Opluchting na winst gematigde Rohani

Feest in Teheran Na overtuigende zege op fundamentalist Raisi heeft herkozen president als hoofdtaak de Iraanse economie te verbeteren.

Aanhangers van president Hassan Rohani van Iran dansen zaterdag op het Vanak-plein in Teheran om zijn herverkiezing te vieren. Foto Behrouz Mehri/AFP

Tot diep in de nacht vierden inwoners van de Iraanse hoofdstad Teheran zaterdag feest. Toeterend reden auto’s door de straten en werden er spontane optochten gehouden van mensen, die de naam van de herkozen president Rohani scandeerden en het peace-teken maakten. Sommigen hadden T-shirts met de tekst ‘free’ aan. „Ik ben zo ontzettend blij voor ons land”, roept een jonge vrouw, die meteen weer de kolkende menigte induikt.

De opluchting was groot dat de gematigde Rohani zijn voornaamste rivaal, de fundamentalist Ebrahim Raisi, ruim had verslagen: 57 procent van de stemmen tegen 38 procent. „Gisteren hebben jullie ‘nee’ gezegd tegen diegenen die ons naar het verleden willen laten terugkeren”, verklaarde Rohani in zijn overwinningstoespraak.

De vrees dat Raisi het Rohani wel eens moeilijk zou kunnen maken, bracht veel kiezers ertoe vrijdag lange rijen te trotseren bij de stembureaus. Bij de als stembureau gebruikte Hosseineh Ershad-moskee in het welvarende en kosmopolitische noorden van Teheran heerste een sfeer van opwinding en saamhorigheid. Het beetje extra vrijheid en betere contacten met de buitenwereld willen ze in geen geval verliezen.

„Ik heb van harte op Rohani gestemd. Hij heeft ons meer vrijheid gegeven”, zegt Kobra Gholamifar (68), die een gracieuze indruk maakt in haar donkere cape met kleurig stiksel. „Hij heeft ervoor gezorgd dat er weer medicijnen uit het buitenland beschikbaar zijn voor allerlei ziektes. Ik hoop dat hij zich nu meer voor de armen gaat inzetten en jongeren aan werk helpt.” „Schrijft u alstublieft ook op dat de hijabs korter moeten”, roepen een paar omstanders lachend.

Toch zijn lang niet alle kiezers die op hem hebben gestemd even geestdriftig. „Hij is de minst slechte van het stel”, zegt Zeinab, een 36-jarige huisvrouw in het centrum van Teheran. Haar achternaam wil ze niet geven. Liever had ze haar stem gegeven aan een meer liberale kandidaat, maar die was er niet – door toedoen van de door conservatieve geestelijken gedomineerde selectiecommissie.

Een hoofdtaak voor Rohani ligt op economisch terrein, want een stevige groei die ook doorsijpelt naar de minder bedeelde klassen is tot nu toe uitgebleven. „Er is gewoon geen baan te vinden”, zegt de 28-jarige Mostafa Nemati, die een diploma heeft in computertechnologie. Ten einde raad is hij met een vriend een buurtwinkeltje begonnen in Nematabad, een van de vele armere wijken in het zuiden van Teheran. „Doordat ik maar weinig verdien is het ook moeilijk om te trouwen”, zegt hij, terwijl hij snoepjes verkoopt aan een paar kinderen.

Veel hangt op economisch terrein af van de opheffing van de resterende economische sancties. Op grond van het nucleaire akkoord uit 2015, waarbij Iran beloofde zijn kernprogramma af te bouwen, zouden de economische sancties die de VS en anderen het land hadden opgelegd worden opgeheven. Dat is nog maar ten dele gebeurd. De vraag is of de Amerikaanse president Donald Trump, die tegen het nucleaire akkoord was, daaraan nu wil meewerken. Vooral van de restricties in de financiële sector ondervinden Iran en buitenlandse ondernemingen die zaken willen doen in Iran veel hinder.

Voor de nog altijd machtige conservatieve geestelijken vormt de uitslag van de presidentsverkiezingen een deceptie, niet het minst voor de opperste geestelijke leider Ali Khamenei. Het was een publiek geheim dat Khamenei graag Raisi als president had gezien. Na verloop van tijd zou deze dan de inmiddels 77-jarige Khamenei kunnen opvolgen. Toch blijft Khamenei in het huidige Iraanse bestel het laatste woord houden bij alle grote beslissingen.

Maar ook Khamenei weet dat de ayatollahs zich op den duur niet kunnen permitteren al te zeer uit de pas te lopen met de wensen van een duidelijke meerderheid van de bevolking. En wat die wil, is sinds dit weekend duidelijk.