Kun je geen huis kopen? Probeer deze vier alternatieven

Woningmarkt

Voor starters die een huis op een populaire locatie willen kopen, is het wachten op betere tijden. Maar wat doe je in de tussentijd?

Illustratie XF&M

De keuken en de badkamer moet ze nu weer delen met anderen. Dat is even omschakelen voor Rachel Kocken (24). Op 1 mei moest ze na ruim een jaar haar antikraakstudio in de Amsterdamse Plantagebuurt uit. Als ze haar fiets pakte, stond ze oog in oog met de flamingo’s van Artis. Nu deelt ze een huurappartement buiten het centrum, haar vierde onderkomen in twee jaar tijd. Eerder huurde ze een te duur appartement in Amsterdam Zuid en woonde ze een tijdje bij een collega in. Ze werkt freelance als coördinator bij een filmproducent. Een hypotheek voor een eigen appartement in de stad kan ze dus wel vergeten.

Kocken staat niet alleen. Voor de meeste starters is een eigen koopwoning in de stad te duur geworden, zeker als ze alleen wonen en geen eigen geld meebrengen. Met een modaal salaris kun je hooguit 150.000 euro lenen. Veel verder dan een studiootje kom je daarmee niet in steden als Amsterdam, Utrecht en Groningen. Ook in veel kleinere steden als Haarlem, Leiden en Amersfoort, schieten de prijzen omhoog.

Wat nu? Op een prijsdaling kun je lang wachten. ING voorspelt dat de huizenprijzen in de Randstad en de grote steden zeker tot 2025 verder zullen stijgen. Wel kun je als starter wachten tot je zelf ruimer bij kas zit, bijvoorbeeld na een carrièrestap. Maar wat doe je in de tussentijd?

  1. Antikraak wonen

    Goedkoop is het zeker: voor een antikraakwoning waarvan de beheerder is aangesloten bij het Keurmerk Leegstandbeheer betaal je per maand hooguit 250 euro inclusief gas, licht en water. Rachel Kocken woonde voor die prijs in een van de mooiste buurten van Amsterdam. Er zijn wel wat mitsen en maren. Om te beginnen moet je ertussen zien te komen. De meeste bureaus werken met ballotage, al mag bij de grootste leegstandsbeheerder Camelot iedereen zich inschrijven, vertelt oprichter Bob de Vilder. Op een gewilde plek komen zo honderd mensen af. Hoe maak je de meeste kans? De Vilder: „Door in een brief duidelijk te motiveren waarom antikraak wonen bij jou past en dat een onzekere woonsituatie geen probleem voor je is.” Want je moet er wel tegen kunnen: elk moment kun je te horen krijgen dat je over een maand moet vertrekken. En verwacht er ook niet te veel van. Er zijn spectaculaire panden, maar de meeste antikrakers moeten genoegen nemen met een kamertje in een kantoorpand aan de rand van de stad. Voor Kocken was dat reden om toch weer voor huisgenoten te kiezen. „Ik ben wel een keer op een bezichtiging geweest bij een leegstaand kantoor op een afgelegen industrieterrein in de Bijlmer. Maar daar zou ik me toch niet zo fijn voelen.”

  2. Een (tijdelijke) woning huren

    Met het aantrekken van de economie verkiezen eigenaren van verouderde, leegstaande kantoren ‘transformatie’ vaker boven antikraak. Ze laten de panden verbouwen tot kleine appartementen, die dikwijls tijdelijk te huur zijn. Camelot verhuurt gemeubileerde studio’s in dit soort gebouwen, volgens De Vilder een hit bij starters. Zo komen deze zomer een paar honderd studio’s beschikbaar in een oud kantoor in Amsterdam-Zuidoost, waarin tot voor kort antikrakers woonden. Maandhuur: 500 à 700 euro. Vergeleken met een huurappartement in de vrije sector is dat goed te doen. In de populaire steden is een ernstig tekort aan middeldure huurwoningen, constateert voorzitter Ger Jaarsma van makelaarsvereniging NVM. De zoekresultaten op verhuursite Pararius.nl geven hem gelijk. Een studio van dertig vierkante meter op de Willem Barentszstraat in Utrecht, een eindje buiten het centrum, kost 880 euro per maand. Ben je bereid iets verder te kijken, bijvoorbeeld in de wijk Zuilen, dan kom je voor dat bedrag aan een tweekamerappartementje van veertig vierkante meter. Als je weinig verdient, is sociale woningbouw een optie. Mits je al jaren bent ingeschreven.

  3. Uitwijken naar een andere buurt

    Ook kopen lukt nog wel, maar op een minder gewilde plek. In Amsterdam bijvoorbeeld kun je in Nieuw-West of Slotervaart voor 150.000 euro een flatje krijgen van veertig vierkante meter. „Het tekort aan betaalbare huizen verspreidt zich als een olievlek”, zegt Jaarsma van de NVM. „Adviseerden we vorig jaar nog om eens te kijken in buitenwijken en gemeenten als Amstelveen en Diemen, inmiddels zijn ook die duur geworden. Slotervaart en Nieuw-West zijn nog te doen, maar over een paar maanden ook niet meer.” Dan zou zo’n flatje waar je een paar jaar woont tot je je iets leukers kunt veroorloven, een aardige investering kunnen zijn. Al moet je tegen die tijd wel iets anders kunnen terugkopen, waarschuwt Jaarsma, die het woningtekort de komende jaren ziet oplopen. Wel denkt hij dat de prijzen in hartje Amsterdam en Utrecht nu aan hun plafond zitten. Dus wie weet kun je daar, na een carrièresprong, alsnog terecht.

  4. Samen iets kopen of huren

    Dé trend onder starters tot 35 jaar is samen een huis huren. Boven een huurprijs van 1.000 euro schiet het aanbod op verhuursite Pararius opeens omhoog. Bijvoorbeeld op de Turftorenstraat in de binnenstad van Groningen. Daar heb je voor 1.225 euro per maand een fijne etage met twee slaapkamers en een flinke woonkamer. Projectontwikkelaar AM heeft in een nieuw appartementencomplex aan het Amsterdamse IJ zelfs vijftig speciale ‘friends-appartementen’ ontwikkeld, vanaf iets meer dan 700 euro per persoon. Deze zijn geënt op het studentenhuis, maar dan voor young professionals.

    Samen met een vriend of vriendin iets kopen kan theoretisch ook, maar gebeurt nauwelijks, zegt Hans André de la Porte van Vereniging Eigen Huis. Banken zijn er niet happig op. Met een reden overigens: je bent allebei aansprakelijk voor de volle hypotheekschuld. Wanneer een van de twee de kosten niet meer kan ophoesten of vertrekt, zit de ander met een probleem.

    Maar willen jongeren eigenlijk nog wel een koophuis? Rachel Kocken zou op den duur wel graag haar eigen voorzieningen hebben, maar een hypotheek hoeft van haar voorlopig niet. Begin dit jaar heeft ze twee maanden in een koffietentje in Costa Rica gewerkt, deze zomer gaat ze voor anderhalve maand naar Ibiza. Aan het eind van het jaar zoekt ze familie op in Nieuw-Zeeland. Dat kan omdat ze op projectbasis werkt en niet vastzit aan een hoge hypotheek. Tijdelijk ergens wonen is voor haar nu geen probleem:

    „Even schoonmaken en een plantje neerzetten, en een nieuwe kamer voelt voor mij meteen als thuis.”