Prijs regeringsvliegtuig: Airbus zit dicht bij Boeing

Nieuw regeringstoestel

De afgewezen Airbus leek veel goedkoper dan de door het kabinet gekozen Boeing. Het prijsverschil blijkt mee te vallen.

De PH-GOV, het nieuwe regeringsvliegtuig van Boeing, krijgt 24 stoelen. Het vliegtuig wordt begin 2019 opgeleverd. Foto Boeing

Het prijsverschil tussen twee concurrerende vliegtuigen die werden aangeboden als nieuw regeringsvliegtuig is geen 18 maar 2 miljoen euro. Begin deze maand berichtte NRC dat vliegtuigfabrikant Airbus een bod had gedaan voor een ACJ319 à 75 miljoen euro, inclusief belastingen. Daarmee kwam dit toestel bijna 18 miljoen euro goedkoper uit dan de gekozen Boeing Business Jet, die 92,7 miljoen euro kostte.

In de prijs van Airbus ontbrak echter een toeslag van 21 procent btw die het ministerie van Infrastructuur en Milieu dient te betalen aan de Nederlandse Belastingdienst. Voor Boeing geldt naast de btw een importheffing, omdat het bedrijf buiten Europa is gevestigd. Zonder deze belastingen kost de BBJ van Boeing 76,9 miljoen euro, 1,9 miljoen euro meer dan het toestel van Airbus.

De ontbrekende belastingtoeslag is bevestigd door Airbus, na informatie hierover van demissionair minister Schultz (Infrastructuur en Milieu, VVD) aan de Tweede Kamer. Zij beantwoordde op 15 mei vragen van D66 naar aanleiding van de publicatie in NRC over de aanschaf van het nieuwe regeringsvliegtuig.

Het exacte prijsverschil tussen de twee vliegtuigen is onbekend, omdat de prijs van de Boeing tot stand kwam na onderhandelingen. Over de prijs van de Airbus is niet onderhandeld. Volgens Schultz kwam het akkoord met de Amerikaanse vliegtuigbouwer tot stand na „stevig onderhandelen”, ook al was Boeing de enige kandidaat waarmee werd onderhandeld. Schultz dreigde Boeing met een nieuwe aanbesteding.

Het nieuwe regeringsvliegtuig vervangt de PH-KBX, een Fokker 70 die na ruim twintig jaar uit dienst gaat. Net als zijn voorganger heeft de nieuwe PH-GOV 24 stoelen en wordt het toestel zowel gebruikt door het kabinet als door het Koninklijk Huis. De BBJ, een aangepaste versie van passagiersvliegtuig Boeing 737, heeft een veel groter bereik dan de Fokker. Zonder bijtanken haalt hij Aruba.

De aanbesteding van het nieuwe regeringsvliegtuig verliep niet zoals gepland. Geen van de vier inschrijvers voldeed aan de door het kabinet gestelde voorwaarden. Volgens Schultz zijn de biedingen getoetst op drie aspecten. Boeing schoot tekort op één punt, Airbus op drie punten.

Volgens Schultz kon Airbus niet aantonen dat het bedrijf „ervaring heeft met het inbouwen van vip- of corporate vliegtuiginterieurs, zo nodig met gebruikmaking van een onderaannemer”. Het kabinet wilde een ‘turnkey-levering’, met één verantwoordelijke opdrachtnemer voor vliegtuig en interieur.

Een woordvoerder van Airbus is verbaasd. „Airbus Corporate Jets heeft heel veel ervaring met het inrichten van bedrijfsvliegtuigen. We hebben circa 70 turnkeycontracten gesloten, en we hebben samengewerkt met veel verschillende interieurbouwers.” Boeing maakt voor het interieur van de BBJ gebruik van Fokker Technologies in Papendrecht.

In haar brief aan de Kamer wijst Schultz erop dat zij de inschrijvers begin februari heeft laten weten dat ze na de mislukte aanbesteding met één partij zou gaan onderhandelen. Airbus heeft volgens de minister „haar rechten prijsgegeven” door over deze beslissing niet naar de rechter te gaan. Volgens Airbus is een gang naar de rechter een zware stap, zeker voor de divisie die bedrijfsvliegtuigen maakt. Die divisie is gebaat bij een goede verstandhouding met de cliënten. Regeringen en rijke particulieren zijn gesteld op discretie, niet op juridische geschillen.

Koning Willem-Alexander

En dan de koning. De ervaren vlieger op de Fokker 70 van KLM Cityhopper begint een dezer dagen aan een omscholing tot piloot op de Boeing 737, waardoor hij ook met het nieuwe regeringsvliegtuig kan vliegen. Een verband is er niet, zegt de Rijksvoorlichtingsdienst sinds de omscholing een jaar geleden bekend werd.

Minister Schultz schreef op 15 mei aan de Kamer: „Het Koninklijk Huis heeft geen rol gehad in het besluitvormingstraject.” Twee dagen later ontkende koning Willem-Alexander zelf ook een verband, in een veelbesproken interview in De Telegraaf. Hij heeft een ander motief voor omscholing naar de 737: „Het leek me leuk om ook eens op andere bestemmingen te vliegen, met meer passagiers en langere afstanden.” Daarom viel KLM’s opvolger van de Fokker 70 af.

Ook om een andere reden voorzagen velen een keuze voor Boeing. Los van de aanschafprijs pakt de Boeing veel voordeliger uit dan de Airbus. KLM vliegt niet met de A319, wel met de B737. Onderhoud en training van piloten zouden bij een keuze voor Airbus exclusief voor het regeringsvliegtuig moeten worden georganiseerd door KLM. Om die taken uit te besteden aan easyJet, vliegend vanaf Schiphol met de A319 en Nederlandse piloten, is wat veel gevraagd.