Kijkgids: dit is wat er voorafging in Twin Peaks

Even bijpraten

Voordat je begint aan de nieuwe reeks van Twin Peaks op Videoland – nu online – vertellen we nog even hoe de tv-serie ging.

Audrey Horn (Sherilyn Fenn) en FBI-agent Cooper (Kyle MacLachlan) in Twin Peaks. Foto ABC

Vanaf maandag is op Videoland de nieuwe Twin Peaks te volgen; de langverwachte revival van de invloedrijke Amerikaanse cultserie die in 1991 voortijdig werd afgebroken met een stevige cliffhanger.

Voordat we opnieuw beginnen, nemen we nog even door wat Twin Peaks ook alweer was. Het is tenslotte 26 jaar geleden. En niet iedereen was al geboren. Let op: dit bijpraatstuk sterft van de plot spoilers.

In een meer nabij een gemoedelijk stadje in de noordelijke bossen van de staat Washington, wordt het lijk van een tienermeisje gevonden. “She’s dead. Wrapped in plastic”. Wie vermoordde Laura Palmer?

We ontdekken dat Laura niet zo onschuldig was als ze eruit zag. Laura ging om met drugsdealende vrachtwagenchauffeur Leo – lange tijd de hoofdverdachte – ze werkt in het casino-bordeel One Eyed Jack’s, net over de Canadese grens. De hang van tieners naar de gevaarlijke, genotzuchtige kant is een belangrijk thema in de serie van regisseur David Lynch en schrijver Mark Frost. Denk aan The Killing.

Lees ook het verslag van de première in LA: David Lynch na 25 jaar terug met geheimzinnige Twin Peaks

Na de moord op Laura zegt haar vriendin Donna tegen haar moeder: “Mama, het is zo vreemd. Ik weet dat ik verdrietig zou moeten zijn, en dat ben ik ook – een deel van mij. Maar het is alsof ik tegelijkertijd de geweldigste droom en de vreselijkste nachtmerrie heb.”

Agent Cooper komt aan in de stad

Een FBI-agent arriveert, agent Cooper. Hij zou zo op het kantoor van Mad Men kunnen werken: keurig donker pak, het gepommadeerde haar strak naar achteren gekamd. We zien het stadje door zijn blik. Hij wordt onmiddellijk verliefd op de pure schoonheid en onschuld, op de koffie en kersentaart in de Double R Diner. In zijn dictafoon, die hij Diane noemt, geeft hij zijn eerste indrukken: “Damn good food. Diane, if you ever get up this way, that cherry pie is worth a stop.”

De koffie blijft terugkeren. Cooper drinkt het graag “black as midnight on a moonless night”. Koffie staat voor de small good things in het leven; de cadeautjes die je jezelf iedere dag moet geven. In dit vieren van de kleine goedheid lijkt Twin Peaks op Fargo. Cooper is een aardige man die gelooft in het goede. Des te vastberadener is hij om het kwaad in Twin Peaks uit te roeien.

De combinatie van duistere mysteries en naïeve grappige provinciale typetjes is waar de serie goeddeels op drijft. Iedereen doet vreemd, overdreven. Achter het koddige uiterlijk van het stadje gaat veel ellende schuil. Geweld, overspel, zwendel. De drugs dealende vrachtwagenchauffeur Leo slaat zijn vrouw met een stuk zeep in een sok. Provinciale eenvoud en goedheid versus het perverse kwaad. Ook net als in Fargo.

Audrey de ravissante vriendin met het goede hart

Bij afwezigheid van Laura Palmer, is haar ravissante vriendin Audrey (Sherilyn Fenn) de belangrijkste tegenspeler van agent Cooper. Terwijl Laura een tuttig imago heeft dat een getroubleerd innerlijk verbergt, cultiveert Audrey juist het imago van de uitdagende fille fatale - ze ziet eruit als een 1940s Hollywoodster - terwijl ze stiekem een goed hart heeft.

Audrey gaat undercover in het bordeel waar Laura werkte, om meer over de moord te weten te komen. Indrukwekkend is de scène van haar sollicitatie, waarin ze met haar tong een knoopt legt in een kersensteeltje. Ze lijkt overtuigend als prostituee, tot ze haar eerste klant binnenkrijgt: haar eigen vader.

De uilen zijn niet wat ze lijken

In de derde aflevering komt het bovennatuurlijke bovendrijven. Agent Cooper droomt van een kamer die bestaat uit verzadigd rode gordijnen en een vloer met een zwart-wit zigzagpatroon. Hij ontmoet een dwerg die achterstevoren praat, een man met lang grijs haar, Bob, die zegt dat hij “weer zal moorden”, en hij ontmoet Laura die iets in zijn oor fluistert. Cooper begrijpt meteen dat hij de dromen serieus moet nemen, dat ze de sleutel tot de moordzaak bevatten. De FBI die bovenzinnelijke zaken onderzoekt: denk aan The X-Files.

