Wie houdt die bodycam straks in de gaten?

Veiligheid & privacy

De politie en ov-bedrijven willen hun medewerkers uitrusten met camera’s. Maar die zijn bang dat ze zelf zullen worden gecontroleerd.

Evert Elzinga/ANP

Politiemensen en handhavers die in de toekomst mogelijk cameraatjes op hun uniform gaan dragen, zijn bang dat de beelden gebruikt zullen worden om hen in de gaten te houden. Bonden en ondernemingsraden in het openbaar vervoer dringen aan op duidelijke afspraken, voor de inzet van bodycams gemeengoed wordt. De Amsterdamse politie kondigde zondag aan honderd bodycams aan te schaffen voor een pilot van twee jaar.

„De burger mag mij als publiek bezit filmen en op internet plaatsen. Doet de politie dat, dan druist het tegen alle normen en waarden in”, zei de Haagse politieman Marcel Toet in februari in de Tweede Kamer. Hij vertelde tijdens een hoorzitting over de groepsmishandeling waardoor hij op Oudjaarsavond in het ziekenhuis was beland. Brigadier Toet pleitte voor de mogelijkheid om politiemensen met bodycams uit te rusten. „Handen af van de hulpverleners. ”

Grootschalige pilots

Een maand voor het pleidooi van Toet kondigde politiekorpschef Erik Akerboom al „grootschalige pilots” met bodycams aan. De politie heeft nu 32 ‘proeftuinen’, verdeeld over alle eenheden in het hele land om te ervaren of de inzet van bodycams zinnig en haalbaar is. Zo wordt onderzocht of er een preventieve werking vanuit gaat, omdat mensen zich mogelijk beter gedragen als ze gefilmd worden. De Amsterdamse politie moet vooraf kenbaar maken dat de camera wordt ingeschakeld. Ook de juridische grenzen van de bodycambeelden worden bestudeerd.

Ook andere partijen zijn geïnteresseerd in bodycams. Zo heeft de gemeente Amsterdam vorig jaar drie mensen van cameraatjes voorzien om te voorkomen dat een burenruzie uit de hand zou lopen. De RET begint een proef met vijftig bodycams als aanvulling op de zesduizend camera’s die al zijn opgehangen in het Rotterdamse openbaar vervoer. De NS beraadt zich op de uitkomst van een proef die in 2015 begon, waarbij buitengewoon opsporingsambtenaren van Veiligheid & Service een camera op hun kleding kregen.

Raddraaiers

„Onze leden zijn niet tegen het gebruik van een bodycam, maar het moet wel gaan om de veiligheid van de medewerkers en de reizigers”, zegt Christa Burger van FNV Spoor. De vrees is dat controleurs en conducteurs aan de hand van de videobeelden kunnen worden beoordeeld op hun functioneren. Wat de vakbond betreft mogen de beelden niet gebruikt worden om bijvoorbeeld in de gaten te houden of een werknemer te lang heeft gepauzeerd.

Machinisten- en conducteursvakbond VVMC deelt die zorgen. „Je kunt er nuttige dingen mee doen, vooral ten aanzien van de raddraaiers voor wie het bedoeld is”, zegt bestuurder Wim Eilert. „Maar als reizigers vinden dat ze onheus bejegend zijn, zijn daar andere wegen voor.”

In vrijwel alle pilots hebben de camera’s vooral ten doel agressie en geweld tegen te gaan, maar ze kunnen ook dienen als middel om misdragingen van de dragers zelf tegen te gaan. Zo zien anti-racismeactivisten een kans om onnodige politiecontroles van niet-witte Nederlanders te bestrijden.