Trump zet NAVO-landen onder druk

NAVO-top

NAVO-landen zouden niet 2 procent, zoals afgesproken, maar 3 procent van hun bbp moeten uitgeven aan defensie, vindt president Trump.

De Amerikaanse president Donald Trump temidden van de Duitse bondskanselier Angela Merkel (R) en NAVO secretaris-generaal Jens Stoltenberg tijdens de officiele opening van een NAVO-bijeenkomst in Brussel. Foto Jerry Lampen/ANP

Donald Trump was op zijn eerste NAVO-top, donderdag in Brussel, niet de mildere Trump op wie velen in Europa hadden gehoopt. De NAVO-Trump was de bekende hoekige, improviserende, confrontatie-zoekende Trump.

De Amerikaanse president herhaalde op ondiplomatieke wijze zijn eis dat NAVO-partners hun defensiebudgetten moeten opschroeven en liet na om expliciet de kerngelofte van de NAVO – allen voor een – te ondersteunen. Hij profileerde zich als een houwdegen die de Europese softpowers wel eens even in het gareel zou dwingen, een imago dat het bij zijn achterban waarschijnlijk goed doet. De Europeanen ondergingen het met een mengeling van lichte verbijstering en gelatenheid.

Trump zei niet letterlijk dat hij het befaamde artikel 5 van het NAVO-verdrag onderschreef, zoals NAVO-partners hadden gehoopt die nog steeds ongerust zijn over Trumps toewijding aan de NAVO. De NAVO had hem de gelegenheid om dat te doen op een presenteerblaadje aangereikt. Trump mocht een monument ter nagedachtenis aan 9/11 inwijden: verwrongen staalbalken uit de 107de verdieping van een van de Twin Towers. Na 9/11 heeft de NAVO voor het eerst en tot nu toe voor het laatst art. 5 aangeroepen en duizenden soldaten naar Afghanistan gestuurd.

‘Let op zijn daden’

Trump trapte er niet in. Hij sprak liever over terrorisme. Kort na zijn speech zei woordvoerder Sean Spicer: „Hij staat er natuurlijk volledig achter.” NAVO secretaris-generaal Jens Stoltenberg zei dat je niet moet letten op woorden, maar op daden. De Amerikanen hebben troepen gestuurd naar de Oostflank en in Trumps begrotingsvoorstellen is een verhoging van defensie-uitgaven voor Europa opgenomen. Bovendien hebben Amerikaanse ministers eerder wél onomwonden hun steun voor art. 5 uitgesproken.

In plaats van een hernieuwde gelofte, zette Trump zijn collega staats- en regeringsleiders op hun nummer omdat ze niet genoeg geld uitgeven aan defensie. Tijdens een werkdiner schroefde hij de norm voor defensie-uitgaven nog wat op. De NAVO-landen willen hun defensie-budgetten tot 2024 laten groeien naar 2 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Trump zei dat die norm, die slechts vijf van de 28 landen nu halen, te laag is. Het moet eigenlijk 3 procent zijn.

De meeste regeringsleiders ondergingen de Trump-behandeling laconiek. Demissionair premier Rutte relativeerde Trumps 3-procents-eis. „Dat is Trump unscripted. Hij bedoelt: kijkend naar alle gevaren om ons heen, dan zouden we eigenlijk minstens 3 procent moeten hanteren.” Demissionair minister van Defensie Hennis zei dat duidelijk is dat áls de Europeanen niet meer gaan bijdragen aan de NAVO-defensie, de VS ook wel eens minder zouden kunnen doen.

Volgens diplomaten was de reactie op Trumps uitval gelaten. Een ingewijde: „De reactie op zijn lompheid viel reuze mee. De boodschap horen we al lang. Er werd wel heel wat gegniffeld om het feit dat hij zich niet aan zijn tekst houdt. Hij begint gewoon maar wat te praten. Men neemt hem met een korreltje zout. Is dit het VS- standpunt of tettert Trump maar wat?”

De Europeanen zijn Trump ook tegemoet gekomen. De NAVO gaat meer bijdragen aan de strijd tegen terrorisme en Europese NAVO-partners hebben onderstreept dat ze meer geld zullen uitgeven aan defensie, aldus Stoltenberg.

In de sociale media groeide een opname van Trump, die bruusk de premier van Montenegro aan de kant duwt om op de eerste rij te komen, uit tot een visueel symbool van Trumps NAVO-vuurdoop.