Brazilianen zetten ministerie in brand om ontslag Temer te eisen

Onrust in Brazilië Sinds een week vragen Brazilianen massaal om het vertrek van president Temer. Hij zou betrokken zijn bij een corruptieschandaal.

Demonstranten raken slaags met de politie tijdens protesten tegen de regering van president Michel Temer in Brasilia op woensdag. Foto Andressa Anholete/AFP

Nog maar een jaar geleden nam de Braziliaanse president Michel Temer de macht over van zijn afgezette voorganger, Dilma Rousseff. Nu staat zijn eigen presidentschap op het spel. Dagelijks eisen tienduizenden Brazilianen tijdens massabetogingen zijn aftreden.

Meer dan 30.000 Brazilianen gingen deze week de straat op in de hoofdstad Brasilia. In het politieke centrum van de stad bezetten ze verschillende ministeries, staken ze het departement van Landbouw in brand en richtten ze vernielingen aan.

De 76-jarige Temer zette per decreet het leger in om de orde te herstellen, waarna zo’n 1.500 zwaar bewapende militairen door de straten van Brasilia patrouilleerden. De maatregel, die bij Brazilianen herinneringen opriep aan de militaire dictatuur van de jaren tachtig, stuitte op felle kritiek. Donderdag zag Temer zich genoodzaakt het decreet op te heffen.

Waarom willen Brazilianen van Temer af? De protesten begonnen een week geleden, na onthullingen dat de president 1,5 miljoen euro aan zwijggeld zou hebben betaald aan de oud-voorzitter van het parlement, Eduardo Cunha, die sinds maart gevangen zit. Daarmee wilde hij voorkomen dat Cunha tegenover justitie zou lekken over Operatie Lava Jato (Wasstraat), een groot corruptieschandaal. Meer dan honderd topfunctionarissen van bedrijven en invloedrijke politici zitten wegens het schandaal achter de tralies. Ook Temer wordt er persoonlijk mee in verband gebracht.

Bovendien zou Temer sinds 2010 voor miljoenen euro’s aan steekpenningen hebben aangenomen voor zijn verkiezingscampagnes. Dit blijkt uit een getuigenverklaring bij het Hooggerechtshof van Joesley Batista, een van de toplieden van vleesgigant JBS, de man die ook de zwijggeldaffaire aan het licht bracht.

Temers positie lijkt sinds de onthullingen onhoudbaar. Zijn vertrouweling Cunha zwengelde in 2015 de afzettingsprocedure tegen Rousseff aan, waardoor hij aan de macht kwam. In het corrupte politieke landschap van Brazilië is de zwijggeldaffaire rond de gewantrouwde Temer voor veel Brazilianen de druppel. Ze willen dat er nieuwe verkiezingen komen en dat er een schone regering aantreedt.

Even leek het erop dat Temer inderdaad zou aftreden, maar hij opende de tegenaanval: hij ontkent alle aantijgingen. Inmiddels is het Hooggerechtshof een onderzoek gestart en heeft de oppositie verzoeken ingediend voor een afzettingsprocedure. Eerst probeerde Temer het onderzoek tegen te houden door via een petitie uitstel te vragen. Later verklaarde hij het ondezoek juist toe te juichen om zo zijn onschuld te kunnen aantonen.

Intussen verzwakt Temers positie doordat steeds meer politieke vrienden zich tegen hem keren. Op de achtergrond speelt mee dat het Congres binnenkort over een reeks impopulaire maatregelen moet stemmen om de economie weer op de rails te krijgen. De meest drastische maatregel die Temer wil doorvoeren is verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd van 55 tot 65 jaar. Veel Brazilianen vinden dat ontoelaatbaar. Nog geen tien procent van de bevolking is positief over hem.

Lees ook verder over de smeergeldaffaire: Nieuw onderzoek naar corruptie