Politiek Panel: D66 kan beter niet met ChristenUnie om tafel

Haagse insiders Een nipte meerderheid van ons panel vindt dat PvdA-leider Asscher niet moet volharden in zijn weigering naar de onderhandelingstafel te gaan.

D66-leider Alexander Pechtold staat de pers te woord, afgelopen donderdag na een gesprek met informateur Edith Schippers. Foto ANP / Bart Maat

De formatie zit in een impasse en de druk op D66-leider Alexander Pechtold om te bewegen neemt toe. Moet D66 toch samen met VVD en CDA gaan praten met de ChristenUnie (CU) over een nieuw te vormen kabinet? Nee, zegt een meerderheid (56 procent) van ons panel van Haagse insiders dat de campagne en formatie voor NRC duidt.

De inhoudelijke verschillen tussen D66 en CU zijn simpelweg te groot, zeggen veel insiders. Allereerst is er de kwestie rond hulp bij zelfdoding (‘voltooid leven’), een belangrijk punt voor D66 en een breekpunt voor CU. Dit punt helemaal opgeven zou voor D66 zeer onverstandig zijn, vinden veel D66’ers uit het panel.

Ook de verschillen op een belangrijk thema als Europa met de eurosceptische CU zijn groot. D66 zou in een combinatie met VVD, CDA en CU simpelweg te veel water bij de wijn moeten doen, met alle risico’s van dien, zegt een oud-PvdA-strateeg. „Het progressieve vierde wiel aan een wagen zijn, het is een recept voor een toekomstige verkiezingsnederlaag.”

Een aanzienlijke minderheid van het panel (bijna 44 procent) vindt het van D66 onverstandig om helemaal niet met de CU om tafel te gaan. Een oud-CDA-strateeg wijst erop dat D66 de CU nooit heeft uitgesloten en dat ook de verschillen met andere potentiële partners als de SP groot zijn. Verschillende insiders wijzen op de overeenkomsten tussen de partijen op het gebied van klimaat en een humaan asielbeleid.

Over de positie van de CU is het panel eensgezind: ze moet zeker aan de onderhandelingstafel gaan als de kans komt, vindt bijna 80 procent. Insiders noemen het „een gouden kans” en „een moment om toe te slaan” voor de partij.

PvdA kan beter aan tafel gaan, vindt meerderheid

Mochten gesprekken met de CU mislukken of er toch niet komen, dan komt de PvdA in beeld als coalitiepartner van VVD, CDA en D66. En hoewel PvdA-leider Lodewijk Asscher de boot tot nu toe resoluut afhoudt, vindt een nipte meerderheid van het panel (53 procent) dat Asscher hierin niet moet volharden. Veel insiders begrijpen de aarzeling van Asscher om na de historische verkiezingsnederlaag weer te gaan regeren, maar denken dat de PvdA in de regering meer te winnen heeft dan in een oppositie waar ook GroenLinks en de SP in zitten. „De enige kans om boven het maaiveld uit te steken is door zichtbaarheid in een kabinet”, zegt een oud-VVD-politicus.

Een forse minderheid van de insiders (47 procent) vindt dat de PvdA niet moet gaan regeren. „De PvdA is afgestraft na een samenwerking met een rechtse partij. Dan is het ongeloofwaardig om aan te schuiven als enige linkse partij bij een centrumrechtse combinatie”, aldus een PvdA’er.