Iedereen was stil en verdrietig in het vliegtuig

Stockholm

Geen uitgelaten supporters van Manchester United in Stockholm. Immers: „Iedereen kent wel iemand of iemand die iemand kent.”

De Friends Arena voorafgaand aan de training van Ajax ter voorbereiding op de Europa League finale tegen Manchester United. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Terwijl Scott Sheedy vertelt over het Iron Maiden-concert dat hij twee weken geleden nog bezocht in de Manchester Arena, krijgt zijn vrouw Kylie een berichtje binnen op haar telefoon. Er is een tweede slachtoffer geïdentificeerd, Saffie Rose Roussos. „Acht jaar oud. Mijn god.” Scott: „Dit blijft de komende dagen maar doorgaan. Klap op klap.”

Dinsdagochtend is het echtpaar uit Wigan, even ten westen van Manchester, aangekomen in Stockholm. Normaal als United-supporters van een vliegtuig bezit nemen wordt er gezongen onderweg, stijgt er gejuich en applaus op bij de landing. „Iedereen was zo stil, zo verdrietig. Mensen grepen na de landing meteen naar hun telefoon. En dan die verslagenheid: 22 doden”, zegt Sheedy. „En zoveel nog fataal verwond.” Hij, United-supporter sinds de jaren tachtig, voelt zich bezwaard, „ja, schuldig bijna” dat hij nu een finale bezoekt waar hij uiteindelijk plezier aan zal beleven.

Dat niet Iron Maiden maar een concert van Ariana Grande doelwit was, is de „overtreffende trap van het pure kwaad” dat de terrorist drijft. Sheedy: „Dit is moedwillig: zo jong mogelijk. Dit tast iedere school aan, elke klas, elke wijk.” Het meisje dat dinsdag als eerste werd geïdentificeerd, „zat op de oude school van mijn dochter”, zegt Kylie. Ze had zelf, via haar werk, kaarten kunnen krijgen voor het gedoemde concert.

Verstoppingen

Supporters van Ajax en United worden opgeroepen om woensdagavond vroeg naar het stadion te komen in Solna, even buiten Stockholm. Veiligheidscontroles kunnen opstoppingen tot gevolg hebben. Alleen bij een concrete dreiging zou afgelasting van de finale een scenario worden om rekening mee te houden. „Op dit moment zijn daar geen specifieke aanwijzingen voor”, aldus de UEFA.

De Europese voetbalbond kreeg veel kritiek nadat de selectie van Borussia Dortmund 24 uur na een aanslag op de spelersbus, waarbij één speler gewond raakte aan een arm, alweer moest voetballen in de kwartfinale Champions League tegen AS Monaco. De Duitsers verloren. Het zou een verklaring kunnen zijn voor de coulance die de UEFA betrachtte bij het inwilligen van het verzoek van United om geen persconferentie te geven. Dat de tragedie een grauwsluier legt over de ploeg van José Mourinho, spreekt voor zich. Op de clubwebsite laat de coach weten dat zijn spelers „de slachtoffers in hun harten en gedachten” hebben. „Het plezier dat normaal bij zo’n grote wedstrijd hoort, is weg.”

Dat proeft Andy Mitten ook. Hij schreef over voetbalderby’s in de meest verre uithoeken van de wereld: Ajax-Feyenoord, Boca-River Plate in Argentinië. „Maar nergens doet voetbal er zoveel toe als in het noorden van Engeland”, zegt de voetbaljournalist en Manchester United-volger aan de telefoon. Hij reist morgen af naar Zweden. „Nergens is voetbal zo verweven met de sociale structuur. Mijn moeder komt nooit kijken, maar weet álles wat er gebeurt bij United. Voetbalclubs op het zesde niveau trekken nog 4-5.000 mensen op een wedstrijddag.”

Maar nu, uiteraard, stelt voetbal zelfs in Manchester „even helemaal niets voor”. Alles door een „fucking lafaard”, een „loser” die het gemunt had op jonge concertgangers. Wie niemand heeft verloren, zal nog steeds naar Stockholm gaan, schat Mitten in. „Voetbal kan een medicijn zijn, kan troost geven, maar niet als je je dochter verloren hebt. Voetbal haalt geen mensenlevens terug. Ze hebben ons geraakt, daar is geen ontkennen aan.”

De finale is voor Manchester United ontdaan, bij voorbaat, van de jubel, de euforie, het relatieve geluk dat het voetbalspel brengen kan.

Mitten: „In elke Europese stad waar we komen, is er feest. Dat zal er nu niet zijn. Dit heeft te veel impact op te veel mensen. De berichten stromen nog steeds binnen, de namen van de slachtoffers worden langzaamaan bekend. Iedereen uit Manchester kent wel iemand, of iemand die iemand kent.” Hijzelf heeft een kennis, die beide benen brak. Toen Mitten vijftien jaar oud was richtte hij United We Stand op, nu een van de meest gelezen ‘fanzines’ in Engeland. Ruim zeshonderd miljoen mensen wereldwijd noemen zich supporter. „Van elke levenswandel, religie, kleur. Boeit niet”, zegt Mitten. „Dat is onze stad: tough, maar we verdragen elkaar.”

Het is dinsdagmiddag nog vrijwel leeg op de terrassen aan de Rörstrandsgatan, waar United-supporters woensdag verzamelen voorafgaand aan de Europa League-finale tegen Ajax. Stockholm is alert, maar was dat al sinds de aanslag vorige maand waarbij zes mensen werden doodgereden door een uitgewezen asielzoeker uit Oezbekistan. Op de plek aan de drukke winkelstraat Drottninggatan waar de vrachtwagen tot stilstand kwam, hangen nu aan een winkelpui honderden post-its met steunbetuigingen en hartenkreten. Martin Luther King wordt een aantal keer aangehaald: „Haat kan geen haat verdrijven, alleen liefde kan dat.”