Deal eurogroep blijft uit, spanning rond Griekenland loopt op

Eurogroep

Griekenland verwachtte in Brussel krediet, na opnieuw bezuinigingen. Het IMF en de Duitsers liggen echter dwars.

De familie Argyros leeft in armoede. Vijf jaar geleden verliet het gezin het Egeïsche eiland Leros en vertrok naar Athene, in de hoop op betere omstandigheden. Nu lijken ze vast te zitten in een venijnige cyclus van werkeloosheid en schulden. Foto’s Alkis Konstantinidis/ Reuters

De spanning rondom Griekenland loopt weer op. In juli moet het land voor 7 miljard euro aan leningen terugbetalen, maar zonder EU-steun lukt dat niet. Een besluit daarover had maandag kunnen vallen, maar de ministers van Financiën uit eurolanden kwamen er na lang beraad niet uit. De voorzitter van deze ‘Eurogroep’, Jeroen Dijsselbloem, probeerde na afloop de moed erin te houden. „Ik denk dat we heel dichtbij een akkoord zijn.”

Op 15 juni is weer een vergadering en die geldt echt als laatste kans. In sommige landen moet het besluit namelijk worden voorgelegd aan nationale parlementen, en dat vergt tijd die er zo vlak voor de zomer juist niet is. En dan is er nog dat andere, veel grotere hete hangijzer: de Griekse schuld. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) acht die onhoudbaar, en mag daarom volgens de eigen regels niet deelnemen aan het hulpprogramma voor Griekenland. Tegelijk zegt Duitsland: zonder IMF betalen wij óók niet mee.

Ook dit probleem, zegt Dijsselbloem, moet „voor de zomer” worden opgelost, en idealiter ook op 15 juni. De minister drukte zich maandagnacht cryptisch uit. Er is „een gat” ontstaan tussen wat haalbaar is en wat „door sommigen van ons” wordt verwacht. Waar de pijn precies zit, wilde hij niet zeggen, om de komende drie weken de manoeuvreerruimte zo groot mogelijk te houden.

Domper voor Griekenland

Voor de Griekse minister van Financiën Euclides Tsakalotos was de bijeenkomst een domper. Afgelopen week trotseerde hij volkswoede om nieuwe bezuinigingsmaatregelen door zijn parlement te loodsen, conform de eisen van internationale geldschieters. Zware stappen die voor de zomer moeten leiden tot een nieuwe geldinjectie. Na zoveel politieke acrobatiek zit Tsakalotos verlegen om succes, of in ieder geval om een signaal dat de Eurogroep nu óók over de brug komt. Griekenland heeft „totaal” en „op tijd” gedaan wat ervan is verwacht, zei hij zondag.

Tsakalotos kreeg maandag steun van eurocommissaris Pierre Moscovici (Economische Zaken). „Het is belangrijk dat we een meer optimistische, positieve bladzijde openslaan”, zei de Fransman, die de ministers wist te vertellen dat Griekenland 115 van de 140 overeengekomen extra maatregelen al heeft voorgeprogrammeerd of doorgevoerd. Ook hij riep eurolanden op om hun verantwoordelijkheid te nemen.

Maar de Duitse minister Wolfgang Schäuble temperde bij aankomst in Brussel meteen de verwachtingen. Hij wees naar een akkoord in mei 2016, toen een stappenplan werd gelanceerd om de Griekse schuld draaglijker te maken. Een reeks kortetermijnmaatregelen is al genomen, voor de middellange termijn worden ze verwacht. De vraag is: wanneer? Volgens Schäuble zijn hier glasheldere afspraken over gemaakt: verdere verlichting is pas weer aan de orde als het (inmiddels derde) hulpprogramma aan Griekenland voorbij is. Oftewel: over een jaar.

Schäuble wees erop dat afwijken van deze afspraak niet zomaar kan, ook als hij dat zou willen. De minister zou de Bundestag, net als bij alle stappen tot nu toe, opnieuw om toestemming moeten vragen – en zo vlak voor de parlementsverkiezingen in Duitsland voelt hij daar niets voor. Ook Dijsselbloem benadrukte dat een echt besluit over schuldverlichting pas volgend jaar aan de orde is. Wat in de tussentijd wel kan, is duidelijker proberen te maken hoe zo’n akkoord er uit zou kunnen zien. Daar zullen de gesprekken de komende weken over gaan.

Het gaat al lang niet meer over economie

Over economie gaat dit eigenlijk al lang niet meer. De desbetreffende Griekse schulden hebben een looptijd van ruim veertig jaar. In hoeverre ze problematisch worden, hangt af van de economische groei, en die zo ver vooruit voorspellen is onmogelijk, zo niet onzinnig. En toch moet er nu een langjarig scenario worden bedacht waarin partijen zich herkennen en waar ze mee thuis durven komen. Het IMF wil zijn eigen regels niet schenden, en is dus conservatiever. EU-lidstaten willen aantonen dat de harde, aan Athene opgelegde bezuinigingen werken, en neigen naar meer optimistische groeiscenario’s. En niemand wil gezichtsverlies lijden.

Schäuble zei maandag weinig te zien in de door het IMF gehanteerde modellen, waarin volgens hem wordt uitgegaan van „dertig jaar lang minder dan één procent groei” van de Griekse economie.

„Dat zijn aannames die we in Europa niet kunnen accepteren, want het zou betekenen dat de Europese programma’s voor Griekenland zinloos zijn geweest.”