VS stelt speciale aanklager Ruslandonderzoek aan

Oud-FBI-chef Mueller moet het onderzoek naar Russische invloeden op de Amerikaanse politiek gaan leiden. Hij staat te boek als onafhankelijk.

Robert Mueller. Foto Dennis Cook/AP

Oud-FBI-chef Robert Mueller is aangesteld als hoofd van het onderzoek naar Russische invloeden op de presidentsverkiezingen van vorig jaar. Dat meldt onder andere The New York Times. Het nieuws volgt op berichten dat de ontslagen FBI-directeur James Comey in februari door Donald Trump gevraagd werd om het onderzoek naar zijn nationale veiligheidsadviseur Michael Flynn te laten varen.

Lang leek het er op dat er geen speciale aanklager zou worden aangesteld door het ministerie van Justitie, omdat het merendeel van de Republikeinen daar het nut niet van inzag. Maar volgens onderminister van Justitie Rod Rosenstein is de aanstelling nodig om het Amerikaanse volk het vertrouwen te geven dat het onderzoek goed wordt afgehandeld. Juist Rosenstein was verantwoordelijk voor het memorandum waarmee aanvankelijk het ontslag van Comey werd verantwoord.

Het was Rosenstein die op woensdagavond besloot om Mueller aan te stellen. Die taak valt normaal aan de minister van Justitie, maar Jeff Sessions heeft een stap teruggezet uit het Ruslandonderzoek omdat hij zelf in de aanloop naar Trumps inauguratie contacten heeft gehad met de Russische ambassadeur Sergej Kislyak.

“Mijn beslissing betekent niet dat het zeker is dat er misdaden hebben plaatsgevonden of dat enige vervolging nodig is”, benadrukte Rosenstein. Het Witte Huis zei in een persverklaring dat er alleen maar uit het onderzoek zou blijken dat Trump en zijn team niet met de Russen hebben samengewerkt. Volgens berichtgeving van de Times zou Trump pas na de aanstelling van Mueller hebben gehoord dat er besloten was een speciale aanklager in de arm te nemen.

Trump zou volgens bronnen van persbureau Reuters tegen zijn team hebben gezegd dat ze zich nu kunnen richten op andere kwesties zoals belastinghervormingen, omdat alle Rusland-vragen nu via Mueller gaan.

Mueller is niet volledig onafhankelijk

De Democraten hebben verheugd gereageerd op het nieuws. Mueller staat als extreem onafhankelijk te boek. Hij diende twaalf jaar als FBI-chef onder verschillende presidenten. Het normale dienstverband van een directeur van de FBI is tien jaar, maar Barack Obama voegde daar twee jaar aan toe om Mueller nog enige tijd aan te kunnen houden. Mueller werd uiteindelijk opgevolgd door Comey.

Muellers positie als aanklager is niet volledig onafhankelijk: Rosenstein kan hem altijd weer ontslaan. De positie biedt hem echter wel verregaande autonomie om het onderzoek naar eigen inzicht uit te voeren. De meest bekende speciale aanklager die op deze manier werd aangesteld was Kenneth Starr, de man die het seksschandaal rond Bill Clinton boven tafel kreeg.

Starr had overigens meer ruimte dan Mueller nu heeft - de Democraten lieten in de late jaren negentig een wet verlopen die het mogelijk maakte om een volledig onafhankelijke aanklager aan te stellen. De wet bood de aanklager een te breed mandaat, redeneerden ze toen. Starr was immers oorspronkelijk aangesteld om mogelijke bouwfraude door de Clintons te onderzoeken, niet de seksuele ontrouw van Bill Clinton.

‘Poetin betaalt Trump’

Paul Ryan (midden) en Kevin McCarthy (rechts van hem). Foto Aaron P. Bernstein/Reuters

Het is niet het enige nieuws over het onderzoek dat op woensdagnacht naar buiten kwam. The Washington Post schrijft een band in handen te hebben waarop de Republikeinse fractieleider Kevin McCarthy zegt dat Trump betaald wordt door Poetin.

“Er zijn volgens mij twee mensen die geld ontvangen van Poetin: Rohrabacher en Trump”, zou hij hebben gezegd. De Republikeinse Dana Rohrabacher staat bekend als een vriend van Rusland. Volgens McCarthy ging het om een grap. Ook het hoofd van het Huis van Afgevaardigden Paul Ryan zou aanwezig zijn geweest bij het gesprek. Hij zou de aanwezigen hebben gezegd niks over de conversatie naar buiten te brengen.

Ten slotte meldt The New York Times op basis van anonieme bronnen dat Flynn al vóór de inauguratie tegen het team van Trump heeft gezegd dat er een onderzoek liep naar zijn banden met Turkije. Enkele maanden voor de Amerikaanse verkiezingen nam hij een contract van 500.000 dollar aan om campagne te voeren tegen de Turkse geestelijke Fethullah Gülen, die er door Turkije van verdacht wordt achter de couppoging van vorig jaar te zitten.

Comey en Flynn

Het ministerie van Justitie staat al enige tijd onder druk van de Democraten om een speciale aanklager aan te stellen. Die druk intensiveerde op woensdag. The Washington Post berichtte toen dat Comey aantekeningen heeft bijgehouden van zijn gesprekken met Trump. In die aantekeningen staat onder andere vermeld dat Trump Comey heeft gevraagd om het onderzoek naar Flynn te staken. Enkele maanden later werd Comey abrupt ontslagen.

Het Republikeinse Congreslid Jason Chaffetz, voorzitter van de Ethiek-commissie in het Huis van Afgevaardigden, heeft alle correspondentie tussen Trump en de ontslagen FBI-directeur James Comey opgevraagd. Ook is Comey inmiddels gevraagd om volgende week publiek te getuigen over zijn aantekeningen.

Chaffetz is overigens niet gelukkig met de aanstelling van Mueller. Die was “niet nodig” omdat er tot nu toe geen bewijs van samenwerking tussen Trump en Rusland is gevonden, zei hij tegen Fox News.