In het bos huizen geesten, goede en slechte, die in mensen kunnen varen. Er zijn twee ruimtes, de Black Lodge en de White Lodge. Vandaaruit komen de goede en de slechte krachten. Door de moord op Laura (of door de komst van Cooper) zijn die uit evenwicht geraakt.

Cliffhangers Overkill

Groot was de teleurstelling van de kijkers toen in de finale van het eerste seizoen de moord niet werd opgelost. Nog steeds iets wat tv-kijkers moeilijk kunnen accepteren. Zie ook The Killing, The Fall, Lost.

In plaats van iets op te lossen, zorgen Lynch en Frost voor een overkill aan cliffhangers. De drugsdealende vrachtwagenchauffeur Leo laat de zaagmolen afbranden, waarin hij zijn vrouw heeft vastgebonden, en wordt zelf neergeschoten. Cooper en de brave sheriff Harry S. Truman gaan undercover in het bordeel en vinden een belangrijke getuige: de blackjack dealer Jacques Renault. Zijn getuigenis wijst op betrokkenheid van Leo. Ze schieten Jacques neer en arresteren hem. Daarna wordt hij vermoord in zijn ziekenhuisbed door Leland Palmer, de vader van de vermoorde Laura.

En thuis in zijn hotelkamer wordt agent Cooper ook nog neergeschoten.

Meningsverschil tussen Lynch en kijkers

Het tweede seizoen staat slecht bekend omdat Lynch en Frost hier alles uit hun handen zouden laten vallen. Dat is half waar. De eerste negen episodes staan nog recht overeind. Daarna gaat het inderdaad snel mis, tot de magistrale finale alles weer goed maakt.

Maar wat wel begint te vreten is het meningsverschil tussen de scheppers en de kijkers. Langzaam krijg je door dat al die losse eindjes uit seizoen 1 niet bevredigend gaan worden afgehecht. Langzaam krijg je door dat Lynch en Frost helemaal niet geïnteresseerd zijn in het oplossen van de moord op Laura Palmer, of van de andere mysteries. Lynch is surrealist; die houden niet van helderheid. En naarmate de bovennatuurlijke verhalen beginnen te overheersen, kun je het ook allemaal niet meer zo serieus nemen, wat dodelijk is voor de suspense.

Lees ook Op nostalgie kan Twin Peaks niet teren, onze recensie van de eerste twee afleveringen van het nieuwe seizoen

De ondergang van Leland Palmer

Dit gezegd hebbende, de eerste negen zijn nog steengoed. Vooral dankzij de tragische ondergang van Laura’s vader. Leland Palmer gedraagt zich vreemd. Dat hij soms in huilen uitbarst is nog verklaarbaar, maar zijn onverwachte danspasjes en gezang zijn verontrustend. En waarom wordt hij in één nacht helemaal grijs?

Dan blijkt wat er mis is: de boze bosgeest Bob is in hem gevaren. Bezeten door Bob heeft Leland zijn eigen dochter vermoord, en vermoordt hij ook nog zijn nichtje Maddy. Dit is een huiveringwekkend gewelddadige scène – Twin Peaks op zijn gruwelijkst.

Terwijl deze tweede moord plaatsvindt, zit agent Cooper in de bar naar een dromerige zangeres te luisteren. Hij krijgt een visioen. Met veel leedwezen vertelt een reus hem: “It is happening again”. Cooper heeft gefaald, de goede krachten hebben gefaald, het is toch weer gebeurd. Wat treurig. Bijzonder dat Lynch in zijn groteske black comedy gothic fantasy murder mystery soap opera - waarin het vooral draait om lachen, griezelen, verbijsteren, vervreemden - toch zo’n intens verdriet weet over te brengen.

Hoe is het met Annie?

Nadat Leland is gearresteerd, en bosgeest Bob zich van hem heeft ontdaan, is de serie eigenlijk afgelopen. Maar dan worden nog eindeloos lang minder interessante subplots uitgewerkt. Lynch en Frost hadden de moord opgelost onder druk van de tv-zender. Het lijkt alsof ze er daarna geen zin meer in hadden, en zich nauwelijks meer met de serie bemoeiden.

Maar in de finale greep Lynch nog éénmaal het stuur om Twin Peaks een magistraal slot te geven, maar ook een geweldige cliffhanger die geen vervolg kreeg.

In de Red Room wordt Cooper gegrepen door zijn slechte Doppelgänger. In de allerlaatste scène zien we dat Bob bezit van hem heeft genomen. Cooper ziet in de spiegel het gezicht van Bob. Dan slaat hij met zijn voorhoofd de spiegel stuk. Terwijl het bloed van zijn gezicht loopt, roept hij hysterisch lachend de naam van zijn geliefde; Bobs laatste slachtoffer: “How’s Annie? How’s Annie?”

En hier nog een duizelingwekkende navertelling in zes minuten: