Iedereen herinnert zich haar om haar tranen

PvdA-politica Elske ter Veld (1944-2017) Haar emotionele vertrek als staatssecretaris staat in het nationale geheugen gegrift. Over het beleid van Elske ter Veld ging het amper nog.

Foto ANP

Hoe beelden iemand kunnen achtervolgen. Elske ter Veld heeft het ondervonden. Zij staat als politicus in het nationaal geheugen gegrift vanwege haar dramatische afscheid. Het was het tragische lot van de afgelopen zondag op 72-jarige leeftijd na een ziekte overleden PvdA’er Elske ter Veld.

Eindeloos zijn de beelden herhaald. Nadat zij op 4 juni 1993 tijdens een persconferentie in het Haagse perscentrum Nieuwspoort haar aftreden als staatssecretaris van Sociale Zaken had bekendgemaakt, hield ze het niet langer droog toen zij haar politieke hartsvriendin Jeltje van Nieuwenhoven in de deuropening zag staan. Ze beende weg achter de tafel en viel haar huilend in de armen.

Over het beleid van Ter Veld als staatssecretaris ging het daarna nog nauwelijks. Over haar emotionele vertrek des te meer.

In zekere zin was de vertrouwensbreuk tussen de PvdA-fractie en de ‘eigen’ staatssecretaris van bijna een kwart eeuw geleden een voorbode van wat de PvdA de afgelopen regeerperiode is overkomen. Ook toen ging het om door de achterban niet te verkroppen bezuinigingsmaatregelen. Ook toen betaalde de PvdA hiervoor bij de verkiezingen een zware prijs. Hoewel het verlies van 12 zetels toen (van 49 naar 37) in het niet valt bij de nederlaag van 29 zetels die de PvdA twee maanden geleden moest incasseren.

Haar voorstel om de bijstand voor jongeren onder de 21 jaar af te schaffen werd Ter Velds Waterloo. De PvdA-fractie wilde haar niet langer steunen. Daarvoor was zij als staatssecretaris van Sociale Zaken ook al de eerstverantwoordelijke geweest voor de in de PvdA zeer omstreden bezuinigingen op de arbeidsongeschiktheidsuitkering WAO. „Staatssecretaris in oorlogstijd” werd ze al genoemd.

Haar vaak technocratische uitleg van sociale-zekerheidsregelingen hielp ook al niet bij het bouwen van draagvlak. Daar kwam nog bij dat haar verstandhouding met PvdA-leider Kok („God mag weten wat de goede manier is om de man te benaderen”) niet al te best was.

Vol heimwee kon ze praten over Koks voorganger Den Uyl onder wiens lijsttrekkerschap zij in 1981 voor de PvdA in de Tweede Kamer kwam. Voor die tijd zat de ‘Rooie Vrouw’ uit Groningen, opgeleid als vormingswerker aan de sociale academie, bij de FNV van dezelfde Wim Kok als hoofd van het secretariaat vrouwelijke werknemers. Van 1995 tot 2003 was Ter Veld voor de PvdA lid van de Eerste Kamer.