Hoe komen de conservatieven nog van Trump af?

Republikeinen Na de uitzinnige onthullingen van afgelopen week, laten ook prominente conservatieven president Trump massaal vallen. Het probleem is alleen: hoe krijgen ze hem weg?

De koning van Saoedi-Arabië Salman bin Abdulaziz al-Saoed ontmoet Donald Trump op een receptie in Riyadh. Foto: Reuters / Jonathan Ernst

De Firewall, de conservatieve brandmuur die Donald Trump al maanden beschermt, bestaat bijna niet meer. Presentator Sean Hannity verdedigt Trump nog elke avond op Fox News. Commentator Jeffrey Lord doet hetzelfde op CNN. De stroom aan nieuws over een vermeende link tussen Trumps entourage en Rusland is een ‘heksenjacht’, zeggen zij, net als Trump. Het échte nieuws is dat er gelekt wordt uit het Witte Huis.

Maar het zijn uitzonderingen, na een week met de meest uitzinnige onthullingen in de vier maanden dat Trump president is. Opvallend is de enorme stilte die er onder conservatieven heerst. Tv-zenders die Republikeinse Congresleden zochten om iets ter verdediging van Trump te zeggen, konden niemand vinden. Vrijwel geen Republikein durft nog openlijk te speculeren op een ‘impeachment’, een afzettingsprocedure. Maar er zijn evenmin prominente conservatieven te vinden die nog iets aardigs over de president te melden hebben.

Dat maakt deze week in Washington anders dan alle vorige weken, toen Trump óók van affaire naar affaire struikelde. Maar het nieuws was ook anders, zegt Ben Shapiro, hoofdredacteur van de conservatieve site Daily Wire. „Dit was een week waarin conservatieven om mij heen Trump massaal lieten vallen. De incompetentie van onze president is nooit eerder zo schrijnend aan het licht gekomen. Alles stort in.”

Ben Shapiro schreef deze week een vernietigend commentaar over Trump in het conservatieve blad National Review. Het wordt tijd, schreef hij, om Trump te zien zoals hij is: „een gebrekkig persoon, en een nog gebrekkiger leider”.

Trumps karakter beïnvloedt volgens Shapiro direct zijn presidentschap. Hij ontsloeg FBI-directeur James Comey, omdat hij te ongehoorzaam was. Hij twitterde over ‘bandjes’ waarop heimelijk opgenomen gesprekken met Comey zouden staan. Hij verbond het ontslag aan het Rusland-onderzoek van de FBI, waarmee hij zichzelf kwetsbaar maakte voor een impeachment.

Misschien nog schokkender was voor Shapiro dat Trump zijn mond voorbij had gepraat, en geheime inlichtingen over IS had verstrekt aan de Russische minister Lavrov. Trump ontkende dat niet, maar gebruikte een machtsargument. Hij was president, dus had hij „het volste recht” inlichtingen, van bondgenoot Israël nog wel, te delen.

Deze man schiet zichzelf elke dag in de voet, en saboteert zijn agenda

Trump, zo bleek uit reconstructies in de Amerikaanse pers, handelt impulsief. Als iets hem niet aanstaat, wil hij actie. Hij gelooft in loyaliteit van zijn medewerkers, en straft zodra hij die loyaliteit niet ziet, zoals bij James Comey. Hij zoekt erkenning, bijvoorbeeld bij de Russische minister, en heeft te weinig dossierkennis om geheime en openbare informatie uit elkaar te houden. „Het is verbijsterend te zien dat mensen die de campagne gevolgd hebben hierdoor verrast zijn”, constateerde Maggie Haberman van The New York Times. „Trump is 70. Hij verandert niet.”

„Deze man schiet zichzelf elke dag in de voet, en saboteert zijn agenda”, verzuchtte de conservatieve commentator Erick Erickson deze week. Erickson vindt dat een „interventie” nodig is. Republikeinen in het Congres moeten het openlijk tegen Trump opnemen, omdat ze anders hun geloofwaardigheid verliezen. Dan verliezen zij bij de tussentijdse verkiezingen in 2018 de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden. Erickson: „Als niemand iets doet, moet hij aftreden.”

Een andere invloedrijke conservatief, Ross Douthat, speculeerde deze week in The New York Times op het afzetten van Trump, dankzij het 25ste Amendement in de Amerikaanse Grondwet. Als een president volgens de vicepresident en het kabinet „niet in staat” is nog langer zijn taken uit te voeren, bijvoorbeeld omdat hij aan Alzheimer zou lijden of emotioneel instabiel is, dan mag het Congres hem uit zijn taken ontheffen.

Volgens Douthat hoeft een president niet eens zo veel te kunnen: „Een redelijk niveau van intellectuele nieuwsgierigheid, een serieuze instelling, leiderschapscapaciteiten, een goed ontwikkelde aandachtsspanne, een functioneel moreel kompas en een zekere mate van terughoudendheid en zelfcontrole.” Trump, zegt Douthat, bezit geen van die eigenschappen. „Een kind kan geen president zijn. Ik houd van mijn kinderen. Maar ik vertrouw ze de nucleaire codes niet toe.

Tijdens de verkiezingscampagne van vorig jaar is Donald Trump vaak op zijn persoonlijkheid aangevallen. Maar die aanvallen kwamen meestal van Democraten, vrijwel niet uit eigen kring. Dat heeft een historische reden, zegt Ben Shapiro. Een Republikein is een meritocraat, zegt Shapiro, die opkijkt tegen maatschappelijk geslaagden. „Veel Republikeinen zagen Trump in de eerste plaats als een succesvolle vastgoedmagnaat, en daarom waren ze bereid door alle tekortkomingen heen te kijken.”

Trump heeft alle energie gezogen uit de conservatieve agenda

Dat Trump zijn imperium voor een belangrijk deel geërfd had, deed volgens Shapiro niet ter zake. Het vertrouwen in Trump onder zijn eigen aanhang is altijd vrijwel intact gebleven.

Dat bleek wel uit een onthullend onderzoek naar de steun voor Trump van denktank Brookings, dat onlangs gepubliceerd werd. Trump trok veel conservatieve evangelische kiezers, van wie een groot deel de president nog altijd trouw is, ondanks Trumps drie huwelijken, en zijn uitspraken over seks en aanranding. Uit het onderzoek bleek dat 72 procent van de witte evangelische kiezers vindt dat iemand een goed politicus kan zijn ondanks een ‘zondig karakter’. In 2011 werd diezelfde vraag gesteld, toen was maar 30 procent van deze groep het daarmee eens.

Nu pas, na vier maanden in zijn presidentschap, ziet Ben Shapiro de eerste scheurtjes in het vertrouwen. De incompetentie van Trump, zegt hij, begint ook kiezers op te vallen. En steeds meer Republikeinse politici beginnen zich zorgen te maken over hun herverkiezing. „Hij heeft alle energie gezogen uit de conservatieve agenda. Alle tijd gaat op aan rellen die hij zelf veroorzaakt.”

Maar de Republikeinen zitten vast aan hun president. Er zijn maar weinig manieren om Trump te corrigeren, laat staan af te zetten. Een impeachment is ver weg, het 25ste Amendement is nog nooit ingezet. Ben Shapiro zegt: „Er is maar één persoon die het probleem kan oplossen, dat is Trump zelf. Ik kan alleen maar hopen dat hij zijn eigen zwaktes gaat inzien.”