De ploeg die jongensboeken schreef bleek dit keer machteloos

Het jeugdige Ajax, na 21 jaar in een Europese finale, sloot een indrukwekkende tournee af met een finale waarin niets te halen bleek.

Onder anderen Davinson Sánchez, Lasse Schöne, Matthijs de Ligt, David Neres, Joel Veltman, Donny Van Beek en Jaïro Riedewald van Ajax na de 0-2 verloren finale. Foto Olaf Kraak/ANP

Ajax heeft een indrukwekkende campagne in de Europa League beëindigd met een finale waaraan geen eer te behalen bleek. Manchester United zegevierde met 2-0 in Stockholm in een krachtmeting waar Ajax fors tekort kwam op de gigant uit Noord-Engeland. De ploeg van trainer Peter Bosz, gekenmerkt door jeugd en aanvalslust, zat geen moment in de wedstrijd en zo kreeg het herwonnen Ajax geen materiële beloning in de vorm van een trofee.

De club blijft met lege handen achter na een Europees seizoen uit de stoutste voetbaldromen. De avond in de Friends Arena eindigde met invaller en clubicoon Wayne Rooney die de Europa League-beker als aanvoerder mocht optillen. Vooraf werden de slachtoffers van de aanslag in Manchester herdacht met een minuut stilte die er ijlings één van applaus werd. United-coach José Mourinho had gezegd dat de stad “als één” op zou trekken na deze tragedie. Dat de ploeg net als de stad diep geraakt was – dat was evident.

Toch bleek er, na de aftrap, maar één ploeg die zichzelf niet was: Ajax. Hij zou meteen de dokter bellen als ze niet zenuwachtig waren, zei Bosz vooraf. Welnu, dat bleek niet nodig. Gegrepen door de gelegenheid ongetwijfeld, spelend in de eerste Europese finale in 21 jaar. Sommigen nog geen achttien jaar, niemand op het veld van Ajax wist hoe dit moest. Geïmponeerd door de gestalten van Marouane Fellaini en Paul Pogba – neem het ze eens kwalijk.

Gekortwiekt door United, bevangen door faalangst

De eerste kans na tien minuten was onvermijdelijk in dit geweld, maar Juan Mata vond vanaf de achterlijn alleen het kroeshaar van Fellaini in de baan van zijn voorzet. In de verdrukking liep Ajax meters terug, verder dan de ploeg dit seizoen eerder gedwongen werd. Verder ook dan een verdediging zich permitteren kan. Het vlammende schot van Traoré, nadat Amin Younes zich tot aan de achterlijn had weten te wurmen en teruglegde, was een oprisping, gepareerd door Romero. Druppels in de Sahara.

United kwam op de onvermijdelijke voorsprong, gevolg van een inworp van Jaïro Riedewald, die zomaar tegen het hoofd van Mata kwam. Pogba werd even buiten het strafschopgebied vrijgespeeld. Genoeg lichamen stonden nog tussen doel en schutter – twee man en een keeper - maar net het onderbeen van Davinson Sánchez tilde de bal zo op dat Onana in het luchtledig tastte. De 1-0 was een feit. Loon voor de angst, tol van de schrik. Allemaal logisch, verdiend en terecht.

Lees alle gebeurtenissen rondom en tijdens de finale terug in ons liveblog

Ajax was nergens. Gekortwiekt door United, bevangen door faalangst. In het dichtgepakte middenveld stierf elk balbezit nog voor het een naam mocht hebben. Dolberg kreeg geen teenlengte in de spits, ingekapseld door het heus niet wereldse duo Daley Blind en Chris Smalling. Geschaduwd door Fellaini zag Schöne het spel alleen aan zich voorbijtrekken, pijnlijk op dit continentale podium.

Alleen Betrand Traoré wist zich een houding te geven met brutaliteit, techniek en – wellicht- zijn ervaring op het Britse eiland, wie zal het zeggen. Hij maakte dat Ajax nog iets van een Ajax-gezicht toonde in de Friends Arena. Een vlammend schot, een kansrijke dribbel, het slangenmens uit Burkina Faso liet zijn club Chelsea zien deze zomer als gerijpt voetballer terug te komen uit Amsterdam. Hij gaat het mogelijk nog ver schoppen.

