als je veertig bent. Gaan we racen in een rolstoel.”

Ziyech: „Doe ik een motortje aan, ben ik nog sneller.”

Lees ook het interview met Wim Jonk: ‘Dit Ajax raakt aan de principes van Cruijff

En zo verder. Over niets, over van alles. Aan de telefoon vertelt Doufikar hoe hij kleine Hakim voor het eerst zag bij de E-tjes van ASV Dronten. Buurtcentrum De Meerpaal werd zo’n beetje Ziyechs tweede huis, Doufikar als oud-prof was natuurlijk interessant. „Hij probeerde je altijd in alles af te troeven. Daar kon-ie echt irritant in zijn. Won ie een keer met tafeltennis, moest je dat nog maanden horen.”

Doufikar wordt vaak geduid als tweede vader, maar dat is volgens hemzelf onzin. „Dat is zijn broer Faouzi. Hakim is gewoon een goede vriend. Hij komt vaak langs. Even chillen met de jongeren hier, op de foto met wie wil. Even de stress van het profvoetbal achter zich laten. Hij is hier gewoon Hakim.” Natuurlijk heeft hij op beslissende momenten hulp gehad in zijn weg, „maar uiteindelijk heeft hij het allemaal zelf gedaan”.

Ziyechs wandel naar de top is een verhaal dat heel goed niet gebeurd had kunnen zijn. Hij verloor zijn vader aan de spierziekte MS, daarna was het pad naar profvoetbal verre van gebaand. Lastig voor trainers, moeilijk te bereiken. Hij komt uit een gezin van negen kinderen, heeft drie broers die in de cel hebben gezeten. Ze konden allemaal voetballen, de Ziyechs, maar de jongste zoon was de grootste belofte. Hakim was de laatste kans. Faouzi en moeder behoedden hem voor het dwaalspoor, vertelt Ziyech altijd.

Nu hij het gemaakt heeft is hij Dronten niet vergeten, als ambassadeur van een project voor kansarme jongeren. Hij constateerde in het kerstnummer van VI dat „niet iedereen hier dezelfde kansen krijgt”. Hij doelde op Marokkaanse-Nederlanders, in een verhard maatschappelijk klimaat. Of hij gestemd had, vroeg ik daags na de Tweede-Kamerverkiezingen op de avond van de overwinning op Kopenhagen in de achtste finale. „Ik hou me niet bezig met politiek, ik stem nooit.”

Het land van zijn vader

Hij koos in de zomer van 2015 voor een interlandcarrière bij Marokko, het geboorteland van zijn ouders. Onder bondscoach Guus Hiddink had hij zich nog voor een oefenstage bij Oranje gemeld, maar toen een uitnodiging van Danny Blind drie maanden later uitbleef voor de interlands tegen IJsland en Turkije, september 2015, knakte er iets bij Ziyech. Het is een opeenstapeling van uitblijvende erkenning, zeggen betrokkenen – onder wie Ziyech zelf. „Hakim hoefde niet eens overgehaald te worden, je hoefde hem niet te verleiden, je hoefde hem alleen maar uit te nodigen. Maar er kwam niets”, zegt Van Leeuwen. „Ja, uit Marokko dus. Zo ging de mooiste linkervoet van de eredivisie aan Oranje voorbij.”

Welbeschouwd is Ziyech de eerste Marokkaanse Nederlander die Oranje met gemak had kunnen halen en toch voor zijn vaderland koos. Het Nederlands elftal zou – nog altijd – beter zijn geweest met het oog op marktwaarde. „Maar interlandvoetbal is misschien wel het hoogste dat je kan bereiken, dan moet je er ook met je gevoel vol in zitten. En niet alleen transactioneel denken aan wat slim of strategisch is”, zegt leiderschapscoach Khalid Kasem. Hij heeft geen betrokkenheid met Ziyech, maar begeleidt enkele jonge voetballers – veelal met migratieachtergrond. „Ziyech heeft wel iets belangwekkends gedaan. Je kan er van alles van vinden, maar hij heeft zijn gevoel laten leiden en daaraan vast gehouden.”

Ziyech laat het onderwerp liever rusten. Ja, hij begrijpt best dat de vragen uit Nederlandse hoek voortkomen uit appreciatie van het talent. „Maar om na elke goede wedstrijd mijn keuze op te rakelen, heeft niet zoveel zin, denk ik.”

Hij kiest zijn eigen pad. Hij kon naar Feyenoord, maar koos FC Twente. Hij kon naar het buitenland, maar woog geduldig alle opties af totdat Ajax alsnog bij hem uitkwam. Directeur spelerszaken Marc Overmars sprak uit dat hij niet nodig was, maar kwam daar snel op terug toen het helemaal misging met Ajax in de voorronde Champions League. Ziyech: „Eerlijk gezegd stond er al een streep door Ajax”.

Hij bleek de missing link, de vrije denker die Ajax miste. In Stockholm kwam het seizoen van zijn internationale manifestatie woensdagavond ten einde, met zijn moeder en broers op de tribune. „Dat maakt me heel blij. Ze komt niet vaak kijken. Eigenlijk nooit”, zegt Ziyech op de persdag vorige week in Amsterdam. Als hij nu stilstaat bij hoe ver hij is gekomen, denkt hij „vooral aan mijn moeder en familie. Daar doe ik het voor.”