Kladderadatsch van laborieus Groot Dictee surpreneert Philip Freriks

Einde tv-programma

Niet meer van deze tijd, te lage kijkcijfers en veel te duur. Er komt een einde aan het Groot Dictee der Nederlandse Taal op tv, zo heeft de NTR besloten.

Philip Freriks leest het Groot Dictee der Nederlandse Taal voor. Martijn Beekman/ ANP/ KIPPA

Omroep NTR stopt met het Groot Dictee der Nederlandse Taal. Daarmee komt per direct een einde aan het televisieprogramma, dat 27 jaar lang jaarlijks bij de publieke omroep te zien was.

Volgens de NTR zijn de kijkcijfers te laag – de laatste aflevering haalde nog geen 400.000 kijkers – en is het programma niet meer van deze tijd. Eindredacteur bij de NTR Willemijn Francissen: „Taal is meer dan alleen spellen. Meer dan alleen d’s, t’s en koppeltekens. Het Groot Dictee, zeker de laatste editie, werd steeds ondoorgrondelijker. Meer een hersenkraker dan een taalspel.”

Zo’n programma maken is volgens Francissen bovendien „peperduur” – exacte bedragen noemen, wil ze niet. „Het gaat om een eenmalig evenement, dat kost altijd veel meer. En dan vind ik dat er ook interesse in moet zijn. Anders gooi je gemeenschapsgeld over de balk.”

Philip Freriks, presentator van het programma, vertelt dat producent Men at Work vrijdag op de hoogte is gebracht. Freriks zelf is niet gebeld. „Ik heb in die 27 jaar dat het programma er is geen enkele inhoudelijke feedback gekregen.” Behalve de kijkcijfers, bevestigt hij, waren er irritaties over het laatste Dictee, geschreven door A.F.Th. van der Heijden. Freriks: „Die tekst was veel te moeilijk, vonden ze. Ik begreep dat wel. Maar je vraagt een bekend schrijver iets te maken. Het is zijn tekst. Daar ga je uiterst zorgvuldig mee om.”

IJdele plannen voor een wedergeboorte

Na dat laatste Groot Dictee, uitgezonden in december, is er een bijeenkomst geweest met Freriks, de producent en de omroep. Freriks: „We zouden de mogelijkheid krijgen om een aantal voorstellen tot vernieuwing te doen. Maar ter plekke kregen we de indruk dat we voor een tribunaal zaten. Het doek was al gevallen. De NTR wilde van het Dictee af.” De omroep ontkent dat het besluit al genomen was.

Producent Men at Work dacht bij vernieuwing aan stemkastjes en stand-up comedians. Freriks: „Toen kregen we ineens het verwijt dat het klassieke karakter van het Dictee daarmee zou worden verstoord.”

Eindredacteur Francissen: „Ik had twijfels bij een Dictee 2.0. Ik ben er huiverig voor om een programma dat zo’n traditie is, dat zó klassiek is, om dat te gaan opleuken. Kun je dan niet beter met iets nieuws komen?”

Uit cijfers van de Stichting Kijkonderzoek (SKO) blijkt dat de kijkcijfers al jaren dalen. De afgelopen vijftien jaar is dat aantal zelfs nog nooit zo laag geweest. Keken er in 2013 nog ruim een miljoen mensen, afgelopen december waren dat er nog 390.000.

Bij het vuil gezet, zonder consideratie

Producent Peter Wilmer, van Men at Work, denkt dat dat komt doordat er met de programmering is geschoven. Het Dictee werd jarenlang uitgezonden op NPO 1, op woensdagavond. In 2015 is het programma verplaatst naar NPO 2, op zaterdagavond. Wilmer: „Op zaterdagavond zit je tegenover de grote amusementsprogramma’s. Dan ga je het moeilijk krijgen.”

Presentator Philip Freriks wil nog best begrijpen dat een format aan slijtage onderhevig kan zijn. Dat een programma niet het eeuwige leven heeft. „Waar ik de smoor in heb is dat een programma dat toch wel een icoon is, waar ze jarenlang goeie sier mee hebben gemaakt, in een klap bij het vuil wordt gezet. Dat het niet met iets meer consideratie is gegaan. Waarom niet nog een keer een mooi punt erachter zetten?”

BNR Nieuwsradio stelde vandaag voor het laatste Dictee op de radio uit te zenden. „Een sympathiek aanbod”, zegt Freriks. „Misschien zetten we dat laatste punt dan wel via de radio.”