Mij kan niets overkomen, denkt de oudere fietser

Achterom kijken en remmen

Senioren maken gretig gebruik van de snelle e-bikes. Zien zij de risico’s wel?

Foto: Olivier Middendorp

Fietsen op een e-bike is niet zonder gevaar. E-bikers lopen twee keer zo vaak ernstig letsel op als gewone fietsers, zo blijkt uit onderzoek. Maar van een helmplicht wil een aantal ouderen in het Noord-Hollandse Bergen niets weten.

„Ik ben één keer gevallen en dat was door gladheid”, zo beklemtoont Joke Kroon. Ze hield er wat pijn in haar arm aan over. De 85-jarige inwoonster van Bergen merkte toen wel hoe zwaar haar elektronische fiets was: „Ik kreeg de fiets met moeite overeind.” Ze fietst al tien jaar op haar e-bike en alleen in de duinen haalt ze de maximale snelheid van 25 kilometer per uur. In het dorp vindt ze dat gevaarlijk.

Uit woensdag gepubliceerd onderzoek van artsen van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) blijkt dat mensen die een ongeluk krijgen met een e-bike twee zo ernstig gewond raken als gewone fietsers. De onderzoekers hebben daarbij gecorrigeerd naar leeftijd.

De resultaten verbazen Jaap van den Kommer niet. De eigenaar van fietsenzaak Busker, recht tegenover de 15de-eeuwse Ruïnekerk, kreeg vorige week nog een e-bike binnen met een krom frame. „Veel ouderen beseffen niet hoe hard 25 kilometer per uur is wanneer ze op een kruising afkomen, en dan gaat het soms mis.”

Lang niet alleen ouderen kopen een elektrische fiets. In de afgelopen zes jaar heeft de verkoop van e-bikes „onder alle leeftijden” een flinke vlucht genomen, aldus Van den Kommer. Maar vooral voor senioren neemt hij de tijd. „Ik ga dan een stukje met ze fietsen door het dorp. Wanneer ik merk dat ze er helemaal niet mee overweg kunnen, bel ik hun kinderen op om te vragen of ze het goed vinden dat hun vader of moeder een e-bike koopt.”

Helmplicht

Een helmplicht voor e-bikers, zoals de onderzoekers aanbevelen, vindt de fietsenmaker een „uitstekend” idee.

Op het terras van restaurant Loetje zitten twee Oostenrijkse toeristen die op het punt staan om de elektrische fiets te pakken naar de duinen. Aan het stuur bungelen twee helmen. „Het is verplicht in Oostenrijk en voor onze veiligheid huren we ze ook hier”, aldus de 66-jarige Jet Jelinek. Ze vindt dat er erg hard wordt gereden in de duinen.

Dat beaamt het Groningse echtpaar Alya en Bé Kanon. De zeventigers zijn op vakantie in Bergen en hebben hun e-bikes meegenomen. Ze gebruiken de fiets vooral voor lange afstanden. De 72-jarige Bé heeft zijn fiets vorig jaar gekocht en laat trots zien dat hij al meer dan duizend kilometer heeft afgelegd. In een helmplicht ziet hij niks, „ons is niets overkomen”. Maar, voegt zijn vrouw er aan toe: „Soms zie ik wel ouderen die geen controle hebben over de fiets. Die zouden ze een helm kunnen aanraden.”

Ouderen hebben vooral moeite met op- en afstappen. Ook plotseling stoppen vinden ze lastig, aldus Herman van Rooijen. Hij werkt voor het onderzoek- en adviesbureau SOAB in Breda en geeft regelmatig e-bikecursussen aan ouderen. Vooral in Brabantse gemeenten, omdat de provincie daar subsidie voor beschikbaar heeft gesteld.

Bochtje naar links

In de zes uur durende cursus – „inclusief een lekkere lunch omdat het ook een uitje is” – krijgen de deelnemers uitleg via een powerpointpresentatie, waarna de behendigheid wordt getest in een parcours. „Dat is een slalom, een bochtje naar links want dat vinden ze vaak lastig en al fietsend met de hand een balletje op een emmer pakken”, legt Van Rooijen uit. Daarna volgt een rondrit door de gemeente. „Het is te vergelijken met het verkeersexamen van scholieren.”

Daar moet de 82-jarige Ina Koopman niet aan denken. Ongelukken heeft ze nooit gehad, maar soms heeft ze moeite met achterom kijken tijdens het fietsen. „Dan stap ik gewoon af.” Balancerend met een tas boodschappen aan het stuur fietst ze de weg op. „Nu ben ik wel dom bezig, hè.”