KPMG: ‘Patiënt in Nederland krijgt te weinig informatie’

Uit onderzoek in 32 landen blijkt dat de transparantie van de zorg matig is in Nederland. Over patiënttevredenheid is er genoeg informatie, maar op het gebied van medische dossiers en prijsvorming gaat er veel mis.

Foto ANP

In diverse onderzoeken behoort het Nederlandse zorgstelsel tot de beste ter wereld, maar dat blijkt niet te gelden voor de informatievoorziening over de geleverde zorg. Adviesbureau KPMG vergeleek de transparantie in de zorg in 32 landen, en Nederland is daarin geen uitblinker. Alle Scandinavische landen doen het beter als het gaat om inzicht geven in de kwaliteit van de zorg en andere informatie die voor patiënten van belang is.

Nederland scoort slecht op het terrein van medische dossiers. De privacy van patiënten is internationaal gezien weliswaar goed gewaarborgd, maar de uitwisseling van klinische documentatie is slecht. Het is nog een uitzondering dat patiënten zelf kunnen beschikken over hun persoonlijke gezondheidsdossier. Volgens het adviesbureau zou het voor iedere Nederlander een recht moeten worden om digitaal toegang te krijgen tot dat dossier.

Bij een experiment in Michigan worden alle bariatrische operaties – bedoeld om het gewicht van patienten te verminderen – gefilmd. Hierdoor leren artsen van elkaar, en vooral van elkaars fouten. KPMG werpt de vraag op hoe lang het duurt voordat operatiekamers een eigen zwarte doos hebben, zoals al bestaat in de luchtvaart. In het AMC wordt hier al mee geëxperimenteerd.

In de meeste landen wordt volgens KPMG nog weinig gepubliceerd over de „uitkomsten van zorg” – de prestaties van de medische sector. Nederland scoort redelijk doordat het voor ziekenhuizen verplicht is geworden sterftecijfers te publiceren. Dat heeft minister Schippers (Zorg, VVD) ondanks veel kritiek uit de sector in 2014 verplicht gesteld. Maar informatie in Nederland over wachttijden voor spoedeisende zorg, ziekenhuisinfecties en heropnames bij ziekenhuizen is onder de maat, terwijl die informatie wel beschikbaar is.

Volgens KPMG zou de overheid veel meer reeds beschikbare data openbaar kunnen maken. Daarnaast zouden zorgverzekeraars ziekenhuizen bij de inkoop veel meer kunnen stimuleren om informatie over hun medische prestaties met de buitenwereld te delen. Volgens het adviesbureau zou het publiceren van zorgdata geen monopolie moeten zijn van overheid en zorginstellingen, en zou het makkelijker toegankelijk moeten zijn voor derden.

Het rapport van KPMG:

David Ikkersheim van KPMG zegt dat er de afgelopen jaren in Nederland wél sterke vooruitgang is geboekt met het meten en registreren in de zorg, maar niet met het publiceren van die informatie. „Als patiënt weet je dikwijls nog heel weinig.”

En als er dan veel informatie is, zoals bij borstkanker, zijn het heel veel indicatoren. Ikkersheim: „Dan kun je door de bomen het bos niet meer zien. Die data over borstkanker zijn voor een doorsnee patiënt nauwelijks te volgen. Professionals kunnen wel wat met die informatie, maar je kan niet van, zeg, een gemiddelde zeventigplusser verwachten dat die complexe Excelsheets kan analyseren.”

Lees meer over de informatievoorziening over zorgkosten in het NRC-dossier Zorgtarieven

Informatievoorziening in Nederland is goed als het gaat om patiënttevredenheid. Dit komt vooral op het conto van de Patiëntenfederatie Nederland, die de Zorgkaart Nederland lanceerde. Op deze site kan iedereen waarderingen zien en zelf geven van ziekenhuizen, maar ook individuele artsen, fysiotherapeuten en andere hulpverleners. Zorgverzekeraar VGZ is deze informatie sinds kort als leidend gaan gebruiken bij de selectie op kwaliteit bij de inkoop van zorg.

Nederland loopt eveneens voorop met informatie over banden tussen industrie en artsen. In het ‘transparantieregister zorg’ kan iedereen bekijken in hoeverre artsen bijverdienen in de farmaceutische industrie. Maar de score is slecht op inzichtelijkheid van prijzen. Tot voor kort hielden alle zorgverzekeraars en ziekenhuizen hun tarieven voor medische behandelingen geheim. Onder maatschappelijke druk zijn het afgelopen jaar stap voor stap meer tarieven bekendgemaakt. Minister Schippers kondigde af dat in de toekomst alle tarieven verplicht openbaar moeten worden gemaakt.

Foto ANP

Bij de inzichtelijkheid in besluitvorming is Nederland een middenmoter. Dit komt onder meer omdat er geen directe betrokkenheid is van het publiek bij veranderingen in de „zorginfrastructuur”. In Nederland is de beslissing om een ziekenhuisvestiging te sluiten een aangelegenheid tussen verzekeraar en zorginstelling. Politici - lokaal of landelijk - hebben hier niets over te vertellen. En omdat de Wet Openbaarheid van Bestuur niet op zorgverzekeraars en ziekenhuizen van toepassing is, is er weinig informatie openbaar over dit soort gevoelige besluitvorming.

In het Verenigd Koninkrijk worden voorstellen over het verplaatsen van een ziekenhuis vooraf toegelicht in buurthuizen en eventueel aangepast. Ikkersheim, die momenteel voor KPMG in Londen werkt:

„Hier is het verplicht om informatie te delen met het publiek, als het voorzieningenniveau verandert.”