Opinie

Zo krijgt Trump klop van Macron & Merkel

President Trump ziet Europa liefst uiteenvallen. Een herlevende Frans-Duitse as is dus slecht nieuws voor hem, schrijft

Na de spectaculaire overwinning van Emmanuel Macron in de Franse presidentsverkiezingen zal het Europese populisme misschien nooit meer hetzelfde zijn. Natuurlijk, de populisten gaan niet weg, zoals de gebruikelijke commentatoren ons onvermoeibaar – en vermoeiend – blijven voorhouden. Maar wat wel sterk in de verdediging is gedrukt, en dat is heel belangrijk, is het anti-euro-, anti-EU-element van het populisme. Daarom zijn de hoera’s terecht, ook al weten we nog niets over hoe doeltreffend Macron in de praktijk zal regeren.

De Nederlandse verkiezingen waren ook al een aanwijzing van het kerend tij ten gunste van de EU en de euro. Maar de Franse stembus heeft echt duidelijkheid gebracht: de Europeanen houden van de euro, houden van de EU en zijn niet van plan om een van beide op te geven. Volgens persbureau Reuters wijzen opiniepeilingen uit dat driekwart van de Franse kiezers de euro wil behouden, terwijl ook is gebleken dat de Europese Unie voor de Franse kiezers de op één na belangrijkste kwestie was.

Een van de twee grote factoren die de anti-euro-populisten verzwakken is het krachtige economische herstel in Europa. In de week na Macrons overwinning pompten beleggers een recordbedrag van 6 miljard dollar in de Europese aandelenmarkten en onderstreepten daarmee de verbeterde Europese vooruitzichten op groei en afgenomen politieke risico’s. Als de euro zo’n rem op de Europese economie zou zijn, hoe komt het dan dat er zoveel beleggersgeld in euro-effecten wordt gestoken?

Brussel heeft kort geleden zijn prognose voor de Europese groei in 2017 tot 1,7 procent verhoogd en uit toonaangevende cijfers blijkt dat de productie-activiteit in Europa sneller groeit dan in de VS. Ook heeft de opkomst van Trump de gedachten over de euro en de EU veranderd. De Amerikaanse president jaagt de Europeanen de stuipen op het lijf, en daardoor krijgen zij nieuwe waardering voor regionalisme als afschrikking tegen protectionistische druk vanuit het Witte Huis.

De Amerikaanse president ziet Europa bij voorkeur uiteenvallen, want in een Europa van nationale staten kan hij ze gemakkelijker een voor een te pakken nemen en onder de duim houden.

Gelet op de huidige (protectionistische) agenda van Trump zou het voor de Europeanen volstrekt onzinnig zijn om van de EU en de euro af te stappen. De EU vergroot de macht van elke afzonderlijke lidstaat om Trumps protectionisme te vergelden en dus af te schrikken. De Amerikaanse president ziet Europa bij voorkeur uiteenvallen, want in een Europa van nationale staten kan hij ze gemakkelijker een voor een te pakken nemen en onder de duim houden. Daarom bevalt de Brexit hem zo.

Sneu voor die arme Britse premier Theresa May dat ze met de hoed in de hand naar Washington moet om met Trump een zo goed mogelijk handelsakkoord te sluiten; ik had met haar te doen. De Amerikaanse protectionist heeft het duidelijk liever zo dan dat hij zaken moet doen met een herlevende Frans-Duitse as die het volle gewicht van de hele EU achter zich heeft. Als Macron wetgeving voorstelt om „Europese waar te kopen” en de Duitse kanselier Angela Merkel in dat kader van wederkerigheid spreekt, dan bedoelt ze dat Europa misschien wel terug zal moeten slaan om het Trumps protectionisme aan te pakken.

Trump koos bij de Franse verkiezingen openlijk de kant van Le Pen. Deels wilde hij hiermee laten zien dat hij niet de enige leider is die bereid was strenge beperkende maatregelen tegen immigranten te nemen. Maar evenals de Russische president Vladimir Poetin steunde Trump ook de anti-EU- en anti-eurohouding van Le Pen, en wel om dezelfde reden: deze bevordert de Europese disintegratie.

Met Trump aan de ene en Poetin aan de andere kant wordt het tijd dat Europa zijn regionale instellingen versterkt, en zeker niet afbreekt. Daarom is het een goede politieke zet dat Macron heeft opgeroepen tot maatregelen om door verdergaande economische integratie het Europese blok te versterken. Afgaand op de enthousiaste ontvangst die hij vorige week in Berlijn op de Frans-Duitse top kreeg, heeft hij hiermee een redelijke kans op succes.

Een Duits compromis over de integratie van de eurozone hangt in de lucht. Op de Frans-Duitse top heeft kanselier Merkel gezegd niet afwijzend tegenover een uiteindelijke wijziging van het EU-Verdrag te staan. Er klinken bovendien optimistische geluiden over een mogelijk ‘alomvattend akkoord’ over Franse hervormingen en een fiscale unie tussen Parijs en Berlijn.

Door toedoen van Trump en Poetin wordt het voor de Duitsers, en eigenlijk voor alle Europeanen, te duur – zo niet regelrecht roekeloos – om te doen of er niets aan de hand is. Toen Merkel tegen Macron zei dat de wereld verandert en dat het EU-Verdrag misschien ook wel moet veranderen, gingen haar gedachten ongetwijfeld uit naar Washington en Moskou.