NRC Checkt: ‘Kosten ‘Afghanistan’ voor Amerikanen 750 miljard dollar’

Dat schreef The Boston Globe in een kritisch commentaar over de militaire interventie.

Foto: Reuters / James Mackenzie

De aanleiding

Op de NAVO-top van donderdag staat Afghanistan niet prominent op de agenda. Maar de Talibaan winnen er terrein en de Amerikanen overwegen meer militairen te sturen. Dit is pijnlijk omdat de Amerikanen sinds 2001 al een astronomisch bedrag hebben uitgegeven aan de oorlog in Afghanistan, inmiddels de langst durende uit hun geschiedenis. The Boston Globe stelde op 9 mei in een kritisch hoofdartikel: „Amerikaanse belastingbetalers hebben al meer dan 750 miljard dollar uitgetrokken voor de strijd in Afghanistan sinds 9/11.”. We checken of deze bewering klopt.

Waar is het op gebaseerd?

The Boston Globe verwijst naar rapporten van de federale overheid en de website National Priorities Projects, waarop de Amerikaanse militaire uitgaven kritisch worden gevolgd. Op die site staat een klok, waarop te zien is hoeveel er sinds 2001 aan Afghanistan is besteed. De teller stond dinsdag op ruim 772 miljard dollar. Elk uur kost ‘Afghanistan’ vier miljoen dollar, meldt de site.

En klopt het?

The Boston Globe en het National Priorities Project beperken zich tot het bij elkaar opgetelde bedrag van wat de regering en het Congres sinds 2001 jaarlijks hebben uitgetrokken voor Afghanistan.

Maar uit verscheidene onderzoeken blijkt dat de echte kosten nog aanzienlijk hoger liggen. „Ons onderzoek probeerde dieper te graven en uitgaven bloot te leggen die niet werden meegeteld”, vertelt Neta Crawford, hoogleraar internationale betrekkingen aan Brown University in Boston, aan de telefoon. Zij kwam vorige herfst in het rapport ‘Costs of war’ uit op cumulatieve kosten van 4.790 miljard dollar voor de uitgaven aan de oorlogen in Afghanistan, Irak en inmiddels ook Syrië samen. „Ongeveer 48 procent is volgens haar besteed aan Afghanistan.” Dat betekent een bedrag van ruim 2.200 miljard dollar.

Eerder, in 2008, concludeerden Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz en Linda Bilmes van Harvard University al dat de werkelijke kosten van de oorlog in Irak, vergelijkbaar met die in Afghanistan, 3.000 miljard dollar waren. Een veelvoud van wat de toenmalige regering-Bush eerder had gesuggereerd.

Wat zijn de posten die volgens Crawford ten onrechte niet zijn meegenomen? Deels gaat het om kosten die niet voorzien waren in de begroting. Materieel kan beschadigd raken en moet worden gerepareerd, bases moeten worden onderhouden en er is gezondheidszorg nodig voor de militairen: totale extra cumulatieve kosten 733 miljard dollar. Evenmin zijn de cumulatieve kosten meegeteld van het departement voor Homeland Security, dat zich nauw met Afghanistan en Irak bezighield: in totaal zo’n 548 miljard dollar.

Er zijn in Afghanistan en Irak veel gewonden gevallen, die soms hun hele verdere leven verzorgd moeten worden op staatskosten. Ook die uitermate kostbare post – door de onderzoekers voor de oorlogen in Irak en Afghanistan samen geraamd op 1.000 miljard dollar - is niet meegeteld. Hetzelfde geldt voor de uitgaven voor veteranen van de oorlogen in Afghanistan en Irak.

Een grote post is ook de rente die de overheid moet betalen op het geld dat ze leent om de begroting voor Afghanistan te financieren. „Congresleden hechten er aan de belastingdruk op hun kiezers laag te houden. Dus is de gewoonte om voor de uitgaven van de federale overheid te lenen. Vooral op langere termijn lopen de kosten daarvan fors op”, zegt Catherine Lutz, een collega van Crawford die ook meewerkte aan het onderzoek. Deze kosten raamden de onderzoekers tot en met vorige herfst op 453 miljard dollar.

Conclusie

Het bedrag van 750 miljard van The Boston Globe is louter gebaseerd op de begrote kosten van de oorlog in Afghanistan. De werkelijke kosten zijn echter nog beduidend hoger dan dit op zichzelf al duizelingwekkend hoge bedrag, waarschijnlijk zelfs het drievoudige. We beoordelen de stelling daarom als onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wil zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt