Zeven vragen over de aanslag in Manchester

Lees hier alles over de aanslag.

Politiewagens en ambulances bij de Manchester Arena na de aanslag. Foto Jon Super/Reuters

Maandagavond blies een man zichzelf op bij de Manchester Arena. Hierbij kwamen 22 mensen om het leven, onder wie kinderen, en raakten 59 mensen gewond. Lees hier alles over de aanslag.

1. Wat is er gebeurd?

Om drie minuten over half elf Britse tijd, een uur later in Nederland, kreeg de politie bericht over een zware explosie direct na afloop van een popconcert in de Manchester Arena. Daar trad Ariana Grande op, een zangeres die vooral bij jonge meisjes erg populair is – er waren veel ouders met dochters onder de bezoekers. De politie zei al vrij snel dat ze dit behandelde als een terreurdaad. Premier May noemde dit rond het middaguur een daad van “ontstellende, misselijk makende lafheid” die gericht was tegen “weerloze jonge mensen”. De plek, bij de uitgang van de concertzaal, en het tijdstip, aan het eind van het concert, werden volgens May met opzet gekozen om zoveel mogelijk slachtoffers te maken.

Minister van Binnenlandse Zaken Amber Rudd sprak vannacht van “een barbaarse aanslag, die opzettelijk gericht was tegen enkelen van de meest kwetsbaren in onze samenleving.”

De locatie van de aanslag:

NRC studio

2. Hoeveel slachtoffers zijn er?

Premier May bevestigde rond het middaguur dat er 22 mensen zijn gedood. Onder hen is ook een aantal kinderen - hoeveel en hun leeftijd, dat zei zij niet. Er liggen 59 mensen met verwondingen in het ziekenhuis gebracht, een aantal van hen verkeert nog in levensgevaar. Daarnaast is een aantal andere mensen ter plekke behandeld. Sommigen van hen hadden wonden die leken op wonden die zijn veroorzaakt door granaatscherven.

3. Wat weten we over de daders?

Premier May zei in een verklaring om twaalf uur dat de aanslag volgens de eerste onderzoekingen is gepleegd door één man. Hij heeft toen het concert was afgelopen een spijkerbom tot ontploffing gebracht. De politie heeft volgens haar sterke aanwijzingen voor de identiteit van de dader, maar zij gaf nog geen naam vrij. De dader is bij de aanslag omgekomen. De inlichtingendiensten onderzoeken nog, zei May, of de dader alleen handelde of onderdeel was van een netwerk. Islamitische Staat (IS) heeft inmiddels de aanslag opgeëist. De terreurgroep beweert dat de dader een lid van IS is.

Iets voor 13:00 uur maakte de politie in Manchester bekend een 23-jarige man te hebben gearresteerd in verband met de aanslag in het zuiden van de stad. Volgens een plaatselijke BBC-journalist worden meer arrestaties verwacht.

Twitter avatar DannyShawBBC Danny Shaw 23-year-old man arrested in South Manchester by police investigating terror attack. It’s believed more arrests & raids will follow.

Rond het middaguur werd in het centrum van Manchester een winkelcentrum korte tijd ontruimd, waarna eveneens een man werd gearresteerd. Volgens de politie houdt deze arrestatie geen verband met de gebeurtenissen van maandagavond.

Twitter avatar gmpolice G M Police A man has been arrested at the Arndale Centre – This is not currently believed to connected to last night’s attacks.

4. Wat is de Manchester Arena, wie trad er op?

De Manchester Arena is een multifunctionele sport- en muziekhal in het centrum van de stad. De arena, die in 1995 werd geopend, heeft een maximumcapaciteit van 23.000 toeschouwers. Voor Hemelvaartsdag was een optreden van de band Take That gepland.

De Amerikaanse zangeres van gisteravond, de 23-jarige Ariana Grande, is populair onder heel jonge meisjes. Ze begon haar loopbaan als een sterretje in de tv-series van Nickelodeon. Ze maakt een tournee door Engeland waar ze haar nummers van het vorig jaar uitgebrachte album Dangerous Woman ten gehore brengt. In haar voorprogramma traden eerder op de maandagavond Victoria Monét en Bia op. Grande, ongedeerd maar volgens haar manager in hysterische toestand na de aanslag, zou op Hemelvaart optreden in de Londense O2 Arena.

Lees ook de reacties uit de muziekwereld: Het had ook bij een concert van hen kunnen gebeuren

5. Hoe is er in Manchester en elders in het Verenigd Koninkrijk gereageerd?

De reacties gisteravond laat in Manchester waren onmiddellijk barmhartig. Na een korte periode van onzekerheid (was het paniek na een geknapte ballon? Was het niets meer dan een opgeblazen speaker?) was toen al duidelijk dat het zeer serieus mis was in de Manchester Arena. En dus stelden ze hun huizen open, maakten ze zichzelf dienstbaar. Twee hotels in de buurt van de Arena besloten dienst te doen als impromptu opvangcentrum, waar kinderen opgevangen worden totdat hun ouders hen konden bereiken en ophalen.

Tegelijkertijd gingen op sociale media tientallen foto’s rond van vrolijke, lachende jongeren. Heeft iemand dit meisje of deze jongen gezien? Ze waren bij het concert en ik kan hen niet bereiken, vroegen vrienden en ouders zich af. Misschien was de batterij van hun telefoon leeg? Misschien lagen ze bebloed of dood in de foyer van de concertzaal.

Premier May en haar Conservatieven hebben in overleg met de Labour-partij van Jeremy Corbyn besloten de campagne-activiteiten stil te leggen. Ook andere politieke partijen, als UKIP en de LibDems, lieten weten tot nader order geen campagne te zullen voeren. Over drie weken gaan de Britten naar de stembus. Tot het moment van de aanslag hadden Britse journaals en kranten het vooral over een uitglijder van Theresa May. Na heftige kritiek moest ze haar verkiezingsprogramma bijstellen. Vanaf 22:35 uur gisteravond denkt niemand meer aan dat soort politieke gehakketak.
Buiten het Verenigd Koninkrijk wordt geschokt gereageerd op de aanslag. Op het filmfestival in Cannes en bij de Giro d’Italia werd dinsdag een minuut stilte in acht genomen voor de slachtoffers. In Brussel hangen 28 vlaggen van de Europese Unie, waarvan het Verenigd Koninkrijk officieel nog lid is, half stok.

De aanslag in Manchester is de zwaarste op Britse bodem sinds 7 juli 2005. Bij die aanslag was het openbaar vervoer in Londen het doelwit en vielen 56 doden. De laatste grote aanslag in Manchester vond plaats in 1996. Toen richtte een IRA-bom grote schade aan, raakten honderden mensen gewond, maar vielen er geen doden. Minister Rudd verwees in haar verklaring naar die aanslag:

“Manchester heeft al eerder daden van terrorisme doorstaan. Net als toen is de doel van zo’n daad om angst te zaaien, om ons te verdelen. Dat zal niet gebeuren.”

In maart werd het Verenigd Koninkrijk opgeschrikt door een aanslag op het Britse parlement. De autoriteiten gingen ervan uit dat die aanslag gepleegd werd door een eenling en zag geen aanleiding om de staat van paraatheid te verhogen naar het hoogste niveau - hij bleef op het één na hoogste niveau, waarbij een aanslag “zeer waarschijnlijk” is. Er zijn geen aanwijzingen dat momenteel nieuwe aanslagen beraamd worden, zei premier May toen.
Bekijk hieronder een overzicht van de aanslagen in het Verenigd Koninkrijk:

6. Wat hebben ooggetuigen verteld?

De explosie was immens, zeggen ooggetuigen. Volgens Andy Holey, die buiten stond te wachten op zijn vrouw en dochter, was de klap bij de plaats waar de tickets werden verkocht. Tegen de BBC zei Holey dat hij meters naar achteren werd geslingerd door de explosie. “Toen ik opstond lagen er overal lichamen op de grond. Mijn eerste gedachte was: ik moet naar binnen om mijn gezin te vinden. Het is me gelukt ze te vinden en het gaat goed met ze.”

De paniek was groot. Iemand vertelt hoe een vrouw in een rolstoel werd weggeduwd om de weg vrij te maken. Er werd gegild en overal lagen schoenen, die waren uitgegooid om sneller te kunnen rennen. „Iedereen duwde mensen zo snel mogelijk de trappen op”, vertelde ooggetuige Karen Ford tegen de BBC. Ze zei dat ze geen rook heeft gezien, alleen een “heel, heel harde knal”. Volgens haar man was er nog een tweede knal, maar die heeft zij niet gehoord. „Het was complete chaos”, aldus Ford. “Ik heb geprobeerd mensen te kalmeren.” De situatie werd gevaarlijk. “We werden bijna verdrukt.”

“We zagen jonge meisjes onder het bloed”, vertelde concertbezoekster Sasina Akhtar tegen The Manchester Evening News.

Volgens Gary Walker, die wordt geciteerd door The New York Times, vond de explosie plaats toen het concert net was afgelopen. Walker, die bij het concert was met zijn vrouw en twee dochters, zei dat hij “een enorme klap hoorde en een lichtflits zag”. Hij draaide zich om en zag dat zijn vrouw gewond was geraakt. Ze had een wond bij haar maag en iets wat leek op een gebroken been. Walker is op de grond naast haar gaan liggen. De grond lag “bezaaid met metalen moeren”.

Kinderen die hun ouders kwijt waren werden naar het Holiday Inn-hotel in de buurt gestuurd, in de hoop dat ze elkaar daar zouden terugvinden. Het Hotel stelde opladers voor mobiele telefoons beschikbaar en eten en drinken. Ook mensen in de buurt boden ruimte aan, via Twitter met de hashtag #RoomForManchester.

7. Morgen speelt Ajax de finale van de Europa League tegen Manchester United. Hebben de clubs al gereageerd?

De Europese voetbalbond UEFA reageerde “geschokt” op de aanslag. Op dit moment is er volgens de bond geen aanleiding te denken dat de finale een mogelijk doelwit is voor een aanslag. De UEFA benadrukt verder in nauw contact te staan met de Zweedse autoriteiten en dat men al vanaf het begin van de voorbereidingen voor de wedstrijd voorzorgmaatregelen heeft genomen voor een aanslag. Na de aanslag met een truck in het centrum van Stockholm in april werden die veiligheidsmaatregelen reeds opgeschroefd. Supporters worden opgeroepen extra vroeg bij het stadion te arriveren, omdat er uitgebreide controles zullen plaatsvinden.

Woensdagavond om 20.45 uur spelen Ajax en Manchester United de Europa League-finale in de Friends Arena. De vertoning van de wedstrijd op het Museumplein in Amsterdam, waarbij 100.000 fans worden verwacht, gaat gewoon door, zo liet een woordvoerder van de gemeente Amsterdam weten.

De persconferentie die coach José Mourinho van Manchester United om 18.15 uur zou geven is afgelast. Beide clubs, Ajax en Manchester United, hebben via Twitter hun medeleven betuigd aan de slachtoffers en de nabestaanden.

Twitter avatar ManUtd Manchester United We are deeply shocked by last night’s terrible events at the Manchester Arena. Our thoughts and prayers go out to all those affected.
Twitter avatar AFCAjax AFC Ajax From Amsterdam with love to Manchester. Our thoughts are with the victims and the loved ones of those affected.

De Europese voetbalbond kreeg veel kritiek nadat Borussia Dortmund maar een dag – minder dan 24 uur zelfs - kreeg om te herstellen van de aanslag op hun spelersbus, voorafgaand aan de kwartfinalewedstrijd in de Champions League tegen AS Monaco. Daarbij raakte één speler gewond.

Lees ook over de aanslag op de spelersbus van Borussia Dortmund: Verdachte aanslag spelersbus wilde aandeel Borussia doen kelderen

Voor Manchester United roept dit herinneringen op een een tragedie die de club trof in 1958. Op de terugreis van een Europa-Cupwedstrijd in Belgrado stortte op 6 februari 1958 een vliegtuig met aan boord de hele, zeer jeugdige selectie van Manchester United neer vlak na een tussenstop in München. Van de 43 inzittenden waren er 21 op slag dood. Twee van de overlevenden overleden een paar weken later alsnog. Op Old Trafford, het voetbalstadion van United, hangt een klok die stilstaat op het moment van de crash: 15.04. Sterspeler Bobby Charlton overleefde de ramp, net als coach Matt Busby. Het ‘dodenelftal’ ging de geschiedenis in als The Busby Babes.