Verkiezingen Iran: Rohani is de minst slechte van het stel

Iraanse kiezers maakten vrijdag duidelijk dat ze voortzetting willen van het presidentschap van Hassan Rohani.

President Hassan Rohani brengt zijn stem uit. Foto AP

Met een klaroenstoot hebben de Iraanse kiezers vrijdag duidelijk gemaakt dat ze een voortzetting willen van het presidentschap van Hassan Rohani. Ze schonken een ruime meerderheid aan de man, die zich de afgelopen jaren sterk maakte voor liberalisering en nauwere contacten met de buitenwereld. Voor een terugkeer naar een restrictief, streng islamitisch bewind, daarentegen voelt een overgrote meerderheid niets.

Rohani kreeg ruim 57 procent van de stemmen. Zijn voornaamste rivaal Ebrahim Raisi bleef steken op 38 procent. Ruim 41 miljoen Iraniërs brachten hun stem uit. De opkomst bedroeg 73 procent.

Ondanks Rohani’s zege zijn veel kiezers niet erg geestdriftig over hun president. ,,Hij is de minst slechte van het stel”, zegt Zeinab, een 36-jarige huisvrouw, die net met man en kind haar stem op hem heeft uitgebracht in een tot stemlokaal omgeturnde moskee in het centrum van Teheran. Haar achternaam wil ze niet geven. Liever had ze haar stem gegund aan een meer liberale kandidaat, maar die was er – met dank aan de door conservatieve geestelijken gedomineerde selectiecommissie - niet.

Enthousiaster zijn de meeste kiezers in het kosmopolitische en welvarende noordelijke deel van de hoofdstad, dat tot dusverre het meeste heeft geprofiteerd van Rohani’s beleid. Bij de Hosseineh Ershad-moskee, waar ook Rohani zelf zijn stem uitbracht, stonden kiezers – overwegend fans van de president – vrijdag uren in de rij om hun stem uit te brengen. Er heerste een sfeer van opwinding en saamhorigheid. Van een terugkeer naar een conservatief bewind met allerlei beperkingen, vooral voor vrouwen, en een internationaal isolement, willen ze niets weten.

,,Ik heb van harte op hem gestemd”, zegt Kobra Gholamifar (68), die een gracieuze indruk maakt in haar donkere cape met kleurig bestiksel. ,,Rohani heeft ons meer vrijheid gegeven en hij heeft ervoor gezorgd dat er weer medicijnen uit het buitenland beschikbaar zijn voor allerlei ziektes. Ik hoop ook dat hij zich nu meer voor de armen gaat inzetten en jongeren aan werk helpt.” Schrijft u alstublieft ook op dat de hijabs korter moeten, roepen een paar omstanders onder gelach.

Economie

Meer nog dan liberalisering en contacten met de buitenwereld is voor veel Iraniërs echter van belang dat Rohani de economie weer goed op gang krijgt. Weliswaar heeft hij de galopperende inflatie (40 procent per jaar onder zijn voorganger Ahmedinejad) tot meer aanvaardbare proporties weten terug te brengen (9 procent), maar een stevige groei die ook doorsijpelt naar de minder bedeelde klassen is uitgebleven.

,,Er is gewoon geen baan te vinden”, zegt de 28-jarige Mostafa Nemati, die een BA heeft in computertechnologie. ,,Alleen als je connecties hebt, lukt het misschien”. Ten einde raad is hij met een vriend maar een buurtwinkeltje begonnen in Nematabad, een van de vele armere wijken in het zuiden van Teheran. ,,Doordat ik maar weinig verdien en geen eigen huis heb, is het ook moeilijk om te trouwen”, zegt hij, terwijl hij wat snoepjes verkoopt aan een paar kinderen. ,,Maar voorlopig kan ik er weinig aan veranderen.”

Of Rohani in zijn tweede termijn op economisch terrein meer succes heeft dan in de eerste hangt mede af van de opheffing van de resterende economische sancties. Op grond van het nucleaire akkoord uit 2015, waarbij Iran zijn kernprogramma beloofde af te bouwen, zouden de economische sancties die de VS en anderen het land hadden opgelegd worden opgeheven. Maar dat is nog maar ten dele gebeurd. De grote vraag is of Donald Trump, die tegen het nucleaire akkoord was, daarin nu wil meewerken. Met name van de restricties in de financiële sector ondervinden Iran en buitenlandse ondernemingen die zaken willen doen in Iran veel hinder.

Deceptie

Voor de nog altijd zeer machtige conservatieve geestelijken vormt de uitslag van de presidentsverkiezingen intussen een deceptie. De kiezers hebben duidelijk gemaakt dat ze vinden dat de geestelijken onvoldoende met de tijd zijn meegegaan.

Met name ook voor de opperste geestelijke leider Ali Khamenei betekent de uitslag pijnlijk gezichtsverlies. Het was een publiek geheim dat Khamenei de conservatieve kandidaat Ebrahim Raisi graag als president had gezien. Na verloop van tijd zou Raisi dan de inmiddels 77-jarige Khamenei kunnen opvolgen.
Maar de 56-jarige Raisi, die geen inspirerende spreker is en bovendien politieke ervaring mist, moest het uiteindelijk ruim afleggen tegen de oude rot Rohani (68). Wel kreeg hij veel stemmen van plattelandsbewoners, waar de economische omstandigheden doorgaans slechter zijn dan in de steden.

,,Ik zou graag zien dat de geestelijken zich minder met de politiek zouden bemoeien”, zegt Ava Izab, een jonge architect, die een groot voorstander is van meer contacten met het buitenland. ,,Maar ik weet dat beslissingen daarover niet in handen van Rohani liggen.”

Ondanks alles blijft Khamenei in het huidige Iraanse politieke bestel – net als voorheen – het laatste woord houden bij alle grote beslissingen. Maar ook hij weet dat de ayatollahs zich op den duur niet kunnen permitteren al te zeer uit de pas te lopen met de wensen van een duidelijke meerderheid van de bevolking. En wat die wil, is sinds vrijdag duidelijk.