Recensie

Zo beklagenswaardig en eenzaam is volmaaktheid.

Spring Festival

Katja Heitmann laat in Pandora’s Box zien hoe eenzaam volmaaktheid is. Haar trage dansers lijken op de robots uit de tv-serie Real Humans.

Pandora’s Dropbox Foto Wild&Thorny

Zo, dat was even héél erg Going back in tiiiiiiime! tijdens het festival Spring Utrecht. Dança Doente (zieke dans) is hedendaagse dans zoals Theo & Thea dat ooit in hun persiflage Springsprong uitbeeldden. Bijna twee uur lang mag het publiek kijken naar een tiental dansers die zich (niet) uitputten in houterige, spasmodische bewegingen. In zwarte shirts en panty’s kronkelen en strompelen zij richtingsloos over het toneel, soms even ‘solerend’ op een witte catwalk – waar ze ook niet veel bijzonders verrichten. Of het moet een grove imitatie zijn van een rituele, tollende candomblédans in een kostuum van raffiaslierten. Af en toe verdwijnen hoofden en torsen achter de doek die halverwege boven het toneel hangt.

Die lap, die iets heeft van een uitvergrote, verschrompelde huid, kan worden opgevat als vingerwijzing naar de diepere betekenis van deze voorstelling van de Braziliaan Marcelo Evelin (55). In de jaren negentig maakte Evelin deel uit van een kleine Braziliaanse enclave binnen de Nederlandse dans. Als vijftigplusser is hij gefascineerd door de veranderingen van zijn ouder wordende lichaam, een fascinatie die hij deelt met Tatsumi Hijikata (1928-1986), een van de grondleggers van de Japanse butoh. Maar waar de butoh vaak ontroert door navoelbare innerlijke drang, een uiterste, soms pijnlijke beheersing en werkelijke diepgang, wekt Evelins „zieke dans” (eigenlijk vooral zwakke dans: te lang, te eentonig, te grof, te eendimensionaal, te plat ook) vooral ergernis door een moeilijk te negeren verdenking van tergende zelfgenoegzaamheid.

Real Humans

Pandora’s Dropbox. Foto Imke Panhuijzen

Heel licht verteerbaar is Pandora’s Dropbox van Katja Heitmann evenmin, maar de ijzeren concentratie van de zes dansers op het zeshoekige speelvlak krijgt de toeschouwer wel in de greep. Perfecte dans wilde Heitmann maken, refererend aan Pandora’s eigen perfectie van voor het openen van de zeshoekige doos.

Maar wat is dat? Dans zonder frictie, zonder zichtbare inspanning, exact getimed? Dat is de extreem trage choreografie zeker: alles gaat in zessen, tot en met het nadrukkelijk openen en sluiten van de ogen. Met hun stationair-lieflijke blik, en precies uitgemeten, doelgerichte bewegingen kleding lijken ze op de robots uit de Zweedse televisieserie Real Humans. Maar al lijken hun emoties uitgeschakeld, het lichaam, waar een laatste restje menselijkheid in schuilt, protesteert. Het zweet en traant en trilt, als het zich voor de zoveelste keer in super slow motion op de vloer achterover laat hellen.

Zo beklagenswaardig en eenzaam is volmaaktheid. Zo klinken ook de vervormde liedjes „Ich bin allein in meinem Himmel.” Perfectie verdraagt geen gevoelens.