Hoe houd je honderdduizend feestvierders rustig?

Museumplein

Woensdag en mogelijk ook donderdag staan er 100.000 mensen op het Museumplein. Hoe voorkom je dat die gaan rellen?

Op en rond het Museumplein wordt gewerkt aan de opbouw van een podium. Foto REMKO DE WAAL/ANP

Honderdduizend mensen zullen woensdagavond bij elkaar staan op het Museumplein in Amsterdam. En als Ajax Manchester United verslaat in de finale, staan er donderdagavond evenveel voor de huldiging. Met de aanslag in Manchester in het achterhoofd is het niet gek dat nu vooral terrorismebezorgdheid doorklinkt in de berichtgeving. Zowel de burgemeester als de politiechef van Amsterdam heeft al vaker gezegd ernstig rekening te houden met de mogelijkheid van aanslagen: „De stad is één groot soft target.” Dat zet iedereen nu op scherp, wat dinsdag al leidde tot grote nervositeit toen in een tram twee onbeheerde koffers werden aangetroffen – loos alarm.

Maar ook zonder verhoogde terreurdreiging is het al spannend genoeg: honderdduizenden feestvierders opeengepakt op één locatie midden in de stad. „De burgemeester neemt een gok”, zeggen lokale politici off the record. Want burgemeester Van der Laan heeft zich persoonlijk sterk gemaakt voor een huldiging in de stad, in plaats van bij de Amsterdam Arena zoals de laatste jaren. De Ajax-supporters hebben dit volgens Van der Laan aan hun goede gedrag te danken. En, zei hij op de lokale zender AT5, „dat maakt het toch meer tot een gebeurtenis van de hele stad.”

Lees ook over de sfeer onder Manchester United-fans in Stockholm na de aanslag in Manchester: Iedereen was stil en verdrietig in het vliegtuig

De „hele” stad – dat is waar de gok zit. De menigte die zich op het grasveld tussen de dubbele rij Engelse hooligan-proof hekken verzamelt, zal maar in beperkte mate uit Ajax-fans bestaan. Voor het overige rekenen ambtenaren van gemeente en politie op jongeren die uit zijn op een feestje, relbeluste types die een kans ruiken, en nieuwsgierige dagjesmensen voor wie de huldiging een extraatje is.

Het draait allemaal om crowd control, en daarin is Amsterdam na massale publieksevenementen als Sail 2015 gegroeid ten opzichte van 2011, zegt een gemeentewoordvoerder. In mei dat jaar, de laatste keer dat Ajax gehuldigd werd op het Museumplein, braken na afloop relletjes uit waarbij 64 gewonden vielen en veel vernielingen werden aangericht. Het Van Gogh Museum rapporteerde 75.000 euro schade. Bij het Stedelijk Museum, destijds in verbouwing, werd voor 400.000 euro vernield. De musea zijn nu grondig van het feestterrein afgescheiden.

Lees ook over de verschillen in aanpak tussen Rotterdam en Amsterdam: Huldigingen: harde lijn trekken versus ruimte scheppen

Een factor voor de ontsporing van 2011 was, volgens een gemeentelijke evaluatie, dat de opkomst twee keer zo hoog was als voorzien: 100.000 in plaats van 50.000 mensen. Politie en hulpdiensten konden in de hectiek niet adequaat ingrijpen. Nu staan overal mobiele aanwijzingsborden, kunnen bezoekers via apps of een NL Alert worden gewaarschuwd als het te vol wordt.

Op en rond het Museumplein wordt gewerkt aan de opbouw van een podium.
Foto Remko de Waal

Scheiden van groepen

Ambtenaren zien meer op tegen donderdag dan woensdag. Donderdag is het Hemelvaart, altijd al druk, en met zon en 21 graden des te meer. De meeste zorgen gaan uit naar het scheiden van de verschillende groepen bezoekers buiten het Museumplein. De burgemeester heeft cafés in uitgaansgebieden als het Leidseplein en Rembrandtplein verboden de eventuele huldiging van donderdag op grote tv-schermen te vertonen. Dat is om zo goed als mogelijk te voorkomen dat op die pleinen menigten met heel verschillende bedoelingen elkaar verdringen.

Een tweede factor voor de rellen van 2011 was volgens de evaluatie „de combinatie van uitzinnige vreugde en een behoorlijke hoeveelheid genuttigde drank en/of drugs.” Dat ging nadrukkelijk niet om harde-kernsupporters van Ajax. Die hadden zich „niet opvallend gemanifesteerd ten opzichte van de rest van het publiek”. Nee, volgens de autoriteiten waren het vooral ‘gelegenheidsordeverstoorders’, „die zich onder invloed van alcohol en zucht naar sensatie (hebben) misdragen.”

Greep krijgen op deze ‘gelegenheidsordeverstoorders’, dat zal de grote uitdaging worden. Is het dan niet vreemd dat op het Museumplein wel alcohol („alleen voor eigen gebruik, denk aan een sixpack”, aldus de gemeentelijke ‘spelregels’) mag worden gedronken? Een alcoholverbod, zoals in Rotterdam bij de huldiging van Feyenoord, zou hier veel minder zin hebben, zeggen ambtenaren. Die huldiging kon in de ochtend worden gepland. De Ajax-selectie vliegt pas donderdagmiddag terug uit Stockholm en zal om zes uur op het podium verschijnen. Iedereen op het Museumplein heeft dan overal in de stad al kunnen drinken. En, zegt een ambtenaar anoniem, de zorgen over pillen en andere drugs zijn groter dan die over alcohol.