De trieste aftocht van ‘The Greatest Show on Earth’

In een longread vertelt de BBC het verhaal van het Ringling Brothers and Barnum & Bailey Circus dat sinds 1872 door de VS toerde.

De doodsteek voor het circus bleek het verlies van de laatste elf olifanten. AFP PHOTO / Brendan Smialowski

Zondag viel het doek voor het beroemde Amerikaanse Ringling Brothers and Barnum & Bailey Circus. Het reizende circus, dat zichzelf aankondigde met The Greatest Show on Earth, moet stoppen vanwege tegenvallende bezoekersaantallen en aanhoudende ruzies met dierenactivisten. Hiermee komt een einde aan een periode van 146 jaar waarin het circus door de Verenigde Staten toerde.

Een longread van de BBC vertelt het verhaal van het circus - het laatste dat nog per trein rondtrok door de Verenigde Staten. Het Barnum & Bailey Circus werd eind negentiende eeuw en begin twintigste eeuw beroemd door de spectaculaire shows met wilde dieren en acrobatische acts. In 1907 kochten de vijf acrobatische broers Ringling het circus en vanaf 1919 brak de absolute glorietijd aan. Een tijd waarin dorpen uitliepen als het circus langskwam, citeert de BBC historica professor Janet Davis:

“Dorpen werden letterlijk leeg als zij arriveerden. Maanden van tevoren wisten mensen dat ze kwamen. Op scholen werden lessen onderbroken en fabrieken sloten hun deuren.”

Neergang

Natuurlijk maakte het circus in de loop der jaren ontwikkelingen door. Zo was het in 1923 nog mogelijk dat twee Afro-Amerikaanse albino-broers door het circus werden gekocht en op affiches werden aangekondigd als ‘freakshow’. Later, in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw, begonnen dierenrechtenorganisaties actie te voeren tegen het gebruik van wilde dieren. Het circus werd meerdere keren aangeklaagd en bij aankomst in een dorp regelmatig opgewacht door woedende activisten.

De doodsteek voor het circus bleek het verlies van de laatste elf olifanten, na lange protestacties van activisten. Daarna was het snel afgelopen met de publieke belangstelling, of wat daarvan nog was overgebleven. Toch bestond de karavaan de laatste weken nog uit onder meer 107 artiesten, een productieteam, een volledige band, een aantal dierenartsen, zeven kamelen, achttien tijgers, twaalf poedels, geiten, paarden, slangen.

Een nieuw leven

Dat het nu definitief afgelopen is met het circus, betekent voor de medewerkers niet alleen dat ze op zoek moeten naar een nieuwe baan: ze moeten hun hele leven opnieuw inrichten. Al die jaren waren relaties buiten het circus onmogelijk. Artiesten trouwden en kregen kinderen binnen het circus, kinderen gingen er naar school. Niet voor niets werd het circus ook wel ‘de stad zonder postcode’ genoemd.

Nu de laatste show achter de rug is, moeten artiesten voor het eerst van hun leven op zoek naar een ‘vaste’ woning. Sommige buitenlandse werknemers verliezen naast hun baan ook hun verblijfsvergunning en moeten het land uit.

De laatste show, afgelopen zondag in New York, was via Facebook voor iedereen gratis te bekijken. Enkele tienduizenden mensen zagen hoe de spreekstalmeester voor het laatst het publiek toesprak:

“We zeggen nooit vaarwel in het circus. We zeggen alleen: we komen elkaar nog tegen. Dus dames en heren, kinderen van alle leeftijden: dankjewel. We komen elkaar nog tegen.”

Lees de longread van de BBC hier: The Circus Leaves Town: Ladies and gentlemen, children of all ages, say goodbye to the ‘Greatest Show on Earth’ (Aantal woorden: 4.595, geschatte leestijd: 19 minuten)