Maar over het geheel genomen verschrompelde Ajax in het gedisciplineerde kracht- en smijtwerk van United. Passlijnen werden afgesloten, Ajacieden gemangeld. Met de facto één aanvaller – Marcus Rashford - liet United Ajax wat opbouwen, wat inschuiven. Waarom ook niet. Gevaarloos was het, alles goedbevonden door de ploeg van de rijkste club van de wereld. Het verschrokken Ajax kreeg pas lucht toen United terugplooide met het comfort van de voorsprong.

Zo een kaliber opponent had Ajax nog niet meegemaakt in deze wonderlijke Europese tournee. Het hermetische bouwwerk, ontsproten aan José Mourinho’s meesterbrein, gaf werkelijk niets weg. Ziyech gezien? Younes gezien? Allebei onschadelijk gemaakt, met die tactische discipline die Mourinho’s succesvolle carrière als prijzenpakker kenmerkt. Het was zoeken naar streepjes ruimte. Hutjemutje met United. Waar Olympique Lyon nog zo heerlijk de poorten open had gegooid in de halve finale. Dit was – zoals Louis van Gaal eens zei, rechtlijnig als hij is in de omgang met vreemde talen - a different cookie. Het was hopen op een bevlieging, tegen beter weten in eigenlijk.

Keihard werd de Nederlandse ploeg, de club die zichzelf nieuw leven inblies, teruggeworpen op zichzelf. Peter Bosz gooide een steen in stilstaand wateren van het Nederlands voetbal door met zijn uitgekristalliseerde een talentvolle groep briljantjes naar een finale te leiden, voor het eerste sinds Feyenoord in 2002. De jongste ploeg ooit in een Europese finale, een opzienbarend gegeven. Hoe flikte hij het? Internationaal werd hij geprezen, als ware discipel van Johan Cruijff. Ajax is back. Peter Bosz, een nieuwe Hollandse meester. De renaissance van het totaalvoetbal.

De wederopstanding moest nu komen in de tweede helft, met het mes op de strot de kleedkamer uit. De rook uit het Ajax-vak gaf het steriele Friends Arena de Europa Cup-sfeer die langzaam was weggeëbd. Ziyechs draai om zijn as leidde een paar tellen later tot een geblokt schot van Schöne, dat gaf hoop. Heel even maar.

United rukte weer op, dwong een corner af. Kopbal Smalling, daarna Mchitarjan die met zijn rug naar het doel de bal behendig langs Onana prikte. Alles was voorbij.

Manchester United-speler Henrikh Mkhitaryan (m) viert zijn goal voor de 0-2 met o.a. Chris Smalling (l) Paul Pogba (2de r) en Marcus Rashford (r). Foto Erwin Spek/ANP

Ajax afgebluft, afgetroefd. Wat daarna nog kwam liet zich raden: alles op de aanval, in de jacht naar de aansluiting. David Neres kwam voor Dolberg, Traoré schoof op naar het centrum – het mocht allemaal niet baten. Fellaini torende nog eens hoog boven de Ajax-defensie uit en kopte keihard op de handen van Onana.

Nog een wissel: Donny van de Beek voor Schöne, ook die kondigde zich aan. Aan het doorselecteren deze zomer zal de Deen vermoedelijk niet ontsnappen, maar dat is voor later. De vrije trap in de muur van Ziyech had, een kwartier voor tijd, veel in zich van de overgave. Zijn lichaamstaal sprak boekdelen.
De ploeg die jongensboeken schreef als bestsellers - het zat er allemaal niet in op deze 24 mei. Precies 22 jaar na het puntertje van Patrick Kluivert, in de Champions League-finale tegen AC Milan, bleken gaatjes op het veld in de Friends Arena niet te vinden. Younes dribbelde nog eens van buiten naar binnen, eindeloos, maar tot schieten kwam het nooit. Zo eindigde het in Stockholm, met een ontsnapping aan de 3-0 toen Rashford op Onana afstormde maar door Sánchez werd achterhaald.

Na 21 jaar terug in de finale; eigenlijk geen moment Ajax gezien. De balans moet positief zijn, dat kan niet anders. Het ongedachte werd gepresteerd, succes was maakbaar. Leeftijdsrecords verbroken, naar beneden. Het gezicht van Nederlands voetbal kreeg weer kleur, met omhooggekrulde lippen. Een indrukwekkende tournee, afgesloten in een finale waarin niets te halen bleek.