Trump eist hogere bijdrage van Europese NAVO-leden

NAVO-top

Veel NAVO-leden besteden te weinig aan defensie. Trump wil de norm zelfs verhogen.

Donald Trump praat met EU-voorzitter Donald Tusk in BrusselFoto Francois Lenoir/Reuters

President Trump heeft bij zijn eerste NAVO-top in niet mis te verstane termen duidelijk gemaakt dat de Europese NAVO-partners hun defensie-uitgaven moeten verhogen. De huidige norm voor deze uitgaven, die maar weinig landen halen, vindt hij zelfs te laag. Het moet niet 2 procent van het bruto binnenlands product zijn, maar 3 procent. Ook dreigde hij de Amerikaanse bestedingen desnoods te verlagen.

De NAVO-landen hebben afgesproken hun defensiebegroting tussen 2014 en 2024 te laten groeien tot 2 procent van het bbp. Van de 28 lidstaten zijn er nog 23 ver van die norm verwijderd. Trump zei publiekelijk dat die norm het absolute minimum is. Tijdens het besloten werkdiner met staats- en regeringsleiders zei hij dat de norm niet 2, maar zelfs 3 procent zou moeten zijn.

Brussel was goed voorbereid op komst Trump. Lees ook: Hoe ontving ‘hellhole’ Brussel de Trumps?

Premier Mark Rutte (VVD) relativeerde Trumps 3-procentseis. „Dat is Trump unscripted. Hij bedoelt: kijkend naar alle gevaren om ons heen, zouden we eigenlijk minstens 3 procent moeten hanteren.”

Minister Jeanine Hennis (Defensie, VVD) zei dat Trump duidelijk had gemaakt dat áls de Europeanen niet meer gaan bijdragen aan de NAVO, de VS hun bijdrage weleens zouden kunnen verlagen.

Trump greep de ceremoniële inwijding van een 9/11-monument aan om publiekelijk zijn punt te maken. De Verenigde Staten, zei Trump ten overstaan van enigszins overdonderd kijkende collega’s, geeft al acht jaar twee keer zo veel uit aan defensie als alle overige lidstaten samen. Dat is niet fair tegenover de Amerikaanse belastingbetaler, een verzwakking van de NAVO en een handicap in de strijd tegen terrorisme.

Bekijk de hele speech (en zie de reacties op de gezichten van de andere wereldleiders:

Amerikaans standpunt?

Volgens diplomaten was de reactie op Trumps uitval gelaten. „De reactie op zijn lompheid viel reuze mee. De boodschap horen we al lang. Er werd wel heel wat gegniffeld om het feit dat hij zich niet aan zijn tekst houdt. Hij begint gewoon maar wat te praten. Men neemt hem gewoon met een korreltje zout. Is dit het Amerikaanse standpunt of tettert Trump maar wat?”

Premier Rutte, gevraagd naar Trumps stijl: „Elk land kiest zijn eigen leider, dat ga ik niet recenseren.” Trump heeft volgens Rutte gelijk als hij wijst op de scheve verhouding in de bestedingen tussen de VS en de rest.

Het viel Europese diplomaten ook op dat de Amerikaanse diplomatieke equipe nog steeds niet op sterkte is, waardoor er ook te weinig mensen zijn om Trump in toom te houden.

Staand voor het nieuwe NAVO-hoofdkwartier, dat even later door gastland België zou worden overgedragen aan de alliantie, grapte Trump dat hij niet één keer heeft gevraagd wat dat nieuwe gebouw kost. (Het was 1,12 miljard euro).

Toch zijn de Europeanen Trump ook tegemoetgekomen. Trump had twee prioriteiten: geld en terrorisme. De NAVO gaat meer bijdragen aan de strijd tegen terrorisme en Europese NAVO-partners hebben ten overstaan van Trump onderstreept dat ze meer geld zullen geven aan defensie, aldus NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg.

Wat moet de NAVO met al dat geld? NRC-redacteur Michel Kerres legt uit:

De bijdrage van de NAVO aan de strijd tegen terrorisme stond al op de agenda, maar het thema heeft door de aanslag in Manchester aan urgentie gewonnen. De Amerikanen willen dat de NAVO meer doet aan terrorismebestrijding, maar aan Europese kant wordt erop gewezen dat de alliantie niet de eerst aangewezen instelling voor die strijd is.

Op de top werd de Amerikaanse wens gehonoreerd de NAVO formeel lid te maken van de internationale alliantie tegen IS. Dat betekent niet dat de NAVO overgaat tot grootschalige gevechtshandelingen. Wel moet het lidmaatschap samenwerking en uitwisseling van informatie vergemakkelijken.