Niemand haalt zijn schouders op bij The Killing of A Sacred Deer

Cannesblog #7

Briljant of weerzinwekkend? De nieuwe film van de Griekse regisseur Yorgos Lanthimos, The Killing of a Sacred Deer, verdeelt de geesten in Cannes. Van Sofia Coppola ging de stijlvolle, maar eigenlijk overbodige remake The Beguiled in première.

Regisseur Yorgos Lanthimos in Cannes. Foto Stephane Mahe/Reuters

Hartstochtelijk boegeroep weerklonk meteen na het slot van de nieuwe film van de Griekse regisseur Yorgos Lanthimos bij de perspremière – tot verbijstering van de andere helft van het publiek, die toch dacht zojuist een van de beste films in de competitie te hebben gezien. Lanthimos verklaarde na afloop dat hij blij is met elke reactie op zijn film, positief én negatief, zo lang mensen maar niet onverschillig hun schouders ophalen. Maar dat is wel het laatste waar hij zich zorgen over hoeft te maken. The Killing of A Sacred Deer dwingt de kijker om een keuze te maken: voor of tegen.

Lanthimos is de voorman van de Griekse ‘weird wave’, die de afgelopen jaren de nodige opzien baarde. Hij brak door met Dogtooth (2009) , over een gezin dat in een compleet isolement leeft. Lanthimos ging Engelstalige films maken met The Lobster (2015) waarin de eenzame personages een partner moeten zien te vinden, omdat ze anders transformeren in dieren. Beide films leverden hem Oscarnominaties op.

The Killing of a Sacred Deer gaat over chirurg Steven Murphy (Colin Farrell), die achterna wordt gezeten door de mysterieuze Martin (Barry Keoghan). Hij blijkt de zoon te zijn van een man die op de operatietafel van Steven is overleden. Martin komt voor wraak. Om de balans in het universum te herstellen moet de chirurg van hem een lid van zijn eigen familie doden: zijn vrouw, eveneens medisch specialist Anna (Nicole Kidman), dan wel zijn puberdochter Kim (Raffey Cassidy) of zijn zoontje Bob (Sunny Suljic). Weigert de chirurg dat te doen, dan zal er een afgrijselijke vloek in werking treden boven het artsengezin.

Fragment uit The Killing of a Sacred Deer

The Killing of a Sacred Deer is niet opgebouwd als een losse verzameling absurdistische momenten, zoals in eerder werk van Lanthimos, maar kent de strakke opbouw van een wraakthriller, maar wel een hele vreemde wraakthriller, met metafysische elementen. In het begin zijn de artificiële situaties en lijzige, zonder intonatie uitgesproken dialogen best grappig. Maar de regisseur trekt het touw om de nek van de kijker steeds strakker aan - om het dan op sommige momenten onverwacht – en vaak ongepast - te laten vieren. De familie Murphy lijkt de toorn van de wraakzuchtige God van het Oude testament over zich te hebben afgeroepen, die de ene na de andere verzengende plaag op het gezin afvuurt, die ze hulpeloos moeten ondergaan. Of misschien zijn ze belandt in een Griekse tragedie; Lanthimos verwijst in de film naar een van zijn favorieten: Iphigeneia in Aulis van Euripides. Daarin moet koning Agamemnon zijn dochter Iphigeneia offeren aan de godin Artemis.

Verpletterend

Het is al een oude ambitie van kunstenaars om een hedendaags kunstwerk te maken met de verpletterende werking op de toeschouwer van een klassieke tragedie. Lanthimos komt er met The Killing of a Sacred Deer dicht bij in de buurt. Zijn klinische, verzorgde, afstandelijke visuele stijl is ook adembenemend. Hopelijk steekt de jury in Cannes zijn nek uit en krijgt Lanthimos een mooie prijs.

Over de innerlijke noodzaak van The Killing of a Sacred Deer kan geen twijfel bestaan. Maar dat geldt wel voor de stijlvolle remake van cultklassieker The Beguiled waarmee Sofia Coppola in Cannes op de proppen kwam. The Beguiled, naar een roman van Thomas P. Cullinan, is een geliefde film van Don Siegel uit 1971 met Clint Eastwood in de hoofdrol. Eastwood speelt een vijandige soldaat, die zwaargewond op een meisjeskostschool terecht komt in het zuiden van de Verenigde Staten tijdens de Amerikaanse burgeroorlog. Daar spelen al snel de hormonen op en ontstaat een psycho-seksueel drama met fatale afloop.

Vrouwelijk perspectief

In de versie van Coppola is Eastwoods rol overgenomen door –alweer- Colin Farrell. Het hoofd van de school wordt gespeeld door – alweer – Nicole Kidman. De lerares Frans is Kirsten Dunst, een veteraan van de films van Sofia Coppola. De regisseur verklaarde dat ze het mannelijke perspectief op het materiaal wilde vervangen door een vrouwelijk perspectief. Maar dan levert minder op dan je vooraf zou verwachten.

Coppola brengt met haar bekende anti-dramatische stijl vooral een meer afstandelijke blik, meer stijlgevoel, meer momenten om bij te grinniken. Haar versie kent niet de melodramatische, kitscherige uitbarstingen van de eerdere film. Maar goede smaak heeft zo zijn prijs. Coppola’s film lééft ook veel minder.

In 1971 kon Eastwood een tienjarig meisje nog vol op de mond kussen, om haar op een zeker moment de mond te snoeren. Coppola heeft die scène geschrapt; ook een huisslavin is uit het verhaal verdwenen. Zo laat haar remake en passant zien hoe de sociale en seksuele normen in ruim veertig jaar zijn verschoven.