Zo werkt de klaagmachine van het LAKS

LAKS De eindexamens zitten erop, maar over de beoordeling is nog volop discussie. Scholieren klaagden massaal. Wat gebeurt er met al die klachten?

Het belteam van het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS) onder leiding van Sterre Teunissen (op de voorgrond). Koen van Weel / ANP

Van een schreeuwende pauw naast de examenzaal en overlast door de huldiging van Feyenoord tot klachten over eindexamens die te lang waren of fouten bevatten. „Wij behandelen íédere klacht”, zegt Sterre Teunissen, coördinator van de klachtenlijn van het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS). En dat zijn er nogal wat. De afgelopen examentijd bijna 190.000, op ruim 210.000 examenkandidaten.

Al die klachten, gemiddeld zo’n 17.000 per dag, worden op het LAKS-hoofdkwartier verwerkt door acht scholieren. Hoe controleer je al die klachten met zo’n klein clubje? Hoe scheid je zin van onzin?

Het online klachtenformulier doet het belangrijkste voorwerk: het sorteert klachten naar aard en inhoud: gaat het om een fout in het examen, over de moeilijkheidsgraad, over geluidsoverlast, over het gebruik van hulpmiddelen?

Teunissen: „We hoeven lang niet op iedere klacht actie te ondernemen. Als iemand klaagt dat er een duif naar binnen vloog tijdens de examens, dan kunnen we daar niets mee. Maar toen een pauw voor overlast zorgde, zijn we meteen met die school gaan bellen voor een oplossing.”

Niet zelden kwamen al klachten over vakken binnen voordat het examen daarin was begonnen. „Niet zo gek”, zegt Teunissen, „want er wordt ook geklaagd over de voorbereiding op school; slechte lessen, geen les gehad, verkeerde stof die is behandeld.”

Te lang en te moeilijk

Veel klachten gaan over examens die ‘te lang’ en ‘te moeilijk’ waren. Daar doet het LAKS niet direct wat mee. „Maar als het er veel zijn, zegt het wel degelijk iets en geven we dat door aan het CvTE.”

Ze doelt op het College voor Toetsen en Examens, dat in opdracht van de overheid de kwaliteit en het niveau van de eindexamens bewaakt. Daar stuurt het LAKS ook de klachten heen van scholieren die fouten in examens ontdekken.

Adri van der Ven van het CvTE bevestigt dat het LAKS er „altijd snel bij is als antwoorden niet kloppen of als een school bijvoorbeeld vergeten is een erratum voor te lezen”. Het college heeft er dagelijks contact mee, net als met docenten en schoolleiders. Zelf heeft het college ook een Toets- en Examenlijn, waar tot dusver ruim 700 vakinhoudelijke vragen zijn binnengekomen. „Wij checken zo snel mogelijk of een klacht hout snijdt.”

Tot dusver zijn 28 aanpassingen gedaan in de correctievoorschriften, het antwoordmodel van de examens. Op zo’n 12.000 opgaven in ongeveer 340 centrale examens is dat niet veel, zegt het CvTE.

Drie fouten zijn als eerste door het LAKS gesignaleerd. Door de aanpassingen moeten docenten vaak opnieuw door een berg nakijkwerk, maar voor hun leerlingen doen ze dat graag, zegt Van der Ven. En natuurlijk gaat er ook wel eens een docent door het lint, zegt hij.

Ik kan alvast verklappen: volgend jaar doen we Nederlands niet als eerste vak

Examen Nederlands

Hoe komt de normering tot stand? Klik voor groter Bron CvTE

Bijna ieder jaar neemt de berg aan klachten bij het LAKS toe: van 90.000 in 2007 tot ruim 200.000 vorig jaar. „De focus van het LAKS op het klagen in de eindexamentijd schiet soms wel wat door”, vindt Van der Ven. „Maar ja, dat is te begrijpen. Het is hun werk.”

Traditioneel wordt het meeste geklaagd over het eerste examen: Nederlands. „Dan staat iedereen in de startblokken en is er ook de meeste media-aandacht. Nou, ik kan alvast verklappen: volgend jaar doen we Nederlands niet als eerste vak.”

Wat er terechtkomt van al dat klagen, is volgende maand duidelijk. Op 9 juni gaat het LAKS eerst nog in gesprek met examen- en toetsontwikkelaar Cito en het CvTE, de instanties die de norm van de examens bepalen. De definitieve normeringen worden 14 juni bekendgemaakt, de dag dat de eindexamenkandidaten te horen krijgen of ze geslaagd zijn.