‘Ik wil snappen: wáárom maakt dat ding geluid?’

De eerste baan

Rick Scholte (38) werd Ingenieur van het Jaar met een geluidscamera. Zijn hoogleraar dwong hem met lichte hand om akoestiek te onderzoeken bij het NatLab van Philips.

Foto Niels Blekemolen

Dat Rick Scholte iets technisch zou gaan doen lag in de lijn der verwachting: op de basisschool regelde hij al de techniek van de afscheidsmusical. Maar dat de wereld dankzij hem een minder lawaaiige plek zou worden, dat was niet helemaal zo gepland.

Het ging als volgt. Tijdens zijn studie elektrotechniek aan de Universiteit Twente dacht hij met ‘medical image processing’ („MRI-scans en zo”) de ideale specialisatie te hebben gevonden: een technisch én maatschappelijk relevante richting. Maar zijn hoogleraar dacht daar anders over. „Rick”, zei hij, „leuk dat je dat medische wilt doen, maar ik vind je meer een akoestiekman.”

Philips Natlab

Scholte werd naar Eindhoven gestuurd voor een stage bij elektronicafabrikant Philips, waar zijn hoogleraar ieder jaar een getalenteerde student mocht voordragen. Daar was een robot ontwikkeld die geluid kon meten, maar zelf nogal lawaaiig was. De stage-opdracht: maak dat ding stiller.

Prima, dacht Scholte. Maar hij wilde wel eerst weten waar hij nu eigenlijk mee bezig was. Zonder medeweten van zijn begeleider dook hij in de software van de robot, en zag meteen een heleboel dat beter kon. „In mijn eerste week kwam ik tot de conclusie dat het helemaal geen zin had om de robot stiller te maken. In plaats daarvan paste ik de code aan, zodat de metingen beter werden. Toen ik dat had opgebiecht, zeiden ze: ‘Oké, ga dan maar met die techniek verder.’”

Op het Natuurkundig Laboratorium, kortweg NatLab, het onderzoeksinstituut van Philips, zou hij in totaal bijna twee jaar blijven. Want naast zijn stage vond hij er ook zijn eerste relevante bijbaan: het stiller maken van allerhande producten, van tandenborstels tot MRI-scanners.

Een geheimzinnige grijns

Van de honderden apparaten die in het lab voorbij kwamen, staat een dvd-brander hem het meeste bij. „Het was vlak voor Kerst. De productie in Azië zou al in januari van start gaan, maar na maanden sleutelen voldeed-ie nog steeds niet aan de geluidsnormen. Het kwam erop neer dat ik vijf dagen de tijd kreeg om het op te lossen.” Vierenhalve dag besteedde Scholte aan het analyseren van de brander. „Mijn collega’s werden ongeduldig, vroegen zich af wat ik allemaal aan het doen was. Maar ik wilde het echt snappen. Waaróm maakt-ie geluid?” Uiteindelijk bleek de deksel de boosdoener en de oplossing een stukje dubbelzijdig tape.

Scholte bleef op deze manier aan de techniek werken, en richtte in 2009 zijn eigen ingenieursbureau Sorama op. Hij ontwikkelde een geluidscamera waarmee je geluid kunt visualiseren, om zo de bron van lawaai op te sporen. De technologie wordt gebruikt om vrachtwagenmotoren, stofzuigers, cv-ketels en piepende laptopadapters stiller te maken. Zelfs de Amsterdam Arena brengt haar akoestiek ermee in kaart. Vorige maand won Scholte er de Prins Friso Ingenieursprijs mee.

Zijn oude hoogleraar is hij in de loop der jaren nog een paar keer tegengekomen. Scholte: „Ik heb hem nooit kunnen ontfutselen of hij mij bewust op akoestiek zette of dat hij gewoon een geschikte student nodig had. Als ik het hem vraag, verschijnt er altijd een geheimzinnige grijns op zijn gezicht.”